Avontuurlijk

GOVERT SCHILLING

Tweehonderd jaar geleden was astronoom nog een spannend beroep. Neem François Arago. Die beleefde vóór zijn 24ste verjaardag al meer avonturen dan de meeste hedendaagse wetenschappers in hun hele leven. Op latere leeftijd was hij ook nog even eerste minister van Frankrijk.

Arago (1786-1853) reisde van 1806 tot 1809 door Spanje en over de Balearen, als lid van een Franse expeditie om de meridiaan van Parijs op te meten. Uiteindelijk doel: de afplatting van de aarde bepalen. Zijn werk wordt in Parijs nog steeds geëerd door een kunstwerk van Jan Dibbets: 135 medallions over een lengte van ruim 9 kilometer in het plaveisel.

Makkelijk was het allemaal niet. Arago kreeg te maken met struikrovers en kapers. Hij werd verdacht van spionage en gevangengezet op Mallorca. Na zijn ontsnapping en vlucht naar Algiers probeerde hij tevergeefs de veilige haven van Marseille te bereiken, maar dat liep twee keer fout af. Al die tijd bewaarde hij zijn waardevolle meetgegevens onder zijn kleding, om ze uiteindelijk in 1809 te presenteren voor de Parijse Academie van Wetenschappen.

Ja, daar zit een boek in, en ja, de Britse astronoom Paul Murdin is een begenadigd schrijver. Op basis van de soms gortdroge dagboeken van Arago schreef hij een 'historische roman', waarin hij Arago en zijn expeditiegenoten aan het woord laat, in de eerste persoon. Een verrassende vorm, die in dit geval helaas leidt tot een enigszins anachronistisch boek: stijl en woordkeus ademen de sfeer van twee eeuwen geleden, terwijl de lezer anno 2011 misschien de voorkeur geeft aan een spannender vertelling. Schavuiten dienen elkaar van repliek; beminnelijke vrouwen schreien hartstochtelijk.

En de gazelle? Die verschijnt pas aan het eind van het boek ten tonele, en moet gezien worden als een metafoor voor het droevige maar onvermijdelijke verlies van waar je het meest van houdt. Want De astronoom en de gazelle is ook een vertelling over de motivatie van de wetenschapper, over winnen en verliezen, over elementaire menselijke drijfveren.

Paul Murdin: De astronoom en de gazelle. Uitgeverij Conserve; 248 p.; € 19,95; ISBN 978 90 5429 311 8.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden