Avonturier CAREL STEENSMA KLM-VLIEGER 1912-2006

Toen hij ontdekte dat de KLM Duitse officieren vervoerde, nam Carel Steensma woedend ontslag...

DOOR PETER BRUSSE

Carel Steensma, op 4 mei op 93-jarige leeftijd overleden, was KLM-vlieger, Fries, verzetsheld, avonturier en onverbeterlijk optimist. Bij een poging in september 1941 met een motorboot naar Engeland te vluchten, werd hij door Duits mitrailleurvuur getroffen. Zijn rechter

dijbeen werd verbrijzeld. Hij werd gearresteerd en ter dood veroordeeld. Vol godsvertrouwen wachtte hij de executie af en werd in 1944 overgebracht naar het concentratiekamp Natzweiler in de Elzas. Om hem in leven te houden, heeft een medegevangene, een chirurg werkzaam in de ziekenboeg, zijn been zonder verdoving geamputeerd. Bij het naderen van de Amerikanen werden de gevangenen naar Dachau getransporteerd. Velen overleefden de reis niet. Ernstig verzwakt werd hij op een kar met lijken gelegd. Medegevangenen zagen dat hij nog leefde. In april 1945 werd hij bevrijd.

Steensma werd in Franeker geboren, zijn vader had een overslagbedrijf en Carel durfde alles. Hij had een hekel aan school, vocht graag met leerlingen van de katholieke school en reed al heel jong te paard door Franeker. Op een dag – hij was 8 – stapte hij met paard en al een winkel binnen. Het dier gleed uit, raakte in paniek en richtte een grote ravage aan.

Toen Carel 9 was, ging het gezin naar Voorburg, waar zijn vader rijk werd in de vlashandel. Maar de wereldmarkt stortte in. Carel sportte veel en werd van de hbs gestuurd.

Het gezin emigreerde in 1929 naar Canada, zijn vader vond werk in de vlashandel en Carel, verzot op de boeken van Buffalo Bill, stortte zich in het rauwe leven van de prairie. Hij werkte bij een boer die een vliegtuigje had, in een houthakkerskamp en een indianenreservaat. In 1932 ging hij terug naar Nederland. Hij wilde vliegenier worden.

Vol branie vroeg hij belet bij KLM-directeur Albert Plesman, die hem een baantje als leerling-monteur bood. Hij haalde in 1934 zijn bevret als sportvlieger en kon via vriendjes zijn opleiding bij de Militaire Vliegschool voortzetten. De dag na zijn verloving met Tineke de Veer, Nederlands jongste sportvliegster, moest Carel zich per parachute redden. Zijn vliegtuig stortte neer tijdens een oefenvlucht. In 1935 werd hij KLM-piloot en vloog hij naar de Oost. Als hij over nazi-Duitsland kwam, speurde hij in opdracht van de militaire geheime dienst naar nieuwe vliegvelden. Om meer te kunnen zien, maakte hij soms een ‘noodlanding’. Op 10 mei 1940 schoot hij twee Messerschmitts neer, maar raakte ook zelf gewond.

Razend van woede nam hij ontslag toen hij ontdekte dat Plesman met KLM-vliegtuigen Duitse officieren vervoerde. Hij drukte met vrienden een ondergronds blad en besloot met steun van zijn vrouw die hun tweede kind verwachtte, naar Engeland te gaan. Na de oorlog vroeg Plesman hem terug te komen bij de KLM. Met één been kon hij niet meer vliegen, hij werd belast met de wederopbouw van Schiphol en als vlieginstructeur nam hij prins Bernhard examen af. Zij werden hechte vrienden tot Steensma in het tv-programma Hoge Bomen bevestigde dat Bernhard buitenechtelijke kinderen had. Bernhard wilde hem nooit meer zien.

Hij werd directeur van het Caribisch gebied en leek voorbestemd president-directeur te worden. Verontwaardigd over ruzie aan de top verliet hij de KLM in 1964 en werd directeur van het Congresgebouw in Den Haag. Hij was voorzitter van het Dachau Comité, kocht op zijn 80ste nog een nieuw zeiljacht, speelde dagelijks Bach op zijn cello, tekende, boetseerde en was geen dag zonder pijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden