Avignon ademt theater uit elke porie

Honderdduizenden belangstellenden bezoeken deze maand het culturele festival in de Franse stad Avignon. Maar toneelfanaten verzuchten: waarom toch zo veel dansvoorstellingen?...

Avignon ‘Maar waar is toch het theater gebleven’, verzuchtte een Franse krant aan de vooravond van het festival van Avignon. Het is een hartekreet die elk jaar wordt geslaakt. ‘Avignon’ is meer en meer op weg een dansfestival te worden, vinden de toneelfanaten. Kijk maar naar de programmering van dit jaar: slechts twee repertoirestukken op de agenda, waarvan een, Shakespeares Richard II, op de cour d’honneur van het pauselijk paleis.

Avignon, dat is 120 duizend bezoekers voor het officiële festival, en dan nog eens 1,2 miljoen verkochte kaarten in het Festival Off, het officieuze nevenfestival met meer dan duizend voorstellingen. Avignon ademt in juli theater uit elke porie. In lege fabriekshallen, op binnenplaatsen of tuinen, op de pleinen en in de kerken van de stad – overal wordt theater gemaakt. Tot lang na middernacht kun je verrast worden door de verhitte stemmen van acteurs, of door een eenzame Afrikaanse gitaar die een zangeres begeleidt.

Ook het officiële festival is een beetje van de straat. De voorstellingen in echte theaters zijn een uitzondering; dat de meeste producties in monumentale gebouwen onder de sterrenhemel worden gespeeld is een van de charmes van het festival. Zoals Chouf Ouchouf (‘Kijk en kijk nog eens’), dat in een theaterzaal veel van zijn kracht zou verliezen, maar in de warme avondlucht op de binnenplaats van het Lycée Saint-Joseph tot zijn volle recht komt.

Een paar jaar geleden riep le Groupe Acrobatique de Tanger een Franse regisseur te hulp om een voorstelling te maken. Dat beviel zo goed dat de vraag herhaald werd, dit keer aan het duo Dimitri de Perrot en Martin Zimmerman, circusregisseurs uit de Elzas. Het tweetal ging naar Tanger, raakte bedwelmd door de stad en verwerkte de indrukken in een acrobatisch spektakel.

Le Groupe Acrobatique de Tanger, dat zijn tien jongens en twee stoere meiden die volgens de beste Marokkaanse tradities hun kunsten vertonen in de hotels en op de stranden en bruiloften van hun stad, overal waar iets te verdienen valt. Die flikflaks, flips, handstandjes en molenwieken brachten ze mee naar Avignon. Daar worden uit de losse pols korte scènes doorheen gevlochten. Er is de tragiek van de banjospeler met zijn roze jasje, die er als enige niet in slaagt de torens de beklimmen. En er is het mirakel van de gesluierde vrouw, op wier schouders een man zijn kunstjes uitvoert.

De losse regie leidt ertoe dat het spelplezier van de acrobaten van Tanger ongebroken blijft. Dat is belangrijk, want de kracht van Chouf Ouchouf, dat zijn toch de onverschrokken nonchalante Marokkanen die het stuk brengen.

Flip Book van Boris Charmatz, een van de grote namen van de Franse hedendaagse dans, zou je een archeologie van de dans kunnen noemen. Charmatz nam de foto’s uit het boek Cunningham, een halve eeuw danskunst, als vertrekpunt. Merce Cunningham was een van de invloedrijkste choreografen van de moderne dans. Charmatz fixeerde de poses op de foto’s – zowel die van de groep als de portretfoto’s van Cunningham zelf. Het resultaat zou een samenvattende reconstructie van een halve eeuw Cunningham kunnen zijn. Al moet dat niet te letterlijk worden genomen. De zes dansers zijn veel theatraler dan de Amerikaanse grootmeester ooit was. Ze trekken grimassen, slaken kreten, wagen zich aan stukjes mime, waggelen en hobbelen als hondjes achter elkaar aan. De onverbiddelijke, tot in zijn uiterste consequentie doorgevoerde abstractie van Cunningham wordt hier tot een reeks aan een tijdbalk opgehangen anekdotes gemaakt.

De erepalm van de eerste week Avignon gaat, zoals vaker, naar Vlamingen. Het toptrio Alain Platel, Guy Cassiers en Anne-Teresa de Keersmaeker zette het festival naar de hand. Platels Gardenia, kwetsbare ode aan de metamorfose, bracht in een voorstadje van Avignon tranen van ontroering. En attendant, de nieuwe De Keersmaeker op veertiende-eeuwse muziek, is de kampioen van de voorbeschouwingen. En in de grote schouwbur g op de Place de l’Horloge van Avignon werd drieënhalf uur ademloos gekeken naar Cassiers’ De man zonder eigenschappen – gebracht in het Nederlands met boventiteling.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden