'Autoriteit werkt bij verhoor Marokkanen'

Rechercheurs die autoriteit uitstralen, hebben meer succes tijdens het verhoren van Marokkaanse verdachten. Dit blijkt uit een kleinschalig experiment van de politie Gelderland-Zuid.

Marokkaanse jongeren werkten beter mee als ze werden verhoord door een rechercheur in maatpak. Ze moesten ‘u’ zeggen tegen de ondervrager, die hen bewust tutoyeerde. Om zijn gezag te vergroten, haalde een collega koffie voor de rechercheur. Onderzoekster Karlijn Beune van de Universiteit Twente noemt het experiment, waar ze zelf niet bij betrokken was, ‘een mooie eerste aanzet’.

Herkenbaar

De bevindingen zijn herkenbaar. ‘Dit past bij aanwijzigen die ik tegenkom bij een groter lopend onderzoek. Autochtonen letten tijdens hun verhoor vooral op de inhoud van het gesprek, terwijl verdachten uit culturen met meer statusgevoel, meer op autoriteit letten. Met Marokkaanse jongens moet je dus niet al te amicaal omgaan.’

Het trucje met de koffie is illustratief. ‘Je moet als rechercheur nooit koffiehalen voor verdachten die denken in termen van status. Het ondermijnt je positie, want ze zien je dan als hun loopjongen. In hun wereldbeeld hoort een politieman de baas te zijn.’

Beune geeft af en toe trainingen aan rechercheurs. De politie besteedt sinds enkele jaren tijdens de opleiding aandacht aan verhoortechnieken voor allochtonen, maar volgens haar gebeurt dat nog te incidenteel.

‘De standaard verhoor strategie houdt onvoldoende rekening met verdachten uit niet-westerse landen. Een autochtoon is geneigd te bekennen als je hem confronteert met sluitend bewijs. Voor veel allochtonen zijn andere dingen belangrijker: gevoelens van schaamte en angst om de eer van de familie te beschadigen. Je moet ze indirecter aanpakken.’

Politieacademie

Arend de Vries, docent aan de Politieacademie, vertelt zijn studenten wel dat ze hiermee rekening moeten houden. ‘Status is heel belangrijk in bepaalde culturen. Daar hield ik rekening mee toen ik advies gaf over het verhoor van een Colombiaan die werd verdacht van vijf liquidaties. De rechercheur droeg een driedelig pak. En naast hem zat zogenaamd een ondergeschikte.’

In de praktijk zweren de meeste politiemannen bij maatwerk. Ze leren om eerst een introductiegesprek te voeren met de verdachte. Ze moeten proberen hem te leren kennen, zodat ze de verhoorstrategie kunnen uitstippelen die het meest kansrijk is.

‘Je moet eerst kijken wat voor vlees je in de kuip hebt’, beaamt oud-politieman Jan Paalman, die tientallen jaren ervaring heeft met verhoren. ‘De cultuur is slechts één handvat. Als het voor bijvoorbeeld Marokkanen gebruikelijk is dat hun vader thuis de baas is, en de politie op straat, kan het handig zijn om de baas te spelen.’ Maar En het is wel belangrijk dat je probeert om vriendelijk te blijven, want met stroop vang je meer vliegen dan met azijn. Je moet vooral respect afdwingen. Dat doe je niet door autoritair gedrag maar door kennis. Zorg dat je het dossier en de verdachte zo goed kent dat ze denken: die vent weet alles.Dan maak je ze onzeker.’

Beune is blij dat de politie zich meer bewust wordt van culturele verschillen. Volgens haar is het belangrijk dat nader onderzoek gedaan naar verhoortechnieken die daarop zijn toegesneden. Dat is effectiever dan voor elke verdachte een eigen strategie uitstippelen.

Politie (ANP)
Politieagenten (ANP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden