Nieuws Gordel om

Autogordel vaak niet gedragen: ‘Dit zou je kunnen zien als een wake-upcall’

Automobilisten die verongelukken dragen vaker dan gedacht géén autogordel. ‘Een onderschatting van het gevaar en een overschatting van de eigen rijcapaciteiten.’ 

De autogordel wordt vastgeklikt. Beeld Getty Images

Ze zijn niet te missen: de grote reclameborden langs de weg met campagnes om het verkeer veiliger te maken. ‘Bob. Daar kun je mee thuiskomen’, tegen rijden met een slok op. ‘Onderweg ben ik offline’, tegen gebruik van sociale media. Of, rechttoe rechtaan: ‘Hou je aan de snelheidslimiet’.

Wat steeds minder vaak op de borden te zien is, zijn aanmoedigingen voor het gebruik van de gordel. Nederlanders, zo was de gedachte, zijn zich voldoende bewust van het belang daarvan. Na een onderzoek van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) kan nu een rood kruis door dat beeld. Van de 58 automobilisten en inzittenden die in 2017 op rijkswegen verongelukten, hadden er zeker achttien geen autogordel om.

‘Dit zou je kunnen zien als een wake-upcall’, zegt SWOV-onderzoeker Ragnhild Davidse. ‘Deze achttien levens hadden misschien gespaard kunnen worden. Dat zoveel mensen hun gordels niet dragen, dat hadden wij ook niet verwacht.’

Duidelijk is dat een aantal slachtoffers er bewust voor koos de gordel niet te dragen. Zij klikten de riem achter hun rug vast of gebruikten die van de bijrijdersstoel om het gordelalarm dat in veel moderne auto’s zit te omzeilen. Davidse: ‘Dat aspect was nog niet eerder in het oog gesprongen.’

Het dragen van de autogordel door bestuurders is sinds 1975 in Nederland verplicht. Vanaf 1992 geldt dat ook voor overige passagiers. Overtreders kunnen een boete van 140 euro krijgen. In de eerste vier maanden van dit jaar zijn al ruim 15 duizend bekeuringen uitgedeeld.

Onderschatting

Wat vaak ten grondslag ligt aan zo’n overtreding, zegt verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen, ‘is een onderschatting van het gevaar en een overschatting van de eigen rijcapaciteiten. Een vrij fatale combinatie.’

Volgens Tertoolen zijn er mensen die de gordel als beklemmend ervaren. Soms letterlijk, omdat ze de aanwezigheid van de riem rond hun bovenlichaam storend vinden. ‘Maar soms is het ook gewoon een gevoel.’

En dan heb je volgens de verkeerspsycholoog nog de groepen jongeren, voor wie autorijden ‘een soort onbeperkte vrijheid opent’. Tertoolen: ‘Gas geven, gaan en staan waar je wil. Je bent stoer, je hebt een machine onder controle. Je gaat met leeftijdsgenoten op pad en uitdagend rijgedrag wordt door de groep gepromoot. Daarbij past hard rijden. Daarbij past het drinken van alcohol. En daarbij past niet het dragen van een gordel. Dat is niet tof.’

In de groep van achttien automobilisten die in 2017 zonder riem verongelukten zijn jongeren echter niet oververtegenwoordigd, zegt SWOV-onderzoeker Davidse. ‘Het is een dwarsdoorsnee van alle verkeersdeelnemers.’

Verkeerd beeld

Wat niet helpt bij de bewustwording rond de gordel, concluderen Davidse en Tertoolen, zijn de tv-programma’s waarbij het belang ervan wordt gebagatelliseerd. Tertoolen: ‘Bij programma’s als Wegmisbruikers zie je dan dat een notoire snelheidsduivel een boete krijgt voor zijn snelheidsovertreding. Maar voor het niet dragen van zijn autoriem krijgt hij een waarschuwing. Dat zorgt voor een verkeerd beeld.’

Veilig Verkeer Nederland, dat campagnes voert om mensen bewust te maken van gevaren in het verkeer, gaat overwegen om het dragen van de autogordel weer meer onder de aandacht te brengen. ‘Eerst via sociale media’, aldus een woordvoerder. ‘Maar misschien ook wel weer via een grote campagne.’

Nu het toch over de autogordels gaat, wil SWOV-onderzoeker Davidse nog wel wat toevoegen: ‘Dankzij mijn werk weet ik dat het niet alleen belangrijk is dát je de riem draagt, maar ook hoe je ‘m draagt. Het diagonale deel over je sleutelbeen en niet te dicht langs je hals, het horizontale deel over je heupbot. Dat zouden ze ook moeten vertellen bij zo’n campagne.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden