Autobelasting met of zonder knop

de kilometerheffing..

Douwe Douwes en Kim van Keken

den haag Wat een doorsnee ondertekenmoment moest worden, eindigde woensdag in een debacle. Anderhalf uur moesten toplieden van onder meer KLM, ANWB en NS bij Verkeer en Waterstaat wachten om een milieuakkoord te tekenen. Toen kwam minister Eurlings met slecht nieuws. Door onenigheid in het kabinet zal voorlopig niets worden ondertekend.

Wat ging er mis?

Dinsdagnacht leek alles volgens de vervoerders koek en ei, maar staatssecretaris De Jager van Financiën weigerde het convenant te tekenen, vanwege het zinnetje dat zegt dat de aanschafbelasting voor nieuwe auto’s (BPM) naar nul wordt afgebouwd. Juist die belasting is belangrijk voor het pronkstuk waarmee Eurlings wil slagen: de kilometerheffing.

BPM, wat is dat eigenlijk?

De ‘Belasting van Personenauto’s en Motorrijwielen’ is een heffing op nieuwe auto’s en motoren. Autoverkopers dragen de 42,3 procent van de aanschafwaarde direct af aan de Belastingdienst. Dit jaar brengt de BPM 3,6 miljard euro op. De laatste jaren komt er steeds meer onderscheid in de BPM-tarieven. Auto’s die weinig fijnstof uitstoten, hybride en zuinige auto’s krijgen een korting, dieselauto’s en benzineslurpers een hogere heffing. De Jager wil verder gaan, en de BPM omvormen tot een ‘CO2-belasting’. Hij staat wel bekend als een ‘groene’ bewindsman.

Wat heeft de BPM te maken met de kilometerheffing?

Anders Betalen voor Mobiliteit, zoals het kabinet kilometerheffing chic noemt, valt of staat met draagvlak. Dus wordt gehamerd op het principe ‘betalen naar gebruik’. Vanaf 2011 worden automobilisten belast per gereden kilometer en niet naar autobezit, is het idee. Dan moeten wel eerst BPM en motorrijtuigenbelasting verdwijnen. Regeringspartij CDA wenst afschaffing (‘zicht op nul’) van de BPM, om in te stemmen met de kilometerheffing. ‘Betalen voor mobiliteit’ mag geen verkapte belastingverhoging voor de automobilist worden, zegt de regeringspartij de autolobby na.

Zo maar doen dan?

Nou nee. Meerdere partijen in de Kamer, waaronder regeringspartij PvdA, willen een deel van de BPM behouden. Als een soort knop waaraan voor milieudoeleinden nog gedraaid kan worden. Door hogere aanschafbelasting op milieuvervuilende bakken, is het idee, voorkomt de overheid impulsaankopen. Immers, als auto’s een stuk goedkoper worden, komen meer mensen in de verleiding er een te kopen. En om die dan alleen maar op straat te laten staan...

Maar het CDA verafschuwt zo’n knop, omdat het eenvoudiger is de tarieven van een bestaande belasting op te schroeven dan om een belasting in het leven te roepen. Een volgend kabinet zou de BPM weer kunnen verhogen. Dus weg met de knop, dan kan niemand er ooit nog aan draaien.

De PvdA vreest ook een te hoge kilometerheffing als de belasting naar nul gaat. ‘30 cent per kilometer’, hoort men al. En ergens moeten de miljarden vandaan komen. Volgens de PvdA gaat dat ten koste van de Hardwerkende Rijdende Nederlander die wat verder van zijn werk woont. Gebruik van de auto zou dan slechts weggelegd zijn voor wie dat kan betalen.

Maar dat is toch de bedoeling?

Louter uit milieuoogpunt geredeneerd wel, maar dat durft geen grote partij de kiezer uit te leggen.

Wat is het probleem voor Eurlings?

Opvallend is dat CDA’er De Jager, tegen het partijgeluid in, vóór behoud van de BPM-belasting is. Tot het laatst heeft partijgenoot Eurlings vergeefs gepoogd het convenant ondertekend te krijgen. Als de kilometerheffing als gedroomde kroon op zijn ministerschap mislukt, loopt zijn carrière de eerste serieuze averij op. Begin mei hebben Eurlings en De Jager de Kamer een brief beloofd, waarin duidelijk moet worden hoe het kabinet de fiscale aspecten van de kilometerheffing denkt op te lossen.

Douwe Douwes, Kim van Keken

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden