Column

Auto's in de fik steken is geen incident

Van crisiswijken als Veldhuizen A gaat vaak een verwachting uit die ter plekke niet wordt waargemaakt. In plaats van verkoolde autowrakken tref ik moeders met blote benen achter kinderwagens, babyboomers probleemloos zwevend op elektrische fietsen, vrolijke moslimvrouwen, nieuwe basisscholen, de geur van drogend wasgoed - niet meer die van rottend afval.

Het oude theehuis in Veldhuizen A wordt gesloopt.Beeld -

Hier is iets veranderd: probleemflat weg, nieuwe verf op tweelaags blokkendozen, voorjaarswind door het eenvoudige grid van doodlopende of in elkaar grijpende straatjes, identiek in hun kalmte. De laatste wond in de wijk, het oude winkelcentrum Lindenhorst, is leeg en wordt gesloopt; er is een fris nieuw centrum vlakbij en de bakker maakt er 'handcrafted bread'. Het voorjaar valt warm op de wijk, en op het woud aan beveiligingscamera's.

Hier is niets veranderd: op de hoek bij het dode winkelcentrum staan de jongens. Ze waren kleuters, toen. Ali maakt een grap over 9/11, 'grapje hoor', zegt ie. Geen leuke, zeg ik. 'Echt alleen maar een grapje jongen, je weet toch.' Ze staan met hun fietsen op straat en wijken niet voor auto's. Ze spreken dezelfde gemakzuchtige zinnen als hun voorgangers, met dezelfde grondeloze arrogantie: 'de politie slaat hier kinderen in elkaar', 'iedereen kijkt vies naar ons', 'vandaag moet jij even een ander verhaal in de krant gaan zetten.'

Ja, duh.

Het gekloot in Veldhuizen A begon in de millenniumnacht en is nooit meer opgehouden. Ik was er in 2001, in 2002, in 2003, in 2006, in 2011. Nu steken de kleuters van toen auto's in brand, gooien stenen naar agenten, gooien ruiten in van een school omdat ze boos zijn dat hun theehuis wordt opgedoekt - een krankzinnig motief want ze kunnen terecht in het nieuwe frisse buurtcentrum. Ali, Mo, waarom gaan jullie daar niet heen? 'Dan moet je in het systeem en zo.' 'Wat hun alleen maar willen, is zicht op ons.'

Ik bel Dirk Klein, de indrukwekkende wijkagent van twee meter lang die me destijds de wijk liet zien, die elke Ali en Mo in de peiling had en ze toesprak met een cocktail van warmte en gezag. Maar Dirk heeft een andere baan, hij is nu teamleider Veiligheid in Barneveld. 'Ik volg het bewust niet meer', zegt hij, ' ik kan inhoudelijk ook geen dingen meer roepen.' Alleen op Twitter laat hij zich even gaan, als het nieuws over de klootzakken in Veldhuizen zich verspreidt: '#triest'.

Ik bel Saïd el Bachrioui, de Marokkaanse onderwijzer die het als zijn plicht zag het Marokkaanse probleem aan te pakken en jaar na jaar offerde aan de wijk en aan de jongens. 'Weet je', zegt hij, 'ik heb me helemaal teruggetrokken.' De jeugd van nu 'groeit op in een andere sfeer', de autobranden zijn een nieuwe, hardere fase, het is de tol van de polarisatie waar iedereen schuld aan heeft. Maar niemand die bekent.

Het nieuwe buurtcentrumBeeld -

Ik bel de winkelier wiens winkel in de Lindenhorst door Marokkaanse jongens werd gesloopt, zestien jaar geleden, en deed wat niemand verwachtte: hij ging zich inzetten voor de wijk en voor de jongens. Doneerde geld voor een jeugdhonk, bedacht een zakgeldproject. Nu vraagt hij of ik zijn naam niet meer op wil schrijven, 'ik ben blij als een kind dat ik daar weg ben', want 'hetzelfde riedeltje begint weer van voren af aan.'

Boven de wijk hangt nog steeds die wolk van onmacht en het bijbehorende gekakel van boze betweters die nooit een stap in Veldhuizen zetten. Een ambitieus VVD-Kamerlid vindt het nodig de burgemeester te vertellen 'maar eens kennis op te doen bij zijn collega's in de grote steden'. Het is omgekeerd: van Ede kunnen ze leren dat dit nog decennia gaat duren. Dat is al treurig genoeg.

Woorden vallen hier dood op straat. Degenen die het werk verzetten - Dirk, Saïd, de winkelier - geven op. Nieuwe kleuters groeien op tot klootzakken. Ik was hier met minister Klaas de Vries, die naar de problemen kwam kijken en zei dat alles 'ongelooflijk is opgeblazen'. 2001. Hetzelfde zegt de burgemeester nu. Incidenten zien, maar niet de onderstroom bereiken.

Alle rapporten die zijn geschreven. Iedereen die hier is geweest. Van de Marokkaanse politieman die de 'interculturele communicatie' ging verbeteren tot de keiharde interventie van politieteams. Meer politie, meer camera's, meer dialoog, wéér een samenscholingsverbod. Opnieuw kinderen die opgroeien in lauwe leegheid, in een opgeknapte buurt. En het zijn geen domme jongens hoor. Ali en Mo doen 5 havo en 5 vwo; ik vraag wat hun toekomstplannen zijn, ze zeggen: 'als ik solliciteer wil niemand ons hebben, je weet toch.'

Straks is het een tijdje stil in Veldhuizen A. En daarna begint het gelazer weer.

Reageren? t.heijmans@volkskrant.nl

Veldhuizen A: een frisse, opgeknapte wijk in Ede.Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden