Australiërs testen alvast netwerk voor telescopen

Het glasvezelnetwerk dat de ruggegraat moet vormen voor de grootste radiotelescoop ter wereld, wérkt. Een proefobservatie van een helder sterrenstelsel met zes schotelantennes in Nieuw-Zeeland, Tasmanië en Australië heeft dat eind vorige maand aangetoond.

MARTIJN VAN CALMTHOUT

PERTH - Het resultaat van de proef is bekendgemaakt op de gebruikersconferentie van de zogeheten Square Kilometer Array (SKA) in Banff, Canada. De SKA is een toekomstige internationale superradiotelescoop, die gebruik zal maken van zeker drieduizend samenwerkende schotelantennes en antennevelden over een gebied van duizenden kilometers.

Behalve Australië is ook Zuidelijk Afrika in de race voor het project, dat zeker anderhalf miljard dollar gaat kosten. In februari wordt een besluit genomen over de locatie voor het project, die geïsoleerd en dunbevolkt moet zijn. Met name Afrika hoopt met het project ook een betere maatschappelijke inbedding voor wetenschap op te bouwen via de SKA. Onlangs was de Zuid-Afrikaanse minister van Wetenschap, Naledi Pandor, in Den Haag om te lobbyen voor het Afrikaanse bod. Nederland, van oudsher sterk in de internationale radioastronomie, is een toonaangevende partner in de SKA, die op zijn vroegst in 2020 voltooid zal zijn.

Op 29 juni richtten de onderzoekers zes schotelantennes van West-Australië tot het noorden van Nieuw-Zeeland op quasar PKS-0637-752, een relatief heldere bron van radiostraling aan de zuidelijke hemel. De signalen van de telescopen werden via de nieuwe glasvezelverbinding naar een supercomputer in Perth gestuurd, die er live beelden uit samenstelde. De telescopen werden bediend vanuit Sydney.

Door de grote onderlinge afstanden van 5.500 kilometer van de antennes is een zeer gedetailleerd beeld gemaakt van de quasar, waarvan vermoed wordt dat het twee zwarte gaten zijn die om elkaar heen draaien. De huidige opstelling kan details tot een miljoenste graden onderscheiden, vergelijkbaar met een euro gezien vanaf duizend kilometer afstand.

Met de toekomstige SKA zal een relatief groot deel van de zuidelijke radiohemel in één keer te overzien zijn. Op dat halfrond bevindt zich ook het centrum van de Melkweg, waar vermoedelijk een zwart gat huist.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden