Australië sluit omstreden detentiekamp voor vluchtelingen

Een van de omstreden detentiecentra die door Australië worden gebruikt om asielzoekers onder te brengen gaat dicht. Hierover zijn Australië en Papoea-Nieuw-Guinea het eens geworden. Wanneer het kamp wordt gesloten en waar de gedetineerden naartoe moeten is nog onduidelijk.

Demonstranten in Brisbane protesteren tegen het strikte asielbeleid van Australië en de offshore detentiecentra. Beeld epa

Het gaat om het detentiecentrum op het eiland Manus, dat behoort tot Papoea-Nieuw-Guinea. Het is een van de eilanden waar Australië onderschepte bootvluchtelingen naartoe laat brengen om ze buiten de eigen grenzen te houden. Het andere is het eilandstaatje Nauru. Dat kwam vorige week in het nieuws wegens gerapporteerde wantoestanden als mishandeling en seksueel misbruik.

Eerder dit jaar oordeelde het Hooggerechtshof in Papoea-Nieuw-Guinea dat de detentie van asielzoekers op Manus 'illegaal en ongrondwettelijk' is. Na deze uitspraak werden de regels in het kamp enigszins aangepast, maar veel veranderde er niet aan de leefomstandigheden.

Peter O'Neill, premier van Papoea-Nieuw-Guinea, en de Australische minister voor Immigratie, Peter Dutton, lieten woensdag na overleg in Port Moresby weten dat het centrum op Manus wordt gesloten. Wanneer dat zal gebeuren lieten ze in het midden. Het werd ook niet duidelijk wat de plannen zijn met de 850 mannen die daar gedetineerd zijn. Australië komen ze in elk geval niet binnen, onderstreepte Dutton. 'Ons standpunt is dat niemand uit het centrum op Manus zich ooit zal kunnen vestigen in Australië.'

Onveiligheid

Australië is onvermurwbaar en dat maakt de opties voor deze gedetineerden uiterst beperkt, zegt Elaine Pearson van Human Rights Watch. Ze kunnen naar het vasteland van Papoe-Nieuw-Guinea, maar daar voelt vrijwel niemand voor. Eerdere pogingen om asielzoekers buiten het kamp in Papoea-Nieuw-Guinea te vestigen waren geen succes. De weinige asielzoekers die deze stap waagden, werden geconfronteerd met geweld en misdaad. Vanwege de onveiligheid keerden enkele vluchtelingen zelfs terug naar Manus.

Een andere mogelijkheid is terugkeer naar het land van herkomst. Maar ook dat is in veel gevallen niet veilig. De asielzoekers op Manus, van wie ongeveer de helft is erkend als vluchteling, zijn voornamelijk afkomstig uit Iran, Soedan, Birma, Sri Lanka en Afghanistan. Ook herplaatsing op Nauru zou tot de mogelijkheden kunnen behoren. Maar na alle onthullingen over misstanden op dat eiland ligt deze verhuizing niet voor de hand. En dan is er nog Cambodja, een land waarmee afspraken zijn gemaakt over het opnemen van vluchtelingen. Van deze mogelijkheid wordt nauwelijks gebruikgemaakt omdat de asielzoekers denken daar minder kans te hebben op een beter bestaan.

Volgens Pearson schieten de gedetineerden van Manus weinig op met sluiting van het detentiecentrum als Australië zijn deuren niet opent. 'Deze mannen zouden onmiddellijk naar Australië of een ander veilig land moeten worden overgebracht en niet worden afgevoerd naar een doorgangskamp of naar Nauru of Cambodja.'

Sluiting

Pearson verwelkomt de sluiting van het centrum op Manus, maar zegt dat het al eerder had moeten gebeuren. 'Bijna duizend mannen hebben drie jaar of meer van hun leven verloren. Ze hebben smerige omstandigheden, krappe behuizing, ontoereikende medische zorg en geweld doorstaan. Het is de hoogste tijd dat ze hun leven veilig en in waardigheid kunnen voortzetten.'

Australië begon vijftien jaar geleden met het opzetten van detentiekampen buiten de eigen grenzen om een einde te maken aan de toestroom van bootvluchtelingen. Het centrum op Manus werd na sluiting in 2008 heropend in 2012, toen de vluchtelingenstroom weer toenam en dit een belangrijk politiek onderwerp werd in Australië.

In ruil voor honderden miljoenen aan hulp stemde Papoea-Nieuw-Guinea in met inrichting van het kamp op Manus en herhuisvesting van erkende vluchtelingen. Herhaaldelijk waren er beschuldigingen over misstanden in het centrum: geweld, seksueel misbruik en drugsgebruik zouden er aan de orde van de dag zijn. In 2014 braken hevige rellen uit, waarbij tientallen gewonden en een dode vielen.

Lees ook

Asielzoekers die worden aangerand, zichzelf in brand steken of anderszins verminken. De situatie van de gedetineerden op Nauru lijkt uitzichtloos (+)

Ondanks kritiek van mensenrechtenorganisaties en de Verenigde Naties is het beleid om bootvluchtelingen buiten eigen land op te sluiten - de Pacific Solution - in de Australische politiek nauwelijks omstreden. De conservatieve regeringscoalitie en oppositiepartij Labor zijn het in grote lijnen eens over de strenge aanpak. Dat het beleid heeft geleid tot een sterke afname van het aantal asielzoekers dat Australië probeert te bereiken, speelt daarbij een belangrijke rol.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden