Auschwitz als regulier bedrijf

Foto-album SS’er toont de alledaagsheid van de kampbewakers.

Van onze correspondent Sander van Walsum

Galante SS-officieren die geüniformeerde vrouwen bosbessen aanbieden. Een accordeonist die een stoet uitgelaten wandelaars begeleidt. Mannen die in de namiddag een alcoholische versnapering tot zich nemen.

Een herdershond die – blijkens het onderschrift – Favorit heet. Een in kaarslicht badende Jultanne – de nazistische variant van de kerstboom. Tafereeltjes uit oorlogstijd die hun macabere betekenis ontlenen aan de plaats van handeling: het vernietigingskamp Auschwitz en een nabijgelegen recreatieoord voor het kamppersoneel, Solahütte geheten.

De 116 foto’s stammen uit het archief van de SS’er Karl Höcker, die van juni 1944 tot eind januari 1945 werkzaam was in Auschwitz. Een Amerikaans inlichtingenofficier trof de ingeplakte en van commentaar voorziene foto’s in 1946 aan op de zolder van Höckers woning in Frankfurt am Main.

Begin dit jaar – een paar maanden voor zijn dood – heeft de anoniem gebleven man de collectie overgedragen aan het Holocaust Memorial Museum in Washington. Sinds vrijdag zijn de 146 opnamen van Höckers privédomein in Auschwitz te zien op de website van het Holocaust Memorial Museum in Washington

Vrijwel alle personen op de foto’s waren medeplichtig aan de grootste volkerenmoord uit de geschiedenis. Alleen in Auschwitz werden tussen 1941 en 1944 ruim één miljoen mensen omgebracht.

Toen Höcker in de zomer van ’44 aan de staf van de toenmalige kampcommandant Richard Bär werd toegevoegd, vormden de Hongaarse joden de voornaamste slachtoffergroep. Onder de rook van de crematoria ontspanden de daders zich op dezelfde wijze als werknemers in een reguliere industrietak.

Kamparts Joseph Mengele, die talrijke gevangenen onderwierp aan kwellende experimenten, figureert op acht foto’s. Altijd in een ontspannen houding, te midden van mensen die zonder een zweem van schuldbewustzijn in de camera kijken. Het zijn – voorzover bekend – de enige opnamen van Mengele in Auschwitz.

‘De Engel des Doods’ wist te ontkomen. Hij werkte bij de tractorenfabriek van zijn familie, en week in 1949 uit naar Zuid-Amerika – waar hij dertig jaar later stierf. Richard Baer, Höckers superieur, leefde na de oorlog als Karl Neumann in Hamburg. In 1960 werd hij gearresteerd. Hij stierf voor het begin van zijn proces.

Karl Höcker moest zich pas in de jaren zestig voor zijn aandeel in de holocaust verantwoorden. Hij werd tot zeven jaar veroordeeld, waarvan hij er vijf uitzat. Na zijn vrijlating bood zijn oude werkgever – een bank – hem opnieuw een functie aan. Höcker overleed in 2000 op 88-jarige leeftijd.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden