Aung San Suu Kyi zal gaan bepalen wat er in haar regering gebeurt

De volgende president van Birma is niet te benijden. Hij hoeft misschien nog net geen koffie te halen, maar verder zal hij alleen mogen doen wat De Dame hem vertelt. De president zal niemand zijn, een ondergeschikte op zijn best, want alleen zij, Aung San Suu Kyi, zal gaan bepalen wat er in haar regering gebeurt. Zo heeft zij het deze week gezegd, in diverse interviews.

Beeld ANP

Het klinkt als overmoed, zeggen haar critici, en dat is gevaarlijk. Het is niet meer dan billijk, zeggen daarentegen haar aanhangers: de miljoenen mensen die op de oppositiepartij NLD hebben gestemd, hebben gestemd op háár. Myanmar heeft Aung San Suu Kyi gekozen. De president en alle parlementsleden van de partij vertegenwoordigen dus haar, en het volk. Tenminste: zo ziet zij het zelf.

De NLD stoomt op naar een monsterzege: zij pakt zeker 80 procent van de beschikbare parlementszetels en vaagt daarmee de regeringspartij USDP van de kaart. Die mag het doen met een schamele 5 procent. Dat is het resultaat van verkiezingen die opvallend vrij zijn geweest en die zo soepel zijn verlopen dat zelfs EU-waarnemers niets dan lof hadden. Ook president Obama is onder de indruk. Hij heeft president Thein Sein gebeld en hem persoonlijk gefeliciteerd met deze 'historische en vrije verkiezingen'.

Thein Sein gebeld en hem persoonlijk gefeliciteerd met deze 'historische en vrije verkiezingen'. Thein Sein heeft op zijn beurt Aung San Suu Kyi gefeliciteerd met haar overwinning, en zelfs de opperbevelhebber van het leger, Min Aung Hlaing, heeft de NLD gelukgewenst. Beide leiders hebben benadrukt dat zij de machtsoverdracht zo soepel mogelijk willen laten verlopen. De Dame heeft dus alle reden voor een brede glimlach, en voor een tikkeltje arrogantie.

Redelijkheid

Maar misschien had zij de hoogmoed beter toch nog even voor zich kunnen houden. Zeker: zij heeft de regeringspartij verslagen, verpletterd, vernietigd, gereduceerd tot een minuscule oppositiepartij. Maar de militairen, die zijn er nog wel degelijk. Zij deden niet mee met deze verkiezingen, omdat zij dat niet nodig hadden. Zij hebben hun macht in de Grondwet geregeld, en de verkiezingen doen aan die macht niets af: militairen bezetten een kwart van alle zetels in het parlement, zij hebben de leiding over drie cruciale ministeries, en zij zijn verantwoordelijk voor de curieuze clausule in de Grondwet die bepaalt dat Aung San Suu Kyi géén president kan worden, ook al haalt zij 100 procent van de stemmen.

De toon die zowel de verliezers als de winnaar na de verkiezingen aanslaan is er een van verzoening en redelijkheid. Iedereen gedraagt zich zonder meer voorbeeldig. Ook de aanhang van de partijen. Aung San Suu Kyi heeft haar aanhangers gewaarschuwd de verliezers niet uit te lachen, of erger. Er is geen spoor van een bijltjesdag.

Angst

Birma houdt zich duidelijk in. Dat heeft een simpele reden. Birma is nog altijd bang. De klinkende zege betekent namelijk niets, als de militairen niet meewerken. Dat heeft het land in 1990 geleerd. Ook toen haalde Aung San Suu Kyi een meerderheid, ook toen sprak het volk zich helder en klaar uit. Zij zou zelfs president zijn geworden, als de generaals dat destijds hadden goedgevonden. Dat deden zij niet. Zij gooiden de oppositie in de gevangenis, sloten het land af voor de buitenwereld, en begonnen een keiharde militaire dictatuur die het twintig jaar zou volhouden.

Niets wijst erop dat dat dit keer weer gaat gebeuren. De toon is te beschaafd, en de militairen kunnen ondanks het verlies tevreden zijn. Zij houden immers hun helft van de macht. Dat hadden ze in 1990 niet goed geregeld. Destijds hadden zij álles te verliezen, en dat was te veel. Nu kunnen zij achteroverleunen en de democratie zijn gang laten gaan. Als die het straks te bont maakt, kunnen zij altijd nog ingrijpen, met de Grondwet in de hand.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden