Auf Wiedersehen, roept Heesters nog

Met staande ovaties enbravo’s verwelkomt het publiek in Amersfoort de verloren zoon Johan Heesters...

Van onze verslaggever Hein Janssen

AMERSFOORT ‘Dames en heren, het duurt vanavond twee keer vijftig minuten en daarna bent u er voor eeuwig vanaf.’ De welkomstwoorden van Pieter Erkelens, directeur van schouwburg De Flint in Amersfoort, klonken harder dan hij bedoelde. Maar het was al met al wel een persoonlijke ontboezeming: na alle ellende en gedoe vooraf, zat dan nu eindelijk iedereen in de zaal en kon het optreden van Johan Heesters beginnen.

Het duurde uiteindelijk ruim twee uur voordat het publiek zaterdagavond door de detectiepoortjes en paspoortcontrole heen was. Die veiligheidsmaatregelen waren nodig om te voorkomen dat actievoerders van het comité Heesters Raus! naar binnen konden komen om de comeback van de zanger na veertig jaar afwezigheid in Nederland te verstoren. Niets daarvan deze avond, integendeel. Geen enkele wanklank, geen luid en geen stil protest, niet één keer boe-geroep. De 104-jarige artiest werd in zijn geboortestad Amersfoort als een verloren zoon binnengehaald.

De vraag of Heesters, die zijn glansrijke carrière in Duitsland en Oostenrijk in de jaren 1940-1945 doorzette, al dan niet fout was in de oorlog, deed binnen in het geheel niet ter zake. Daar gingen de actievoerders buiten over. Heesters wilde nog één keer in zijn eigen stad en vaderland zingen. Uit een soort halsstarrigheid die wel vaker voorkomt bij oude mensen, die de dingen niet voorbij willen laten gaan.

Wie vooraf had gedacht dat een 104-jarige nauwelijks nog een enigszins redelijke klank uit zijn strot zou kunnen persen, kwam hier bedrogen uit. De tenor van weleer kon het nog steeds; hij zong op zijn manier de sterren van de hemel: met veel pathos, een stevig vibrato, en vooral ingeleefd. Hier stond een zanger die kon acteren, en een acteur die kon zingen. Zijn bescheiden repertoire – Heesters zong uiteindelijk ongeveer tien nummers – bestond uit een mengeling van Nederlandse en Duitse liederen. Heel slim begon hij met O mooie, oude Wester, de ode aan de Westertoren in Amsterdam en sloot af met Daar bij die molen, waarbij de hele zaal meezong. Verder natuurlijk beroemde operette-aria’s uit Der Bettelstudent en Die lustige Witwe, alsmede het nummer Erinnerungen, dat bijna een persoonlijk statement werd doordat de zanger daarin terugkijkt op zijn leven en constateert nergens spijt van te hebben.

Tijdens zijn optreden stond Heesters als het ware vastgeklonken aan de piano, bijna als een in stelling gebracht wassen beeld. Zijn vitaliteit zat ‘m niet meer in het lichamelijke, maar wel degelijk nog in de geest. Hij dronk een slokje bier, zwierde zijn ene been bevallig over het andere, maakte kleine grapjes. En elke handeling, elke woord, elk lied werd beloond met een gul applaus, een staande ovatie dan wel bravo’s.

Meer nog dan aan het zingen werd veel tijd besteed aan het digitaal bladeren door het fotoboek van Heesters’ leven en carrière. Dit onderdeel werd gepresteerd door zijn 57-jarige vrouw Simone, een even charmante als doortastende Duitse. Alle hoogtepunten kwamen voorbij, maar ook het dieptepunt werd niet vermeden: op serene wijze werd stil gestaan bij dat ene, heikele moment: Heesters’ bezoek aan Dachau. Ook die foto’s werden vertoond, met daarbij de verklaring dat hij zich voor dat bezoek zijn hele leven diep heeft geschaamd.

In de pauze liepen de cameraploegen en fotografen elkaar bijna omver om twee bezoekers vast te leggen die op hun overhemden de tekst ‘Welkom Thuis, Jopie!’ hadden geschilderd. Na het concert mocht de voltallige pers de inmiddels zichtbaar vermoeide zanger nog uitgebreid fotograferen en filmen. Of Nederland hem nu wel of niet had uitgekotst, wilde iemand weten. Met plotselinge felheid: ‘Uitgekotst? Hoezo? Ik heb niets, helemaal niets gedaan waarom ik uitgekotst zou moeten worden.’ Toen het doek al dicht was, riep hij nog Auf Wiedersehen! Auf Wiedersehen! naar de inmiddels nagenoeg lege zaal.

Daarmee kwam een eind aan deze Wiedergutmachung in een benauwde vesting. Tegen middernacht waren de detectiepoortjes alweer verdwenen. Op de balie stonden bloembakken met blauwe druifjes en witte krokussen – een nieuwe lente, een nieuw geluid. De Flint kan zich na het tumult gaan opmaken voor de komende voorstellingen, waaronder de klucht Uitgedokterd en het cabaretduo Veldhuis & Kemper met de reprise van Tijd heelt alle Zonden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden