Audiotour

Hij mixte de films Borgman en Karakter en de tv-series De Prooi en Pleidooi. Sounddesigner Peter Warnier (54) over selderijstengels die breken als bot en het paradoxale van stilte.

'Toen ik 20 was, ging ik met zo'n draagbare Uher-bandrecorder de stad in. Naar het abattoir, geluid van brekende botten opnemen. Of het piepen en knarsen van de tram, dat zijn mooie geluiden. Het microfoontje had ik dan verstopt, want er is altijd zo'n lollige gast die 'de-groeten-aan-mijn-moeder' gaat doen.


'Geluid is fascinerend, omdat geluid in de film een eigen verhaal vertelt. Ik kwam ermee in aanraking toen ik met Pee Wee & The Specials eind jaren zeventig in de studio van de VPRO belandde. We namen Top- 40-hits op die door Wim T. Schippers waren vertaald: Fire van de Pointer Sisters: 'Want als we zoenen, vuuhuur'. Hilarisch was dat. Als er tijd over was, zat ik altijd in de studio te kloten.


'Geluid voegt een dimensie toe aan de film. Geen geluid, dat is onverdraaglijk. Als het beeld stoort, blijf je zitten. Als het geluid wegvalt, loop je de zaal uit. Mensen zijn zich niet altijd bewust hoe belangrijk geluid voor ze is. Das weisse Band van Michael Haneke is helemaal mono. Ik denk dat maar weinigen dat merken. Tot je het knapenkoor in een kerk hoort zingen en die hoge zang opeens van alle kanten op je afkomt. Overweldigend.


'Ik maak ook veel tv, maar een geluidsband voor een film is het mooiste. Als je in die donkere zaal zit, heb je het geluid op zes speakers om je heen. Ik kan diepte in het geluid brengen. Het geluid laten lopen, van voor naar achter, links naar rechts. Een reflectie meegeven waardoor ruimte ontstaat, een veel rijkere hard/zacht- verhouding laten klinken dan op tv. Soms stop ik stiekem een toon onder de wind, woeoeoeh, dat hoor je bijna niet. Maar ik als een scène later de wind een halve toon hoger zet, voel je de spanning rijzen.


'Een re-recordingmixer maakt keuzes zoals een cameraman zijn kader kiest. In Alles is Liefde komt Sinterklaas aan met de boot. Een enorme bak herrie: toehoet, krijsende kinderen en hoempa. Dan hoort Wendy van Dijk via haar telefoon dat haar vader dood is. Ik laat het omgevingsgeluid wegzakken, de muziek zwelt aan, en je hoort alleen nog haar stem, dan geef je de toeschouwer de kans om in haar gevoel te komen.


'Wat je moet hebben in dit vak is oor voor detail. Als ik door het park loop, hoor ik iets anders dan jij. Een merel die gek zingt, een schorre hond. Als ik een selderijstengel snij voor de soep, hoor ik een brekend bot. Laatst fietste ik met vrienden door de Ardennen. We kwamen langs een beek, dat ruisen kwam zo prachtig van alle kanten tegelijk. Woesh. Stop, zei ik. Luister! Sta ik nog bij die beek, terwijl de anderen al aan het bier zaten.


'Mijn werk als sounddesigner begint pas echt als er een beeldlock is: de montage is klaar. Eerst komt de dialoogeditor, die snijdt alle dialogen schoon. Dan komt de effecteditor: die doet de knallen, het ruisen van de wind, de auto's, alle deuren en de vogeltjes. Je kunt niet altijd het geluid van de set gebruiken, omdat er bijvoorbeeld te veel herrie is. Tot slot komt de folley-editor, die maakt alle lichaamsgerelateerde geluiden: als iemand klappen krijgt, dat schroeisj, schroeisj-geluid dat kleren maken tegen je lijf.


'Een soundmixage, de eindmix, is een vorm van orkestratie, of liever, het is ritmiek. Zo zit ik ook achter dat paneel - ja, al die 200 knopjes worden gebruikt. Pats pats, hier een vogel daar een viool, daar de wind, daar een auto. Vooral bij zo'n met muziek volgezalfde romantische komedie als Toscaanse Bruiloft of Alles is Liefde. Arthouse is veel stiller, daar mag het geluid niet merkbaar sturend zijn.


'Ik houd ervan als het geluid vet is. Een basedrum onder een dichtslaande deur, of brekende botten onder het plukken van bloempjes. Geluid moet je aanzetten, anders komt het niet over. In No Country for Old Men van de gebroeders Coen zijn van die jaloersmakende harde en goed verstaanbare dialogen. Dat is een taalding. In dat Amerikaanse Engels zitten veel middentonen, van 200 hertz tot 2 kilohertz. Daardoor heb je een veel smaller spectrum dat het Nederlands, waar veel hoog en laag in zit en wat lastiger verstaanbaar is te maken als er ook veel andere geluiden zijn.


'Het leuke is dat mensen zich niet echt bewust zijn van wat geluid in een film doet. Als je buiten op de gracht staat, hoor je alle geluiden tegelijk, maar in de film volg ik de camera. Het ruisen van de wind zet ik harder als hij inzoomt op de bomen, het watergekabbel als hij draait naar de gracht. Dat is niet de werkelijkheid, maar het versterkt je beleving van de film.


Stilte in een film is niets. Een Nederlandse regisseur heeft weleens een geluidsman naar de Veluwe gestuurd om stilte op te nemen. Haha. Een misverstand. Stilte bestaat niet. Stilte in de film is als je kleine geluiden heel hard hoort. Dus als je stilte wilt laten klinken, moet je het gefrutsel van kleren hard zetten, of het ademen laten horen. Dan denk je pas, goh, wat is het stil.'


CV PETER WARNIER

Peter Warnier (1959) begon op de middelbare school in Castricum de doo-wopband Pee Wee & The Specials. Die begeleidde bij de VPRO vertaalde Top-40-hits van Wim T. Schippers.


Warnier maakte in de jaren tachtig de geluidsmix bij eindexamenprojecten voor filmers als Maarten Treurniet, Joram Lürsen en Mike van Diem.


Van Diem vroeg hem voor zijn eerste speelfilm in 1997, Karakter, die een Oscar zou winnen.


Andere speelfilms waaraan Warnier meewerkte:


2000 Wilde Mossels


2004 Simon


2008 Zomerhitte


2011 De Heineken ontvoering


2013 De wederopstanding van een klootzak


2013 Borgman (de film van Alex van Warmerdam is net verschenen op dvd en Blu-ray, euro 17,50)


Hij deed ook ADAM-EVA, waarvan een nieuwe serie binnenkort op tv is te zien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden