Atletiekcoach Alberto Salazar: ten koste van alles willen winnen

Alberto Salazar, de coach van wereldkampioen Sifan Hassan, is wegens dopingovertredingen voor vier jaar geschorst. Hij verkende doelgericht de grenzen van wat is toegestaan.

Sifan Hassan (r.) dinsdag tijdens een ingelaste persconferentie over de schorsing van haar coach Alberto Salazar, die vier jaar geschorst is door het Amerikaanse antidopingbureau USADA. Beeld ANP

Natuurkracht verslaan met behulp van wetenschappelijke kennis: dat is, kort gezegd, wat de Amerikaanse coach Alberto Salazar probeerde te doen met het even omstreden als succesvolle Nike Oregon Project. Sinds 2001 is onder leiding van de voormalige marathonloper aan de Amerikaanse westkust systematisch gewerkt aan het verbeteren van de prestaties van langeafstandslopers, met een schijnbaar onbeperkt budget van hoofdsponsor Nike.

Aanvankelijk wilde Salazar (61) vooral aantonen dat de Ethiopische en Keniaanse overheersing op de lange afstanden niet onvermijdelijk was door de natuurlijke voordelen die deze atleten genieten: leven op hoogte in ijle lucht zorgt ervoor dat een sporter vervolgens op zeeniveau meer zuurstof tot zijn beschikking heeft en harder kan lopen. Salazar geloofde niet dat Oost-Afrikanen genetisch beter waren. Hij wilde met behulp van moderne technologie aantonen dat ook witte Amerikanen op lange afstanden kunnen uitblinken.

Dat is Salazar vooral gelukt met Galen Rupp, de witte Amerikaan die olympisch zilver en brons veroverde op de marathon en 10.000 meter. Maar zijn grootste successen oogstte de geboren Cubaan met Europese atleten van Afrikaanse afkomst. Onder zijn leiding werd de Brit Mo Farah (geboren in Somalië) viermaal olympisch kampioen op de 5.000 en 10.000 meter. Sifan Hassan (geboren in Ethiopië) is met zijn hulp uitgegroeid tot een unieke atlete. De wereldkampioene 10.000 meter behoort tot de wereldtop op alle afstanden tussen 800 meter en de halve marathon.

Coach Alberto Salazar van het Nike Oregon Project in Oregon. Beeld Getty Images

In Oregon (thuisbasis van Salazar en fabrikant Nike) is het toeval zo goed als uitgebannen. De atleten worden voortdurend getest en gemonitord. Ze leven op gesimuleerde hoogte in aangepaste appartementen. Ze maken gebruik van geavanceerde renmachines: de zogeheten onderwaterhardloopband en de anti-zwaartekrachthardloopband. Deze apparaten zorgen ervoor dat de lopers veel kilometers kunnen maken zonder hun spieren te beschadigen. Daarnaast is er voldoende geld om atleten te laten profiteren van de natuurlijke voordelen van Afrikanen. Farah trainde net als Hassan geregeld op hoogte in Zwitserland, in Amerika en in Oost-Afrika.

Grenzen antidopingregels

De aandacht voor de details is onder Salazar groot. Hij verkende jarenlang systematisch de grenzen van de antidopingregels, volgens ex-atleten en andere critici vooral om precies te weten hoe ver hij met wetenschappelijke hulpmiddelen kon gaan. Daarbij handelde hij niet naar de geest van de regels (doping is verboden), maar vooral naar de letter (als het niet expliciet verboden is, dan mag het).

Die omstreden houding, die door diverse onderzoeksjournalisten is blootgelegd, is maandag officieel bestraft zonder dat een van zijn topatleten op doping is betrapt. Salazar is voor vier jaar geschorst na een onderzoek dat ruim vier jaar in beslag heeft genomen. Er zijn dertig getuigen gehoord en 5.780 pagina’s aan documentatie bestudeerd. Hij mag al tijdens het huidige WK atletiek Sifan Hassan niet meer coachen, zijn accreditatie is onmiddellijk ingenomen.

De coach is door een arbitragecommissie veroordeeld wegens drie dopingovertredingen. Hij heeft geëxperimenteerd met het verboden middel testosteron (op zijn zoons), mogelijk met de bedoeling zijn topatleten microdoseringen toe te dienen die bij controles niet te vinden zouden zijn. Hij heeft een andere coach een verboden hoeveelheid van het supplement L-carnitine toegediend. En hij heeft geknoeid met dopingcontroles: atleten kregen de opdracht mogelijk gevoelige informatie over injecties met L-carnitine achter te houden. 

Salazar is furieus over de veroordeling. Hij liet in een verklaring weten dat hij en zijn atleten ‘onjuist, onethisch en zeer beschadigend’ zijn behandeld door Usada. Hij gaat in beroep tegen de uitspraak. ‘Het Oregon Project heeft nooit doping toegelaten en zal het nooit toestaan’. Of hij de antidopingreglementen naar de letter of de geest naleeft, maakte hij in die reactie niet duidelijk. Zijn voormalige atlete Kara Goucher, een getuige in de tuchtzaak, kent geen twijfel: ‘Hij is een persoon die ten koste van alles wil winnen en daarmee beschadigt hij de sport.’

Atletiekcoach Alberto Salazar, die onder anderen Sifan Hassan traint, is door het Amerikaanse antidopingagentschap Usada voor vier jaar geschorst. Hij zou zich schuldig hebben gemaakt aan diverse dopingovertredingen. Salazar was al enkele jaren onderwerp van onderzoek.

Sifan Hassan hoorde het nieuws meteen toen ze wakker werd. ‘Ik ben geschrokken’, zei ze dinsdag op een persconferentie. ‘Het enige wat ik weet is dat ik er niks mee te maken heb.’

Sifan Hassan heeft zaterdag haar almaar groeiende erelijst aangevuld met de wereldtitel op de 10.000 meter. Het is het vierde WK-goud voor Nederland ooit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden