Athene krijgt een moskee, de eerste sinds 1832

Er zijn alleen illegale moskeetjes in kelders voor de honderdduizenden moslims in Athene. Nu komt er een officiële moskee. Dat stuit op verzet.

ATHENE - Hij heeft jarenlang gestreden voor de bouw van een officiële moskee in de Griekse hoofdstad Athene. Maar nu die moskee er eindelijk lijkt te komen, waagt Naim Elghandour zich niet in de buurt van de bouwplek.

'Mijn politieke vrienden hebben me geadviseerd weg te blijven bij de bouwplaats, om spanningen te voorkomen', zegt Elghandour. 'Ik heb tot nu toe alleen foto's gezien.'

Elghandour is voorzitter van de Moslim Vereniging van Griekenland. Hij loopt 's morgens door de wijk waar de moskee zal worden gerealiseerd. Het is een bedrijvengebied met veel vervallen fabriekspanden en muren vol graffiti. Elghandour: 'Ik denk dat de regering voor deze buurt heeft gekozen omdat er weinig mensen wonen. Ze hopen dat de moskee zo minder verzet zal oproepen.'

Als de verslaggever een kijkje wil nemen bij de bouwplaats, gaat Elghan-dour iets verderop in zijn auto zitten wachten. Het gebedshuis blijkt gepland op een terrein waar zich nu nog een marinekazerne bevindt. Een voormalige garage van de marine zal worden omgebouwd tot moskee.

Even later stuurt Elghandour zijn grijze stationcar door het drukke verkeer in Athene. 'Wij hebben als moslims aangeboden om het pand schoon te maken, zodat de bouw de staat minder hoeft te kosten in deze tijden van crisis', vertelt hij. 'Maar dat is afgewezen. De regering wil alles in eigen hand houden, omdat de bouw van een moskee in Griekenland zo ontzettend gevoelig ligt.'

Griekenland telde vroeger, toen het onderdeel was van het Ottomaanse Rijk, veel moskeeën. Maar sinds de onafhankelijkheid in 1832 zijn er officieel alleen nog moskeeën in Thracië, een regio aan de grens met Turkije, waar een Turkse minderheid woont. Hoewel in Athene honderdduizenden moslims leven, heeft de hoofdstad geen officieel islamitisch gebedshuis. Wel zijn er tientallen illegale moskeetjes in kelders van appartementengebouwen en in voormalige bedrijfspanden.

De Griekse regering heeft nu aangekondigd dat er voor het eerst sinds 1832 een officiële moskee komt in Athene. Vier Griekse bouwbedrijven moeten het gebedshuis volgend jaar voor een kleine miljoen euro neerzetten.

De aankondiging komt op een gevoelig moment. Want Griekenland verkeert in een diepe economische crisis en de afkeer van immigranten groeit. Informele moskeetjes in Athene worden steeds vaker aangevallen en ten minste een is in brand gestoken.

In de politiek is bovendien de neonazibeweging Gouden Dageraad in opkomst. De neonazi's zijn met de steun van rond 10 procent van de kiezers de derde partij van het land en noemen de aangekondigde bouw van de moskee een provocatie. 'Er is wel geld voor het bouwen van een moskee, maar geen geld om Grieken in waardigheid te laten leven', schamperde Gouden Dageraad onlangs in een verklaring.

Op straat in Athene zijn de meningen verdeeld over de bouwplannen. 'Ik ben tegen', bromt de 19-jarige matroos Babis, die op wacht staat bij de slagbomen van het marinekamp waarvan een gebouw zal worden omgebouwd tot gebedshuis. 'Een moskee zal nog meer buitenlanders en allerlei criminelen aantrekken. Het gaat hier al niet zo goed. Hiermee zal het niet beter worden.'

Anderen zijn positiever. 'Wij Grieken zijn zelf in het verleden massaal geëmigreerd', zegt de 39-jarige Vasso Pantazi bij de ingang van een nabijgelegen metrostation. 'Wij hebben op veel plekken in de wereld onze kerken. Het lijkt mij normaal dat moslims hier ook naar hun eigen moskee moeten kunnen.'

Athene is een van de weinige hoofdsteden in Europa zonder een officiële moskee. Griekenland krijgt hierover al jaren kritiek van mensenrechtenorganisaties en internationale instanties.

De Griekse overheid beloofde de moslims in Athene de afgelopen decennia meermaals dat ze een moskee zouden krijgen. Maar door verzet van burgers, geestelijken en politici kwam het er nooit van.

Een van de complicaties is de macht van de Grieks-orthodoxe kerk. Griekenland kent geen scheiding van kerk en staat. Geestelijken mengen zich geregeld in politieke kwesties. Toen de regering in de aanloop naar de Olympische Spelen van 2004 beloofde toestemming te geven voor een moskee in Athene, gingen kerkleiders voorop in het verzet tegen de bouwplannen.

Ook deze keer hebben invloedrijke geestelijken, onder wie de bisschoppen van Piraeus en Thessaloniki, zich al weer tegen de plannen gekeerd. Bisschop Seraphim van Thessaloniki is een juridische procedure begonnen om de bouw tegen te houden.

Bisschop: islamisering!

Volgens Seraphim is de constructie van de moskee onderdeel van de 'islamisering' van Griekenland. De bisschop herinnerde de Grieken er onlangs aan dat ze 400 jaar zijn overheerst door de Turken. 'Athene is de enige Europese hoofdstad die heeft gezucht onder vier eeuwen van islamitische slavernij en die zich 200 jaar geleden heeft bevrijd door het vergieten van rivieren aan bloed', aldus de geestelijke.

In een arbeiderswijk van Athene arriveert deze avond een tiental Bengalezen in een provisorisch moskeetje voor het avondgebied. De moskee is een voormalige taveerne, die door de Bengalezen driekwart jaar geleden is ingericht als gebedshuis. Voor de vroegere open haard van het eethuisje liggen gebedskleden. Op een boekenplank liggen stapels korans en aan de muur hangen klokken die de gebedstijden aangeven.

'Vroeger waren de Grieken vriendelijk tegen buitenlanders', zegt de kruidenier Mohammad Mizan. 'Maar het wordt hier steeds moeilijker voor ons.'

Mizan is een van de drijvende krachten achter het geïmproviseerde moskeetje. Hij vertelt dat een vergelijkbaar gebedshuisje in een aangrenzende wijk meermaals is aangevallen door neonazi-knokploegen. De kruidenier is blij met de aankondiging van de bouw van de officiële moskee. Maar hij gelooft pas echt dat het gebedshuis er komt als hij ziet dat er gebouwd wordt. 'Grieken beloven helaas vaak dingen die ze niet doen.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden