Nieuws

Astronaut worden? Deze horden moet je kunnen nemen

Voor het eerst in elf jaar zoekt de Europese ruimtevaartorganisatie ESA naar nieuwe astronauten. Tijdens een persconferentie dinsdag maakten ze de selectieprocedure bekend. Dit zijn de hordes die aspirerende astronauten moeten nemen.

NASA astronaut Jessica Meir aan boord van het International Space Station. Jessica was de eerste vrouw die meedeed aan het trainingsprogramma van ESA.  Beeld NASA/ESA
NASA astronaut Jessica Meir aan boord van het International Space Station. Jessica was de eerste vrouw die meedeed aan het trainingsprogramma van ESA.Beeld NASA/ESA

Twee waren het er tot nog toe. Of drie, als je Lodewijk van den Berg meetelt, die op 29 april 1985 – inmiddels niet langer in het bezit van een Nederlands paspoort – richting de kosmos schoot aan boord van een Space Shuttle. Verder zagen alleen Nederlanders André Kuipers en de in 2014 overleden Wubbo Ockels de aarde vanuit de ruimte.

Voor het eerst in elf jaar bestaat nu de kans om tot dat zeer selecte gezelschap toe te treden. En dan niet alleen voor missies naar het ISS, maar ook voor missies naar de Gateway, een toekomstig ruimtestation dat ESA samen met Nasa wil bouwen in een baan om de maan. En wellicht zullen er tussen de sollicitanten zelfs mensen zitten die mogen lopen óp de maan.

Vanaf 31 maart tot 28 mei kan iedereen die wil online solliciteren. De concurrentie is groot: ESA verwacht meer dan 10 duizend sollicitaties voor zo’n 4 tot 6 plekken. Dit zijn de drie hordes.

Horde 1: de minimumeisen

Een master in een exact vak, vloeiend Engels spreken, drie jaar werkervaring, jonger dan vijftig. Dat zijn de minimumeisen voor een astronaut. En je moet fit zijn. ‘Je moet een vlieg-medische keuring kunnen doorstaan’, zegt Kuipers. ‘Je hoeft heus geen topatleet te zijn.’

Is dat echt alles? ‘Nou, er zijn ook zaken die een plusje opleveren’, geeft hij toe. ‘Als je al kunt vliegen of duiken, bijvoorbeeld. Als je gepromoveerd bent of een tweede master gedaan hebt in de gezochte richting. Maar dat zijn allemaal geen harde eisen.’

Een extra plusje krijg je als je kunt bijdragen aan de diversiteit die ESA nastreeft. Zo wil de organisatie graag het aantal vrouwen in de ruimte verhogen. Van alle astronauten was wereldwijd tot nog toe iets meer dan 10 procent vrouw. ESA onderzoekt ook of mensen met een lichamelijke beperking straks astronaut kunnen worden. ‘In de gewichtloosheid van de ruimte heb je je benen bijvoorbeeld nauwelijks nodig’, zegt Kuipers.

De rest volgt tijdens de selectieprocedure van anderhalf jaar. Dan kijkt ESA onder meer of je kalm blijft onder druk en of je kunt omgaan met onregelmatige werktijden.

Horde 2: Heb het juiste paspoort

Tweeëntwintig nationaliteiten strijden binnen ESA om slechts een paar stoeltjes bij toekomstige ruimtemissies. De papieren van ons land zijn slecht. ‘De Nederlandse financiële bijdrage aan de bemenste ruimtevaart is marginaal’, zegt onafhankelijk ruimtevaartadviseur Erik Laan.

En dat terwijl ESA wél naar die bijdrage kijkt, beaamt ook Kuipers. ‘Duitsland, Frankrijk en Italië dragen het meeste bij’, zegt hij. ‘Maar waar je ook vandaan komt: je kans is nooit nul.’

Voordeel voor Nederland is dat er een lijst komt met zo’n twintig reserve-astronauten die in dienst blijven bij hun huidige werkgever maar wel training krijgen. Mocht zich in de toekomst een kans voordoen voor een kortere ruimtemissie, dan gaan ze alsnog omhoog.

Dat is niet ondenkbeeldig, benadrukt Kuipers. ‘Zelf ben ik op die manier begonnen’, zegt hij. ‘Ik zat niet bij de eerste selectie in 1992, maar in 1998 werd het astronautencorps uitgebreid. Omdat Nederland een vlucht financierde, kon ik in 2004 naar het ISS.’

Horde 3: Zorg voor de X-factor

De uiteindelijke keuze is geen simpele optelsom van plussen en minnen. ESA zoekt nadrukkelijk naar allrounders, naar de ideale combinatie van psychologie, fysiek en intellect. ‘Ik herinner me dat ik het tijdens de selectie moest opnemen tegen een F16-piloot die ook nog eens arts was én heel aardig’, lacht Kuipers.

Kortom: of je ‘het’ hebt is vooraf lastig te zeggen. Solliciteer dus maar gewoon, zegt Kuipers. ‘De concurrentie was intimiderend en ik dacht dat ik geen kans maakte, maar wist dat ik spijt zou krijgen als ik het niet zou proberen. En toen lukte het tóch.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden