Nieuws

AstraZeneca-vaccin voorlopig alleen nog naar 60-plussers

Nederland staakt de inentingen met het vaccin van AstraZeneca voor mensen onder de 60 jaar. Dat heeft minister Hugo de Jonge donderdagavond bekendgemaakt. De voordelen van het vaccineren wegen niet op tegen de imagoschade die eventuele bijwerkingen vaccinaties in het algemeen, en coronavaccins in het bijzonder zouden toebrengen.

Een vaccinatielocatie in Leiden. Beeld Arie Kievit
Een vaccinatielocatie in Leiden.Beeld Arie Kievit

Wel mogen mensen die hun eerste prik al hebben gehad, nog de tweede prik halen, om volledig gevaccineerd te zijn. Andere 60-minners moeten uitwijken naar een vaccin van een van de andere fabrikanten, meent het kabinet. Maar daar rommelt het ook: ook bij het vaccin van fabrikant Janssen ziet de Europese geneesmiddelenautoriteit ‘vroege signalen’ dat het in zeer zeldzame gevallen trombose kan geven. Van het Janssen-vaccin verwacht Nederland de komende maanden drie miljoen doses, naast 9,2 miljoen doses van de tot dusver probleemloze vaccins van Pfizer en Moderna.

Niettemin besluit De Jonge het advies op te volgen van een diep verdeelde Gezondheidsraad. Die kwam woensdagavond al tot de slotsom dat het beter is de AstraZeneca-vaccins bij 60-minners tot nader order weg te leggen. Volgens bronnen rondom de raad gingen er zelfs stemmen op om het prikken met AstraZeneca helemaal te staken.

Geen alternatief

Het besluit is omstreden, want statistisch gezien wegen de voordelen van vaccinatie ruimschoots op tegen de gevaren van de zeer zeldzame bijwerkingen. ‘We zitten middenin een pandemie. Als je geen alternatief hebt, levert doorprikken zoveel meer op dan een groep uitsluiten’, vindt hoogleraar inwendige geneeskunde Saskia Middeldorp (Radboud UMC), zelf lid van de Gezondheidsraad. ‘Deze stop is zo zonde, we zijn nu net levens aan het redden’, zegt ook raadslid en hoogleraar Carin Uyl-de Groot (Erasmus Universiteit).

Uyl berekende hoe de verhoudingen ongeveer liggen: in ons land is de kans om als vrouw van onder de zestig te overlijden aan de gevolgen van corona momenteel ongeveer twintig keer groter dan te maken te krijgen met de zeldzame trombose die inmiddels wordt erkend als bijwerking. ‘Maar het vervelende is dat als er iets misgaat, het meteen een gezicht heeft’, zegt Uyl. ‘Terwijl je de mensen die je redt als je doorgaat met vaccineren, niet ziet.’

De prikstop druist bovendien in tegen de aanbeveling van de Europese geneesmiddelenautoriteit EMA, die donderdag eveneens benadrukte dat de voordelen van vaccineren met AstraZeneca veel groter zijn dan de nadelen. ‘Deze pandemie moet worden bestreden’, zei EMA-directeur Emer Cooke toen. In Europa zijn na 34 miljoen prikken met het vaccin van AstraZeneca nu 169 gevallen van verdachte trombose aan het licht gekomen, waarvan in elk geval 18 met dodelijke afloop. In ons land gaat het vooralsnog om acht verdachte gevallen, waarvan één met dodelijke afloop.

Andere landen

Ook Duitsland, Spanje en Italië zien voorlopig af van het vaccineren van mensen onder de 60, al kan men zich in Duitsland in overleg met de huisarts alsnog laten inenten met het AstraZeneca-vaccin. Het Verenigd Koninkrijk, thuisland van het ‘Oxfordvaccin’ van AstraZeneca, maakte gisteren bekend het vaccin niet meer toe te dienen aan mensen onder de dertig. Uit een doorrekening door de Universiteit van Cambridge blijkt dat twintigers de enige leeftijdsgroep zijn waar, bij een epidemie zoals in Nederland, de kans op ernstige bijwerkingen iets groter is dan de kans om met corona op de intensive care te belanden.

De Jonge verwacht ‘geen grote consequenties’ van het besluit voor de planning van de vaccinatiecampagne. Begin juli moet iedereen die dat wenst een eerste prik hebben gekregen, en in de tweede helft van mei moet iedereen met verhoogd risico een inenting hebben gehad.

De bijwerking waarom het allemaal draait is een bloedaandoening genaamd VIPIT, voluit ‘vaccin-geïnduceerde protrombotische immuun-trombocytopenie’. Daarbij valt het lichaam de eigen bloedplaatjes aan, met als gevolg bloedplaatjestekort (trombocytopenie) en bloedstolsels op ongewone plaatsen. Bij juiste behandeling is de aandoening in de meeste gevallen niet dodelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden