Asscher vijlt scherpe kantjes uitkeringsfraude weg

De boetes bij fraude in de sociale zekerheid worden verzacht. De hoogte wordt afhankelijk van de ernst van de overtreding, van de mate waarin de fraudeur blaam treft en van de omstandigheden van de fraudeur. De uitkeringsinstantie kan voortaan ook een waarschuwing zonder boete geven.

Minister Lodewijk Asscher (PvdA) van Sociale Zaken. Beeld anp

Daarmee verzacht minister Lodewijk Asscher (PvdA) van Sociale Zaken de Fraudewet van zijn voorganger Henk Kamp (VVD). Die wet werd op 1 januari 2013 van kracht, maar de rechter haalde er deels een streep door. Ook hekelde de Nationale Ombudsman in een rapport uitwassen van de wet en riep op tot aanpassing.

De Fraudewet maakte het mogelijk dat de overheid het onterecht uitgekeerde bedrag terugvorderde en datzelfde bedrag ook nog eens als boete oplegde. Bij herhaling kon de boete oplopen tot 150 procent van de betwiste uitkering. Daarnaast kon de uitkering enkele maanden worden stopgezet. Daarmee moest de fraudeaanpak worden gestroomlijnd met het strafrecht.

De Nationale Ombudsman en de rechter wezen er echter op dat in het strafrecht opzet moet worden aangetoond en dat bij deze fraudeaanpak van opzet werd uitgegaan. Hij haalde een reeks mensen aan waar geen sprake was van opzet maar eerder onvermogen en misverstand. Zo was soms niet duidelijk was welke informatie de overheid wilde hebben van de uitkeringsontvanger. Uit onderzoek van het ministerie van Asscher bleek overigens dat gemeenten, UWV en SVB als uitkeringsverstrekkers ieder de wet heel verschillend uitlegden en niet altijd de hoge boetes oplegden die de wet voorschreef.

Minister Henk Kamp van Economische Zaken. Beeld anp

Inlichtingenplicht

Asscher komt nu tegemoet aan de uitspraak van de rechter en de kritiek van de ombudsman. De hoogte van de boete wordt nu afhankelijk van het al of niet opzettelijk overtreden van de zogenoemde inlichtingenplicht. Dit is de plicht van uitkeringsontvangers om op tijd alle wijzigingen door te geven die van invloed kunnen zijn op de hoogte en duur van de uitkering.

Om rechtsongelijkheid te voorkomen tussen bijvoorbeeld de boetes die gemeenten opleggen aan hun bijstandsontvangers zal Asscher later een boetebesluit socialezekerheidswetten uitvaardigen. Daarin worden dan de berekening van de hoogte van de boetes, de criteria en de situaties waarin een waarschuwing wordt gegeven uitgelegd. Dit besluit volgt als Tweede Kamer en senaat met de versoepeling van de Fraudewet hebben ingestemd. Volgens Asscher blijven de uitgangspunten van de wet, dat fraude niet mag lonen en teveel betaalde uitkeringen altijd worden terugbetaald, overeind.


'We zijn het vertrouwen in de overheid volkomen kwijt'

Mijnheer Van Kempen vult op een aanvraagformulier voor AOW zijn inkomen in, waarna hij bericht van de SVB krijgt dat hij in aanmerking komt voor AOW met partnertoeslag voor zijn vrouw. Hij begrijpt eigenlijk niet dat hij daar recht op heeft, want zijn vrouw heeft zelf inkomen: zij krijgt een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Maar in het bericht van de SVB staat dat hij de eventuele inkomsten van zijn partner niet hoeft op te geven omdat deze bekend zijn. Ruim een halfjaar later krijgt hij weer bericht: hij zou hebben nagelaten te vermelden dat zijn vrouw inkomsten had en heeft daarom onterecht partnertoeslag ontvangen. Deze moet hij tot zijn grote schrik binnen twee weken terugbetalen met een boete ter hoogte van hetzelfde bedrag als de partnertoeslag, wat in totaal op ruim 6.600 euro neerkomt. (bron: Nationale Ombudsman)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.