REPORTAGE

Asscher kan argwaan in moskee niet wegnemen

Mohammed Kat, een Turks-Nederlandse student economie, kan zijn woede over de 'misplaatste uitlatingen' van minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken) niet binnen houden. Na de rondleiding vanochtend van de minister door de Kuba moskee in IJmuiden, toespraken van moskeevoorzitter Süleyman Celik en imam Ishak Demir (in het Turks), mogen moskeegangers vragen stellen.

Lodewijk Asscher luistert naar een kort gebed van de Imam, tweede van rechts. Suleyman Gelik, de voorzitter van de moskee, zit naast de minister. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Kat, en ook andere moskeegangers, zetten vraagtekens bij de timing van publicatie van een verkennende studie van Motivaction. Die kwam uit aan de vooravond van Asschers bezoek. Daaruit blijkt dat een grote meerderheid van Turks-Nederlandse jongeren positief staat tegenover de opmars van Islamitische Staat (IS) en geweld niet afkeurt. De jongeren vinden het onbegrijpelijk dat de minister er als de kippen bij was om daar zijn grote zorg over uit te spreken. Kat: 'Het verbaast me dat u aan zo'n klein onderzoek, waarvan u de achtergronden niet kent, zoveel aandacht geeft.' Als student economie weet hij voldoende van statistiek om te kunnen zeggen dat een groep van 300 niet representatief is.

'Misschien is alleen in de Haagse Schilderswijk geënquêteerd. Als ik morgen een enquête organiseer onder 500 Turken en daar komt het tegenovergestelde uit, dat zij gruwen van IS, geeft u mij dan ook een podium?' Motivaction vroeg 300 Turkse en 404 Marokkaanse Nederlanders naar hun betrokkenheid bij conflicten in het Midden-Oosten.

Even daarvoor had Mustafa Pironglu, teammanager bij Tata Steel, zijn gal gespuwd over de golf van negativiteit die over moslims spoelt. 'De media en de politiek doen hun stinkende best om de kloof tussen moslims en niet-moslims te vergroten.' Over de democratisch gekozen Turkse president Erdogan bijvoorbeeld heeft hij nog nooit één positief woord gehoord.

'Jihadaanbidding bij jeugd'

Duidelijk is dat de moskeebezoekers die vanochtend aan tafel zijn geschoven bij Asscher verlangen naar een positievere uitstraling. De voorzitter, de imam en diverse moskeegangers benadrukken dat de moskee zelf ook het gevaar ziet van radicalisering en bezig is (met activiteiten als zaalvoetbal en huiswerkbegeleiding) jongeren van de lokroep van de jihad weg te houden.

De moskee zoekt ook verbinding met stadsgenoten. Tijdens ramadan wordt vlees ingezameld voor de armen, op 4 mei gaan de moskeevlaggen halfstok, basisscholen worden uitgenodigd om kennis te komen maken. Daar hoor je de politiek nooit over. Ondanks die inspanningen wordt Kuba voortdurend geconfronteerd met gewelddadige incidenten, het zijn er al veertig sinds de opening in 1993.

Asscher zou komen praten over die incidenten, maar dat onderwerp wordt nu vast en zeker in de publiciteit weggedrukt door de vermeende jihadaanbidding van de Turks-Nederlandse jeugd.

Dat onderzoek ligt er. Het is de verantwoordelijkheid van een minister daar iets mee te doen, riposteert Asscher. Hij kan en wil niet op voorhand zeggen dat die enquête niet deugt. 'Als dat wel zo is, heeft Motivaction wat uit te leggen. Ik vind de steun voor IS zorgelijk, maar ik heb er bij gezegd dat ik dat totaal niet herken in de gesprekken die ik heb met Turkse jongeren.'

Lodewijk Asscher na zijn bezoek aan de Kuba moskee in IJmuiden. Rechts van de minister loopt de burgemeester van Velsen Franc Weerwind. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Varkenskop bij moskee

De minister gaat niet mee in het slachtofferdenken. Wie zich stoort aan negatieve berichtgeving, kan de televisie uitzetten, zegt hij. 'Nieuws is altijd kritisch. Wie positief nieuws verwacht, kan lang wachten. Dat geldt ook voor mij.'

Asscher zegt zeker niet naar IJmuiden te zijn afgereisd om de moskee de les te lezen over radicalisering. Zijn bezoek staat los van het Motivaction-onderzoek. Hij is gekomen, omdat hij oprecht bezorgd is over het groeiend aantal geweldsincidenten tegen moslims.

Moskeevoorzitter Celik licht drie voorvallen toe. In 2010 zijn vrouwelijke moskeebezoeksters met bierblikjes bekogeld. Daarbij raakte een vrouw gewond. Eerder dit jaar werd een varkenskop bij de moskee geplaatst. Kort daarna drongen twee mannen de moskee binnen, verwondden een bestuurslid en bedreigden de bezoekers en de voorzitter met de dood.

Bij een glaasje thee en Turkse lekkernijen bespreken moskeegangers na afloop het optreden van de minister. Hij heeft de argwaan niet kunnen wegnemen. 'De minister verdiept zich niet in zaken', zegt Piroglu. 'Hij snapt niet dat Turkse jongeren Assad weg willen hebben. En dat de vijand van je vijand, IS dus, voor even je vriend kan zijn.'

Incidenten bij Kuba moskee ijmuiden

Het topje van de ijsberg, noemt voorzitter Süleyman Celik van de Kuba moskee in IJmuiden de geweldsincidenten tegen moslims en moskeeën die naar buiten komen. Hij verwijst naar onderzoekster Ineke van der Valk (van de Vrije Universiteit Amsterdam), die in de periode 2005-2010 117 incidenten registreerde. Moskeeën worden beklad, vernield, moskeebezoekers uitgescholden, bespuugd en soms aangevallen. Celik: 'De incidenten worden ernstiger.'

Het werkelijk aantal ligt volgens hem veel hoger dan wordt geregistreerd. Moskeebesturen geven uit vrees voor copycat-gedrag lang niet altijd ruchtbaarheid aan wat hen overkomt. Ze doen ook geen aangifte.

Het Samenwerkingsverband Marokkaanse Nederlanders (SMN) en de Raad van Marokkaanse Moskeeën in Nederland (RMMN) trokken in september 2010 aan de bel over het toenemend geweld. Zij stelden een verscherpt toezicht in op gebedshuizen. De oorzaak ligt volgens die organisaties in 'een groeiende anti-islam houding en extreem-rechtse radicalisering in Nederland'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden