Interview Lodewijk Ascher

Asscher: ‘Kabinet moet erkennen dat er een crisis is die kinderen in de klas treft’

Lodewijk Asscher: ‘Ik laat zien dat het ons menens is.’ Beeld Rebecca Fertinel

Lodewijk Asscher ligt op ramkoers met het kabinet. De PvdA dreigt tegen de onderwijsbegroting én het hele Belastingplan te stemmen als Rutte III geen extra geld vrijmaakt voor leraren, goedkope huurwoningen en lagere inkomens. ‘Je bereikt alleen iets door er vol vuur voor te vechten.’

Lodewijk Asscher legt een A4’tje op zijn werktafel. ‘Dit is een overzicht van onze problemen met dit kabinet,’ zegt de PvdA-leider. ‘Misschien handig.’

Handig zal niet het eerste woord zijn dat opkomt bij minister van Financiën Wopke Hoekstra, die woensdag en donderdag zijn Belastingplan moet verdedigen tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen. De PvdA wil dat debat aangrijpen om een ultieme poging te wagen om het kabinet alsnog op tal van gebieden tot extra uitgaven te dwingen. Bovenaan het verlanglijstje: extra geld voor de aanpak van het lerarentekort en lastenverlichtingen voor lagere inkomens en ouderen. 

Premier Mark Rutte wimpelde die eisen eerder weg, maar Asscher hoopt dat er deze week alsnog toenadering komt. Als dat niet gebeurt, dreigt zijn partij tegen zowel het Belastingplan als de onderwijsbegroting te stemmen. Asscher: ‘Dit is een kabinet met het meeste geld sinds de jaren zeventig, de laagste rentelasten sinds 1854 en de langste reeks overschotten sinds 1954. Als je in een periode met zo’n welvaart niet de keuze maakt om armoede en dakloosheid te bestrijden, om de publieke sector te versterken, dan gaat het zeker niet lukken als het straks economisch tegenzit. We dreigen een gouden mogelijkheid te missen als we het nu niet doen.’

De vraag is of het kabinet nog erg onder de indruk is. De coalitie heeft weliswaar geen meerderheid in de Eerste Kamer, maar Jesse Klaver liet na Prinsjesdag doorschemeren dat zijn partij niet tegen het Belastingplan gaat stemmen. De GroenLinks-leider wil geen ‘scorebordpolitiek’ bedrijven en ziet in de begroting ook veel verbeteringen. ‘Dan ga ik niet tegen zoiets stemmen.’

Door de nieuwe houding van GroenLinks lijkt het kabinet zijn meerderheid binnen te hebben in de Eerste Kamer. Hebben ze u nog nodig?

‘Ik beschouw GroenLinks als een van onze belangrijkste bondgenoten. We hebben niet voor niets samen een tegenbegroting gemaakt. Daar staat in dat er lagere tarieven voor de woningcorporaties moeten komen, hogere winstbelasting, een lager eigen risico, extra geld tegen het lerarentekort, meer koopkracht voor lagere inkomens en uitkeringsgerechtigden. Dat staat allemaal niet in het Belastingplan en ik wil dat het er wél in komt.

‘Ik laat zien dat het ons menens is. We proberen de komende dagen de koers bij te sturen. Je kunt in de politiek alleen iets bereiken door er vol vuur voor te vechten.’

Maar u hebt Klaver toch ook gehoord?

‘Sterker nog, ik was erbij. Ik ga zien hoe er in de praktijk gestemd gaat worden. Volgens mij moet de stemming nog plaatsvinden. Ik praat voor de PvdA, niet voor GroenLinks.’

Heeft Klaver geen punt? Als het Belastingplan wordt weggestemd, gaan ook allerlei lastenverlichtingen waar uw kiezers van profiteren niet door. 

‘Natuurlijk gebeuren er ook dingen die we goed vinden, maar als je hebt geregeerd in een heel slechte periode gaat dat in je systeem zitten. Ik weet hoe essentieel het is om mensen nu meer zekerheid te bieden, omdat die mensen anders alleen staan als de economische wind straks weer draait. De ECB, het IMF en de OESO zeggen allemaal: ga investeren, zorg dat je je toekomst vormgeeft. Extra geld om het lerarentekort weg te werken is geen kostenpost, maar een investering in onze toekomst. Het kabinet moet allereerst erkennen dat er een crisis is die kinderen in de klas treft. Scholen in de kwetsbare buurten hebben de meeste moeite om leraren te vinden. Dat vermindert de kansengelijkheid in onze samenleving. Hoe kun je zeggen dat er geen geld voor is, terwijl de winstbelasting in 2021 volkomen onnodig omlaag gaat met 2,4 miljard?’

Volgens de coalitie is niet alles op te lossen met geld en hebben leraren de afgelopen twee jaar ook al een behoorlijke loonstijging gehad.

‘Leraren in het basisonderwijs hebben nog een enorme achterstand ten opzichte van leerkrachten in voortgezet onderwijs. Daarom zijn de lerarentekorten daar ook veel groter. Er is niemand te vinden die denkt dat je dit probleem kunt oplossen zonder extra geld. We moeten daarnaast ook zeker met de onderwijzers en scholen in gesprek waarom het niet altijd bij leraren terecht komt.’

Rutte zegt: ik moet kiezen in schaarste. We kunnen niet alles doen en dit kabinet geeft al veel extra uit.

‘In schaarste? Ze hebben 14 miljard over, alleen al in de eerste helft van dit jaar. Als je dan spreekt over schaarste, maskeer je dat er een politieke keuze wordt gemaakt om zo min mogelijk te investeren, om de overheid zo klein mogelijk te houden. Anders kan ik het niet verklaren. Er is bij de rechtse partijen wel een verandering in toon, maar niet in daden. Ik zou zeggen: bespaar me de tierlantijnen en voeg de daad bij het woord óf zeg gewoon dat je voor een liberale staat bent met een zo klein mogelijke overheid waarbij belastingen er vooral zijn om te verlagen.’ 

Is confrontatie met het kabinet de enige manier om concessies af te dwingen? 

‘Als ik straks telefoon krijg dat er fors extra geld komt voor leraren en huurders ben ik bereid om samen te werken, compromissen te sluiten en die te verdedigen. Daar heb ik ook enige ervaring in. Zolang dat niet gebeurt, beschouw ik de houding van het kabinet als het zoeken van confrontatie.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden