Asscher: doet-ie het of doet-ie het niet?

Al maanden twijfelt kroonprins Lodewijk Asscher of hij een gooi zal doen naar het leiderschap van de PvdA, ten koste van Samsom. 'Asscherianen' vermoeden een geniale strategie. Maar Samsom staat nog aan kop.

V.l.n.r. Ahmed Aboutaleb, Diederik Samsom en Lodewijk Asscher in februari dit jaar tijdens het jaarcongres van de PvdA in Amersfoort. Beeld ANP

De sms'jes komen nu al binnen bij Lodewijk Asscher: 'Doe het.' Er is inmiddels een Facebookpagina met de titel 'Doe mij maar Asscher', een campagneteam staat in de startblokken en vandaag doen vijftien lokale en provinciale PvdA-ambtsdragers in de Volkskrant een beroep op de kroonprins om Diederik Samsom van de troon te stoten.

'Wij vinden dat-ie het moet doen,' schrijven ze. 'Dat Lodewijk Asscher eerst de PvdA moet gaan leiden, en vervolgens ons land.'

De 'Asscherianen' hebben een grenzeloos vertrouwen in de electorale gaven van hun voorman. Vraag achter de schermen of Asscher straks premier kan worden en het antwoord is even spontaan als twijfelloos: 'Ja!' Ter herinnering: de PvdA is een partij die al sinds 2013 in de peilingen amper boven die vijftien zetels uitkomt.

En Asscher? Die zegt nu al maanden dat hij pas rond de deadline van 24 oktober de knoop doorhakt. Haagse tegenstanders proberen hem af te schilderen als een soort Hamlet die nooit ophoudt met twijfelen. Toen Asscher vorige week harde kritiek uitte op het VVD-verkiezingsprogramma ('verraad van de middenklasse') reageerde Rutte venijnig. 'Voor iemand die zo lang moet nadenken over zijn eigen volgende stap vind ik het nogal stoere uitspraken.'

Het verleden van Asscher wijst niet bepaald op een eeuwige twijfelaar. Mensen die met hem werkten in Amsterdam ontwaarden juist een politicus die vele stappen vooruit denkt. Dat bleek ook bij zijn overstap naar de landelijke politiek. Terwijl de buitenwereld nog dacht dat hij weifelde, was Asscher achter de schermen al zijn agenda als minister aan het uitwerken.

Ook nu is de beslissing al lang gevallen, vermoedt Willem Dudok, een voormalige medewerker die het initiatief nam voor de Facebookpagina en de oproep vandaag. 'Ik hoop het in elk geval. Alleen wij weten het nog niet.'

'Geef ons maar Lodewijk Asscher'

Vijftien PvdA wethouders roepen in een open brief in de Volkskrant Lodewijk Asscher op om zich kandidaat te stellen voor het lijsttrekkerschap.

De verwachting is desondanks dat Asscher de stap gaat wagen. Daar zijn ook aanwijzingen voor. Zo kreeg Dudok vanuit de entourage van de vicepremier te horen dat zijn initiatieven worden 'gewaardeerd'. Andere medestanders die de afgelopen maanden kopjes koffie met Asscher dronken, kregen eveneens de indruk dat hij zich al aan het warmdraaien was.

Ook Samsom anticipeert op een strijd met de vicepremier. Toen de partijleider eind september zijn kandidatuur aankondigde, wees hij er nadrukkelijk op dat hij 'vanaf het eerste moment' alle partijzaaltjes is langsgegaan. Zo sprak Samsom nostalgisch over een bijeenkomst lang geleden in Appingedam. 'Een daverend succes. Ze stonden op de banken. Alle acht.'

Medestanders van Asscher vatten die woorden op als een steekje onder water. De vicepremier komt juist heel weinig in PvdA-zaaltjes. Bijna nooit. Hij is er geen liefhebber van en als vicepremier en wethouder voelde hij zich ook niet geroepen, maar dat kan een handicap blijken. 'Leden hechten daar toch aan', erkent een sympathisant. Het verklaart misschien ook een recente peiling van het televisieprogramma EenVandaag onder PvdA-leden: 44 procent bleek Samsom nog te steunen, slechts 26 procent Asscher.

Ook bij sommige partijprominenten is er twijfel. Samsom is iemand die onvermoeibaar langs de deuren trekt en brandt van ambitie. Zijn verkiezingsslogan is niet voor niets: 'Doorknokken!' Heeft de vicepremier die strijdlust ook?

Asscher zelf omschreef zich eerder in Vrij Nederland als een 'vechtlustige jongen vermomd als bedachtzame heer'. Ook zijn medestanders geloven dat de stemming in de partij snel kan omslaan als hij zich eenmaal kandidaat heeft gesteld.

De interne strijd om het partijleiderschap zal grotendeels draaien om de vraag wie bij de algemene verkiezingen de meeste kans maakt, temeer omdat grote inhoudelijke debatten tussen Asscher en Samsom niet voor de hand liggen. 'Er is een vacature voor een leider op links', analyseert Dudok. 'Ik zie Emile Roemer dat niet doen, ik zie Jesse Klaver dat niet doen en als Samsom daarvoor in aanmerking zou komen, had hij nu al hoger in de peilingen gestaan. Asscher kan de premierkandidaat van links worden. Hij zou ook de beste premier van Nederland zijn.'

Asscher heeft daarnaast als voordeel dat hij nauw betrokken was bij de ideologische discussies binnen de PvdA. Hij stond als voorzitter van de Wiardi Beckman Stichting, het wetenschappelijk bureau van de partij, aan de wieg van het rapport Van Waarde, waarin de oude sociaaldemocratische begrippen opnieuw zijn gedefinieerd. Volgens medestanders heeft hij dat rapport 'verinnerlijkt' en daarmee een ook doordachte linkse agenda.

Samsom en zijn belangrijkste steunpilaar Jeroen Dijsselbloem worden als 'rode ingenieurs' juist meer gezien als probleemoplossers met een lichte aversie tegen ideologische vergezichten. Menig PvdA'er draagt het Samsom nog steeds na dat hij tijdens de kabinetsformatie wel erg makkelijk afstand nam van partijprincipes.

Asscher is juist 'heel duidelijk' en 'rechtlijnig', zeggen zijn bewonderaars. Alleen over zijn kandidatuur voorlopig nog niet. Alles staat klaar. De Facebookpagina en het campagneteam. Het wachten is alleen nog op de man die al zo lang als kroonprins te boek staat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.