'Assange is geen haar beter dan Murdoch'

Onder het mom van waarheidsvinding handelt WikiLeaks veel schandaliger dan News of the World, betoogt Wall Street Journal-columnist Bret Stephens.

Wikileaks-oprichter Julian Assange Beeld epa
Wikileaks-oprichter Julian AssangeBeeld epa

Hoe valt de vergelijking uit tussen het huidige telefoonhackingschandaal bij de inmiddels opgeheven Britse tabloid News of the World - die zoals iedereen weet eigendom was van moedermaatschappij News Corp van mediamagnaat Rupert Murdoch - en de controverse van vorig jaar rond het vrijgeven van geheime informatie door Julian Assange van WikiLeaks en zijn partners bij The New York Times, The Guardian en andere kranten?

In beide gevallen is geheime informatie, aanvankelijk op onwettige wijze verkregen, openbaar gemaakt door nieuwsorganisaties die vonden dat de waarde van die informatie zwaarder woog dan de letter van de wet en ook zwaarder dan de persoonlijke belangen van degenen die er vooral de gevolgen van zouden ondervinden. In beide gevallen riep dat fundamentele vragen op over hoe ver een nieuwsorganisatie moet gaan in de jacht op primeurs. En in beide gevallen is een hoge tol in menselijk leed betaald: bij de Britse ouders van de vermoorde 13-jarige Milly Dowler werd valse hoop gewekt dat hun kind misschien nog in leven was, omdat enkele voicemails van haar nog na haar ontvoering werden gewist, en bij Afghaanse burgers die moesten vrezen voor represailles door de Taliban nadat zij door WikiLeaks waren ontmaskerd als informanten van de VS.

Nobelprijs
Het zijn kortom allebei voorbeelden van verachtelijk journalistiek wangedrag waarop enige vorm van straf zou moeten volgen. Waarom is dan het ene geval een schandaal, compleet met arrestaties, ontslagen en parlementaire onderzoekscommissies, en het andere niet meer dan een controverse waarbij de heer Assange in sommige kringen zelfs wordt genoemd als kandidaat voor de Nobelprijs voor de Vrede?

Een gemakkelijk antwoord is dat het nieuws dat door WikiLeaks is onthuld in het algemeen belang was, terwijl wat News of the World heeft onthuld alleen maar van belang was voor het algemene publiek. Volgens die redenering is het wel geoorloofd als het om belangrijke staatszaken gaat, vooral als het geheimen van de regering betreft, maar niet als het om roddel en achterklap in privézaken gaat.
Dat is natuurlijk een aantrekkelijk argument, vooral als je Assange heet en probeert te voorkomen dat je wordt uitgeleverd aan Zweden op grond van aanklachten wegens aanranding die volgens jou geen nieuwswaarde hebben.

Het is ook een aantrekkelijk argument voor iedereen die beweert te weten wat het algemeen belang zou moeten zijn en in een positie is om daar iets mee te doen. In juni 2006 onthulde de New York Times dat de regering-Bush een geheim en zeer effectief programma had om duizenden banktransacties te analyseren om zo de financiering van terroristische activiteiten tegen te gaan. Een paar maanden later stelde de eigen ombudsman van de NYT dat het programma volkomen legaal was en dat het artikel nooit had moeten worden gepubliceerd. De Grijze Dame ging over tot de orde van de dag.

Galg
Het maakt echter ook duidelijk waarom het onderscheid tussen het verheven Algemeen Belang en dat waarvoor het algemene publiek belangstelling heeft, een staaltje retorisch woordgegoochel is om botweg privileges te claimen. Was het voor het algemeen belang wel zo nodig om via WikiLeaks te weten te komen dat de premier van Zimbabwe, en Mugabe-opponent, Morgan Tsvangirai er in privégesprekken met Amerikaanse diplomaten op aandrong de sancties tegen zijn land te handhaven, terwijl hij in het openbaar het tegendeel zei? Nee. Hongerde het algemene publiek naar deze informatie? Nee. Wat is er met deze WikiLeak bereikt? Niets, behalve dan dat Tsvangirai nu een reëel risico liep om te worden beschuldigd van verraad en aan de galg te eindigen.

In dat licht bezien, is de schade die WikiLeaks heeft aangericht in elk geval groter dan die door News of the World is veroorzaakt, juist omdat Assange en de media die hem een platform gaven het hadden gemunt op groter, zij het dikwijls kwetsbaarder wild. De regering-Obama ging vorig jaar zelfs zover om te stellen dat WikiLeaks 'het leven van talloze onschuldige individuen - van journalisten tot mensenrechtenactivisten en soldaten - in gevaar bracht'. Moet daar niet ook enige verantwoording voor worden afgelegd? Vergeet het maar. Dat zou vragen om te veel zelfinzicht bij mensen die standaard in een emotionele staat verkeren van boze en voortdurende gelijkhebberigheid.

Sauron
Wat News of the World betreft, zijn de media weer eens lekker bezig met een van hun favoriete verhaaltjes, in dit geval over de oppermachtige mediamagnaat wiens kille oog alle uithoeken, kieren en gaten van zijn rijk in de gaten houdt en wiens onderdanige dienaren alles wat zij aanraken bezoedelen. Dat deze Sauron van de media nu om vergeving heeft gevraagd van de familie Dowler, de steen des aanstoots heeft opgeheven en het ontslag heeft aanvaard van zijn belangrijkste medewerkers, lijkt nauwelijks enige indruk te maken. Maar, zoals iemand laatst opmerkte in verband met de affaire Strauss-Kahn, weinig dingen zijn zo hardnekkig - en zo vatbaar voor dwalingen - als een stompzinnig mediaverhaal.

Hiermee houd ik geen pleidooi voor Rupert Murdoch. Ik heb alleen maar minachting voor de riooljournalistiek van sommige kranten van Murdoch. Nog meer minachting heb ik echter voor de zelfbenoemde rolmodellen in de media die het allemaal best vinden wat Assange en zijn medestanders doen en die het nu zo schijnheilig hebben over normen en fatsoen.

Bret Stephens is columnist van de Wall Street Journal. Hij minacht de media die het best vinden wat Assange doet maar in verband met Murdoch schijnheilig praten over normen en fatsoen.

Vertaling: Leo Reijnen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden