ANALYSE

Assad verstevigt greep op Syrië

Met verkiezingen die alleen door Rusland openlijk zijn gesteund, probeert president Assad de wereld ervan te overtuigen dat hij nog jaren leider van Syrië is. Is dat strategisch slim?

De Syrische president Bashar al-Assasd en zijn vrouw Asma (links) brengen woensdag hun stem uit. Beeld epa
De Syrische president Bashar al-Assasd en zijn vrouw Asma (links) brengen woensdag hun stem uit.Beeld epa

Terwijl de Verenigde Naties openlijk zijn rol ter discussie stellen, probeert de Syrische president Assad zijn positie te versterken. Woensdag organiseerde hij parlementsverkiezingen in het door oorlog verscheurde Syrië, een gang van zaken die in Europa leidt tot heftige kritiek.

Een glimlachende president Bashar al-Assad en zijn vrouw Asma brachten woensdagmorgen hun stem uit in de nationale bibliotheek van Damascus, die niet toevallig de al-Assad Bibliotheek heet, want de familie Assad is in Syrië al ruim veertig jaar onafgebroken aan de macht. Eenmaal buiten het stemhokje, volgens staatspersbureau SANA omringd door applaudiserende burgers, hekelde hij degenen die 'onder een politieke vlag' proberen de eenheid van Syrië te ondermijnen.

Op bijna hetzelfde moment maakten onderhandelaars van de Verenigde Naties (VN) in Genève zich gereed voor een nieuwe ronde van gesprekken over vrede in Syrië. Daarbij is het juist cruciaal dat Assad zijn eigen positie ter discussie stelt en gaat samenwerken met de oppositie, heeft VN-hoofdonderhandelaar Staffan de Mistura eerder laten weten.

Maar zijn macht opgeven lijkt Assad allerminst van plan: met steun uit Rusland is hij bezig om zijn grip op Syrië te versterken. De parlementaire verkiezingen, georganiseerd in strijd met een internationale afspraak, terwijl de Syriërs zoals altijd slechts konden kiezen tussen volksvertegenwoordigers die behoren tot Assads eigen partij of organisaties daar dichtbij, zijn daarvan het zichtbare bewijs.

Wankel staakt-het-vuren

Ook op het slagveld laat Assad zich gelden. Na de herovering van de strategisch en symbolisch waardevolle stad Palmyra op Islamitische Staat (IS), eind vorige maand, hebben Assads troepen zich gestort op de omsingeling van Aleppo. De tweede stad van het land is deels in handen van rebellengroepen die zich verzetten tegen het regime van Assad.

Officieel geldt er in Syrië sinds zes weken een wankel staakt-het-vuren. Maar dat weerhield Assad er de afgelopen dagen niet van om rondom Al Eis, een voorstad van Aleppo, openlijk te vechten. Dit tot woede van Europa, waar men vreest dat de vredesbesprekingen in Genève zullen worden afgebroken zodra de burgeroorlog in volle hevigheid hervat is. De Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Marc Ayrault hekelde woensdag de 'toenemende en doelbewuste schendingen van het staakt-het-vuren, waarvoor het regime in de eerste plaats verantwoordelijk is.'

Volgens Ayrault houden de soldaten van Assad bovendien westerse hulpkonvooien tegen. Het uithongeren van burgers is een beproefde tactiek van Assad om de bevolking op de knieën te krijgen.

Palmyra. Beeld afp
Palmyra.Beeld afp

Rusland

Maar Assad lijkt uitsluitend te luisteren naar bondgenoot Rusland. Sinds het begin van de Russische inmenging in Syrië, afgelopen najaar, heeft Assad 2.000 vierkante kilometer aan terrein teruggewonnen. De Russische president Poetin kondigde vorige maand aan zich militair terug te trekken uit Syrië en leek Assad zelfs naar de onderhandelingstafel in Genève te manen, maar lijkt daarvan inmiddels teruggekeerd.

Rusland is ook het enige land dat de parlementaire verkiezingen openlijk steunt, met als argument dat ze noodzakelijk zijn om een 'machtsvacuüm' in Syrië te voorkomen.

De Russische president Poetin kondigde vorige maand aan zich militair terug te trekken uit Syrië. Beeld epa
De Russische president Poetin kondigde vorige maand aan zich militair terug te trekken uit Syrië.Beeld epa

'Onacceptabel'

Voor het geval iemand nu nog aan Assads intenties twijfelde, maakte de Syrische onderminister van Buitenlandse Zaken, Faisal Mekdad, gisteren voorafgaand aan de nieuwe ronde van de onderhandelingen in Genève duidelijk dat de Syrische president niet aan aftreden denkt. 'Dat gaat niet gebeuren, niet nu, niet morgen, nooit.'

Het scenario waar de VN, de Verenigde Staten en Europa op hameren - dat er in Syrië een overgangsregering komt waarin de oppositie een rol krijgt - noemt Mekdad niet van deze tijd. 'Wij denken dat dit idee mislukt is, achterhaald is, het zal nooit acceptabel zijn. Het komt eigenlijk neer op een staatsgreep. Mensen organiseren een zekere rebellie en dan krijgen ze macht. Dat gaat in Syrië nooit gebeuren.'

Door meerdere Europese landen zijn de verkiezingen in Syrië veroordeeld. Het is een 'schijnvertoning,' stelde Frankrijk in een verklaring, 'georganiseerd door een onderdrukkend regime'. Volgens de Britse regering laten de verkiezingen zien dat Assad 'is losgezongen van de realiteit'. Duitsland wees erop dat het 'simpelweg onmogelijk is' om eerlijke verkiezingen te organiseren midden in een oorlog, terwijl miljoenen Syriërs op de vlucht zijn en dus niet kunnen stemmen.

Een maand na het begin verlopen de onderhandelingen in Genève nog steeds dermate stroef dat de oppositie en de vertegenwoordigers van Assad niet met elkaar in één ruimte kunnen zijn, zodat de VN-onderhandelaars beide partijen alleen om beurten kunnen spreken.

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden