Analyse Conflict Noord-Syrie

Assad of Erdogan: wie houdt Rusland te vriend in Syrië?

President Poetin. Beeld EPA

Hoe regisseer je een oorlog en blijf je vrienden met de strijdende partijen? Die positie wordt steeds moeilijker houdbaar voor de Russische president Vladimir Poetin in Syrië.

Zondag sloten Poetin en Assad een deal met de Koerden om de Turkse aanval in het noorden van Syrië te stoppen. Vier dagen eerder had de Russische president juist groen licht gegeven aan Turkije voor diezelfde aanval.

Tegenstrijdige beslissingen, maar ze zijn wel te begrijpen aan de hand van Poetins beoogde plot voor de oorlog in Syrië. In dat plot eindigt Syrië als soeverein land, met Poetins bondgenoot Assad aan de macht. Om het zover te laten komen, leidt Rusland een vredesproces met aan tafel de belangrijkste landen: Syrië, Turkije en Iran.

Totdat zij een deal gesloten hebben over Syrië, reageert Poetin pragmatisch op onvoorziene plotwendingen. Daarbij is het voor hem zaak om de onderhandelende landen aan tafel te houden.

Plotwending 

Een voorbeeld van zo’n plotwending kwam vorige week met de abrupte terugtrekking van de Amerikanen. In principe een welkome ontwikkeling voor Moskou, want het vertrek van een bemoeizuchtige speler maakt het makkelijker voor de overgeblevenen om het eens te worden. Maar dan moet er wel gereageerd worden op de Turkse aanval die volgde op de Amerikaanse terugtrekking en die het vredesproces onder grote druk zet.

Toen de Turkse president Erdogan vorige week woensdag Poetin opbelde om zijn offensief in het noorden van Syrië toe te lichten, besloot de Russische president die niet te dwarsbomen. Turkije, belangrijk voor het vredesproces, heeft nu eenmaal zijn eigen belangen. Ook niet onbelangrijk: Erdogan is de afgelopen jaren een handige bondgenoot geworden in Poetins wens om een wig te drijven in de Navo.

Turkse strijders en hun Syrische bondgenoten vlak bij Manbij, Noord-Syrië. Beeld AFP

Wel vroeg Poetin aan Erdogan de situatie ‘zorgvuldig te wegen om geen schade te berokkenen aan onze gezamenlijke pogingen om de Syrische crisis op te lossen’, zo berichtte het Kremlin over het telefoongesprek.

Van die waarschuwing heeft Turkije zich te weinig aangetrokken wat Rusland betreft. Als gevolg van de felle Turkse opmars ontsnapten er binnen enkele dagen honderden aanhangers van Islamitische Staat uit kampen, stelden de Koerdische autoriteiten. ‘Ze kunnen gewoon wegrennen’, zei Poetin afgelopen vrijdag over de IS-strijders. Het zuiden van Rusland is hofleverancier geweest van IS-strijders en Poetin ziet die Russen niet graag op vrije voeten. ‘Dit is een reële dreiging voor ons allen.’

Russische benadering

Ook Syrië en Iran – essentieel voor Poetins vredesproces – zijn tegen de Turkse inval. Zo belandde Poetin in een positie waarin het onmogelijk is om Turkije, Iran, Syrië én zichzelf tegelijkertijd van dienst te zijn. Op een Russische militaire basis in Syrië spraken Rusland, het Syrische regime en de Koerden af dat het Syrische leger naar het noorden oprukt om de Turken te stoppen. Analisten gaan ervan uit dat het Syrische leger daarbij bijgestaan wordt door Russische militairen.

Rusland neemt het risico van grote spanningen met bondgenoot Turkije. Dmitri Peskov, de woordvoerder van president Poetin, zei maandag dat hij ‘niet eens zou willen denken’ aan een mogelijke clash tussen de legers van Rusland en Turkije. Hij zei dat ze met elkaar in contact staan om dat te voorkomen. ‘Meer kan ik er niet over zeggen’, zei Peskov. ‘Over het algemeen is er geen enkel nieuw element aan de Russische benadering van dit thema.’

Meer lezen 

Het Westen is schatplichtig aan de Koerden om hun cruciale aandeel in de strijd tegen IS. Wat is dit voor volk, en waarom heeft Turkije het op hen gemunt?

De invasie van de Turken en hun Arabisch-Syrische bondgenoten is hard aangekomen bij de Koerden in Noordoost-Syrië. Ze voelen zich door iedereen in de steek gelaten. Al maanden geleden vreesden ze voor het lot dat hen nu heeft getroffen. 

De gebeurtenissen in Syrië laten opnieuw zien dat de Europese Unie er moeite mee heeft op diplomatiek en militair terrein snel en slagvaardig te reageren op acute crises. 

Nederlandse Syriëgangers die verblijven in de kampen Al Roj en Al Hol in Syrië bereiden zich voor op hun vertrek. Ze hebben hun koffers gepakt en plannen gemaakt voor het moment dat ze kunnen vluchten. Dat bevestigen Syriëgangers en hun familieleden tegenover de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden