Asociaal

De emancipatie van de vrouw is de laatste week in veel media besproken. Zelfs in de westerse wereld blijkt er nog veel te verbeteren....

Voor natuurwetenschappelijke onderzoekers zijn de werkomstandigheden over de gehele linie asociaal. En ze zullen alleen nog maar verslechteren. Het begint al bij het werken aan hun proefschrift.

Experimenteel onderzoek in vakken als natuurkunde en scheikunde zit vol met tegenslagen. Een experiment waar je een jaar aan werkt, komt maar niet van de grond. En opeens werkt het. Daar moet je van profiteren. Dag en nacht. Al je sociale activiteiten moet je afzeggen. Voorlezen voor de kinderen is er niet meer bij.

Promoveren leidt vaak tot spanningen in het gezin van de promovendus. Ik merk dat op hun feestjes. En lees de dankwoorden in de proefschriften er maar op na. Altijd is er sprake van een partner die zich heeft opgeofferd.

Na hun promotie moeten jonge onderzoekers die een wetenschappelijke carri ambin, naar het buitenland. Als ze dat niet doen, hebben ze geen schijn van kans bij sollicitaties naar academische banen die ooit tot een vaste aanstelling kunnen leiden.

Meestal gaan ze naar de Verenigde Staten. De partner zal zich dienen te schikken. En met kinderen wordt het al helemaal lastig. Postdocs, zoals deze onderzoekers worden genoemd, hebben een hondenleven in Amerika. Het wemelt daar van de postdocs, velen van Aziatische afkomst. Die lijken wel in het lab te wonen. 's Avonds en in het weekend, altijd tref je ze daar aan. Dat is het gedrag dat van iedere postdoc wordt verwacht.

Terug in Nederland begint de strijd om een vaste baan. Die strijd gaat zeker vier tot vijf jaar duren. Daarbij word je voortdurend opgejaagd door de maatschappij. Die wil topkwaliteit en topproductiviteit van haar onderzoekers. Die kwaliteit en productiviteit worden voortdurend gemeten. Tot in het absurde toe.

Maak de keuze maar: werken in het weekend aan je artikel in Nature of Science of je kinderen naar hun sportwedstrijd rijden. Onderzoekers lossen dat meestal op door thuis te zeggen dat het harde werken maar voor een paar jaar is. Dat het later minder druk zal worden. Dat ze dan meer tijd aan het gezin zullen spenderen. De partner trapt hier een aantal jaren in. Maar het znooit minder worden. Integendeel, zegt deze ervaringsdeskundige.

Omdat we in dit land te weinig Nederlandse onderzoekers hebben in de exacte richtingen, importeren we ze uit het buitenland. Het Innovatieplatform van Balkenende praat veel over hoe buitenlandse onderzoekers zover te krijgen dat ze zich in Nederland zouden willen vestigen.

Maar emancipatie en gezinsvriendelijkheid komt in geen van de stukken van het platform voor. Ook niet die ene maatregel die echt zou helpen om onderzoekers uit andere rijke westerse landen hier te krijgen: tevens een goede baan aanbieden aan de partner van de onderzoeker.

Er wordt bij het platform vooral gedacht aan het aantrekken van onderzoekers uit AziEn daarmee is het net als met de handel. Internationalisering betekent dat je je morele standaarden moet verlagen tot het laagste niveau van de deelnemende landen. Er zal dan ook nog heel vaak en tot heel laat in de avond worden overgewerkt in de Nederlandse laboratoria.

Ouders! Mochten uw kinderen nog naar u luisteren, geef ze deze wijze raad: trouw nooit met een exacte wetenschapper.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden