Column

Asielzoekersbeleid: dit kan zo niet doorgaan

Beleid om asielzoekers te ontmoedigen is marginaal en machteloos geknutsel.

Purmerend: geen schreeuwers...Beeld anp

Ook ik heb dinsdagavond naar de bewonersbijeenkomst over het asielzoekerscentrum in Purmerend zitten kijken. Het liep op, maar ik had niet de indruk van een theater vol xenofobe schreeuwers. Ja een mevrouw van GroenLinks werd weggehoond. En de tegenstanders van het azc waren in de meerderheid. Niet zo gek, dacht ik, zij voelen zich bedreigd. De voorstanders van de welkomstcultuur hebben het openbaar bestuur aan hun zijde.

Bij de sprekers op het podium waren voor en tegen keurig halfhalf verdeeld. Een fascinerend toneel, met politiek op straatniveau, tastbare verlangens en raadsleden die zwijgend moesten toehoren. Het begon met een nurkse burgemeester die vorige week wegens amok zijn raadsvergadering had moeten afblazen. Veel succes met de inspraak, monkelde hij, er is nog niet eens een besluit om een azc te bouwen. Later op de avond kwam het nieuws van de oekaze van de staatssecretaris en de opstand daartegen in het dorp Oranje. De wantrouwers kregen gelijk.

Er was een mevrouw die negen jaar op de vergunning van haar manege had gewacht, vanwege de milieunormen en wat dies meer zij. Nu naast haar deur dat azc dreigt te komen, was ze bang dat zíj haar deuren zou moeten sluiten omdat ze niet meer aan de norm zou voldoen. Ze barstte in snikken uit. Wat levert zo'n week asielpaniek op? Het beeld van een overheid die jaar in jaar uit haar onderdanen bestraffend toespreekt, werklozen maant tot hun 67ste door te solliciteren; één vinkje verkeerd en je bent het haasje. Maar als ze zelf haar afspraken niet nakomt, is het overmacht.

Eerder van de week had staatssecretaris Dijkhoff al laten weten dat hij bijna aan zijn taks zat, wat betreft opvangmogelijkheden. Hij baalde er ook van, zei hij. Moeten ze op straat slapen dan? Dijkhoff straalt wel een soort stoerheid uit maar zijn manoeuvreerruimte nadert de nul. Ik heb vaker geschreven dat er een maximum zou moeten zijn aan het aantal op te nemen asielzoekers. Steeds weer hoor je dat mensen best bereid zijn vluchtelingen op te vangen, maar hoeveel en voor hoelang?

Brussel: ontmoedigingsbeleid...Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Dat zijn volkomen gerechtvaardigde vragen. Maar de verdragen zitten in de weg. En bondskanselier Merkel, die woensdag in een televisie-interview nog eens onderstreepte dat ze van een christelijke partij is en deswege de Duitse grens open blijft. Daarvan plukt ook Nederland de vruchten. In kringen van asielambtenarij houdt men de vuistregel aan van tien op één - een miljoen asielzoekers in Duitsland betekent honderdduizend in Nederland. Nu al komen ze vanuit Duitsland naar hier, omdat ze daar op straat slapen en hier nog niet. Diederik Samsom zei bij Pauw dat hij er trots op is dat Nederland het enige land is waar ze allemaal onderdak krijgen. Er komt een moment dat het betere politiek is als ze wél op straat slapen, bij wijze van primitieve ontmoediging.

Zo doen ze het nu in België; zo ging het ook in de jaren negentig, toen Nederland inderdaad honderdduizend mensen opving en de beelden de wereld rondgingen van druipende tenten in een maïsveld. Het was de kentering naar een strenger asielbeleid; het is vooral treurige politiek als je je toevlucht moet nemen tot dit soort media-management omdat er geen ander instrumentarium voorhanden is om mensen af te schrikken.

Intussen groeit het onbehagen bij de lagere overheden die met de gevolgen te maken hebben. In Drenthe kreeg de staatssecretaris te maken met een briesende burgemeester. Amsterdam heeft laten weten geen nieuwe mensen aan te kunnen in de noodopvang. De gemeenteraad van Den Haag zegt dat ze niet zit te wachten op een azc in de stad, omdat de spanningen al groot genoeg zijn.

Duitsland: christelijke politiek...Beeld epa

In Duitsland broeit een beginnende opstand tegen Merkel en haar welkomstcultuur. Wethouders en burgemeesters van haar eigen CDU hebben de bondskanselier een brief geschreven. 'De huidige politiek van open grenzen gaat in tegen zowel de Duitse als de Europese wetgeving.' Daarmee bedoelen ze de idiote situatie dat asielzoekers tegen de regels in zelf beslissen in welk land ze denken neer te strijken.

Om die reden pijnigt ook de Haagse politiek zich de hersens om iets te bedenken dat de stroom kan indammen. De grenzen dicht is uitgesloten, ook om economische redenen. Buma van het CDA kwam met tijdelijke 'schuilplaatsen'. De VVD legt de laatste hand aan een voorstel om het voorzieningenniveau omlaag te brengen voor asielzoekers die een vluchtelingenstatus hebben. De meesten zijn immers afkomstig uit veilige landen en komen hier vanwege 'het mooie pakket' zoals een ambtenaar zegt. Dat pakket is een uitkering, een huurhuis, gezondheidszorg en nog een en ander. Versobering wordt keukenmeester als het aan de VVD ligt. In groepsverband wonen kan ook, en die toelage kan losgekoppeld van het minimumloon. Ze hopen dat coalitiepartner PvdA 'niet in de hoogste boom klimt'.

Het is allemaal pleisters plakken en marginaal geknutsel. Tegenhouden blijft moeilijk, zeker zolang Merkel volhoudt dat mensenrechten geen bovengrens hebben. Mensenrechten zijn mooi, maar ook een dure aangelegenheid. De Duitse econoom Hans-Werner Sinn berekende eerder wat immigratie het land kost. Van de week waarschuwde hij dat als gevolg van deze aantallen asielzoekers de pensioenleeftijd verder omhoog moet en het minimumloon omlaag. Voor de Merkelaanhang in Nederland zeg ik erbij: wij hebben anders dan Duitsland een woningtekort én anders dan Duitsland een forse werkloosheid. Dit kan zo niet doorgaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden