Asiel is te belangrijk om aan B&W over te laten

Betrek altijd gemeenteraden en de lokale bevolking bij de keuzes inzake de opvang van vluchtelingen.

Asielzoekers lopen over het terrein met het tentenkamp dat dient als tijdelijke noodopvanglocatie voor 3000 vluchtelingen op het ruim 600 hectare tellende Heumensoord bij Nijmegen. Beeld anp
Asielzoekers lopen over het terrein met het tentenkamp dat dient als tijdelijke noodopvanglocatie voor 3000 vluchtelingen op het ruim 600 hectare tellende Heumensoord bij Nijmegen.Beeld anp

'De komst van vluchtelingen vraagt om een nieuwe vorm van democratie.' Dit betoogt Kim Putters, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau, in Trouw van 19september. Zijn betoog leidt naar de stelling dat op volksvertegenwoordigers de zware taak ligt om 'iedereen erbij te betrekken, of je nu de grenzen wil sluiten of enorme barmhartigheid toont'. Een oproep die alle raadsleden zou moeten aanspreken.

Inmiddels lijkt het erop dat de besluitvorming op lokaal niveau inderdaad verandert onder druk van het vluchtelingenvraagstuk. Maar niet op de manier waartoe Putters oproept.

Sterker, in de meeste gemeenten blijft besluitvorming beperkt tot de collegekamers en blijft de betrokkenheid van zowel de gemeenteraad als bewoners beperkt tot geïnformeerd worden. Colleges van B en W maken afspraken met het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) over type, duur, omvang en locatiekeuze voor opvang. De meeste raden hebben nauwelijks inspraak, laat staan dat bewoners betrokken worden bij de keuzes.

De VVD in de stad Utrecht constateert teleurgesteld dat ook in onze stad de besluitvorming over vluchtelingenopvang voorbehouden is aan een handjevol bestuurders en managers. Die manier van besturen staat haaks op de uitgangspunten van het creëren van vertrouwen, openheid en het betrekken van bewoners bij de besluitvorming. De VVD vindt dat gemeenteraden meer invloed op de besluitvorming moeten opeisen en als volksvertegenwoordigers meer stem moeten geven aan de inwoners. Er zijn niet alleen stoere wethouders nodig, maar ook stoere raadsleden. Om drie redenen.

Raden stellen randvoorwaarden

Het vluchtelingenvraagstuk houdt bijna iedereen bezig en veel mensen hebben veel vragen. Hoeveel vluchtelingen komen naar onze gemeente, is er een onder- en ook een bovengrens, waar kunnen ze wonen, hoe lang kunnen ze blijven, hoe gaan ze integreren, waar zijn de banen? Veel gemeentebesturen stellen dat het COA zijn besluit moet nemen. Pas daarna is er informatie. Maar ook dan blijven vragen onbeantwoord.

Een stoere raad bepaalt vooraf welke kaders gelden voor zijn gemeente en vertaalt die in een concrete opdracht voor de onderhandelingen en contracten met het COA. De raad van Apeldoorn bijvoorbeeld heeft zich na een debat duidelijk uitgesproken wat de gewenste omvang is (en bij welke aantallen opvang ongewenst wordt) en welke locaties in aanmerking mochten komen.

Instemming bevolking begint bij politiek draagvlak

De enkele incidenten waar Nederlanders met (verbaal) geweld in opstand komen tegen vluchtelingenopvang maken in elk geval duidelijk dat breed maatschappelijk draagvlak van belang is, nu en in de toekomst. Zowel Nederlanders als vluchtelingen moeten zich veilig en vrij kunnen voelen.

Om dat draagvlak te kunnen garanderen is het van belang dat degenen die de besluiten nemen hun verantwoordelijkheid nemen en in gesprek gaan met betrokkenen. Dat gaat wat de VVD betreft verder dan de direct omwonenden en sleutelfiguren.

Politiek draagvlak is daarom cruciaal: het is de verantwoordelijkheid van volksvertegenwoordigers om de zorgen, vragen en standpunten van hun achterban op te halen en deze te gebruiken bij de besluitvorming. Op die manier laten ze bewoners zien dat hun mening ertoe doet. En kunnen ze transparant zijn over de keuzes die de volksvertegenwoordigers zelf maken. Dat vergroot het vertrouwen en het draagvlak.

Democratie is juist voor zaken die het hart raken

Politiek is iets heel anders dan het managen van een maatschappij, al lijken sommige politieke partijen daar anders over te denken. Politiek gaat over zaken die mensen raken en waar mensen zich emotioneel bij betrokken voelen. Juist die zaken die mensen aan het hart gaan, dienen bij uitstek niet in de collegekamertjes te worden besloten. Juist die zaken hebben democratische legitimiteit nodig. Waarbij partijen met hoofd en hart debatteren en besluiten. Ook, of juist in tijden van crisis.

In Utrecht heeft de VVD-motie voor inspraak bij keuzes voor de vluchtelingenopvang geen meerderheid gehaald. Andere partijen noemden het 'aanmatigend' dat de VVD de indruk heeft dat geen enkele andere partij om inspraak vroeg. Ook stellen partijen dat de onvoorspelbaarheid van het vluchtelingenvraagstuk geen ruimte laat voor democratische besluitvorming. Partijen in andere gemeenten stellen zich gelukkig anders op. In Utrecht zal de VVD blijven vragen om meer inspraak van de raad en betrokkenheid van de stad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden