Asbestemming?

Minister Dijkstal van Binnenlandse Zaken wil de Wet op de Lijkbezorging verruimen. Nabestaanden kunnen dan de as van een overledene uitstrooien op een plek die zij zelf willen....

C. de Lugt, marketing manager van de Vereniging voor Crematie AVVL: 'Wij staan achter het voornemen van de minister. Ik denk dat dat voor een aantal mensen een completering van de plechtigheid kan zijn. Maar dat zullen er niet veel zijn. Er zijn nu al heel weinig mensen die de as meenemen. Veruit de meesten laten die door de crematoria verstrooien op de asvelden of op zee. Dat laatste gebeurt ook uit milieu-overwegingen, om het land te sparen. Dat gaat met de as van enkele honderden mensen tegelijk.

'Ik denk dat je hooguit een paar honderd gevallen per jaar overhoudt waarin de as zal worden uitgestrooid op een plek die de overledene of diens nabestaanden hebben uitgezocht. Dat is bijna niets op een jaarlijks totaal van 65 duizend crematies. Maar misschien neemt dat aantal toe als de wet wordt aangepast.'

Bas Sant, eigenaar van het eenmansbedrijf Aqua-Omega in Oostvoorne, dat asverstrooiingen op zee verzorgt: 'Ik werk zowel voor de crematoria als individueel, met één asbus per vaart. De familie kan dan mee, maar dat gebeurt lang niet altijd. Soms gaat het de nabestaanden er alleen om dat de as van hun geliefde niet met die van vierhonderd anderen overboord wordt gedumpt. De belangstelling voor die individuele tochten is niet echt groot. Het verschilt ook per jaargetijde, in de herfst voelt niemand ervoor mee te varen. Officieel moet je buiten de territoriale wateren zijn, maar daar hou ik me niet aan, want er is geen hond die dat controleert.

'Als asverstrooiing op land ook mogelijk wordt, zou dat wel eens mijn boterham kunnen kosten. Nu kan natuurlijk ook al iedereen een boot huren en het zelf doen, of je kan met de Olau meegaan en de asbus omkeren. Maar ik bied een concept. Mensen hebben onder die omstandigheden toch een houvast nodig. Ze worden opgevangen, er is koffie, er zijn bloemen, er kan muziek worden gedraaid, ik maak er een hele ceremonie van. Dus ga ik nadenken over zo'n concept met toegevoegde waarde voor verstrooiing op het land.'

Jean-Paul Piers van het dierencrematorium in Stompwijk: 'De mensen kunnen kiezen uit twee soorten crematies voor hun huisdier: een collectieve en een aparte. Bij de collectieve crematie worden twee of drie dieren tegelijkertijd verbrand. Daarvan wordt de as sowieso over zee uitgestrooid.

De as mag ook in een tinnen strooiblik worden meegenomen. Dat ding lijkt op een soort verfblik. Je hoort wel dat ze de as dan uitstrooien op de plek waar hun hond het liefste kwam. Maar ik zou niet weten of daar wettelijk bepalingen aan verbonden zijn. Ik dacht het niet, want ik heb er nog nooit van gehoord.'

Anja Krabben, hoofdredacteur van Doodgewoon, tijdschrift over de dood: 'Ik vind het een heel goed idee van Dijkstal. Dat had al veel eerder moeten gebeuren. Wij krijgen mensen aan de telefoon die as willen uitstrooien, bijvoorbeeld op de favoriete plek van de overledene in de duinen, maar dat niet durven, omdat het tegen de wet is. Die geven we altijd het advies het gewoon te doen, omdat er toch geen controle is.

Gemma Nefkens van uitgeverij Van Oorschot: 'Geert van Oorschot heeft als R.J. Peskens een boek De man met de urn geschreven. In het titelverhaal kan een man geen afscheid nemen van zijn overleden vrouw, die is gecremeerd. Hij neemt de urn overal mee naartoe. Ik denk dat Van Oorschot, romanticus als hij was, zijn eigen vrouw ook graag in de tuin had willen uitstrooien. Maar dat is zuiver speculatief.'

Hans van Straten, Multatulikenner: 'Multatuli woonde tegen het eind van zijn leven in Duitsland. Hij las over een dokter die daar werd gecremeerd. ''Goh, kan dat ook'', heeft hij gedacht en hij heeft besloten dat ook te laten doen. Zodoende is hij, voor zover bekend, de eerste Nederlander geweest die zich heeft laten cremeren. Zijn as is er nog steeds. Die bevindt zich in het Multatulimonument in Amsterdam.

'Er is wel een verhaal rondgegaan dat het sigareas zou zijn, maar dat is niet waar. Multatuli heeft tot de dood van zijn vrouw in 1931 op de schoorsteen gestaan. Daarna kwam de urn een tijdje in bezit van Piet Spigt, die het verhaal heeft rondgestrooid dat hij er zijn sigaren in aftikte. W.F. Hermans heeft die anekdote ook nog eens verteld in Het Parool, maar hij heeft dat later herroepen.

'Trouwens waar de as van W.F. Hermans is gebleven, is ook onbekend. In HP/De Tijd stond indertijd dat het over een asveldje was uitgestrooid, maar dat is nooit bevestigd. Ik denk dat Hermans gewoon boven zee is uitgestrooid.'

Martijn Krijgsman van de Vereniging Milieudefensie: 'Menselijke as bevat zware metalen, onder meer kwik uit vullingen van tanden, en als daarvan veel op één plek terecht komt, kan er vervuiling optreden. Er is onderzoek gedaan naar de vervuiling van strooivelden, maar dan spreek je over hoeveelheden van veertienhonderd kilo as per hectare. Eenmalige verstrooiingen lijken me niet zo'n probleem.'

Ernst Clowting

Gijs Zandbergen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.