Artsen zonder Grenzen weigert vanaf nu EU-geld: 'Vluchtelingenbeleid faalt'

Hulporganisatie Artsen zonder Grenzen neemt geen geld meer aan van de Europese Unie of EU-lidstaten. Reden voor het besluit is de vluchtelingenpolitiek in de Europese Unie, die volgens de organisatie meer kwaad dan goed doet. Minister Ploumen van Handel en Ontwikkelingssamenwerking stelt het besluit te betreuren.

Artsen zonder Grenzen tijdens reddingsoperatie op de Middellandse Zee. Beeld afp

'Dit gaat eigenlijk om de schaamte voor vluchtelingen in Europa. Het belangrijkste aspect van de migratiepolitiek in Europa is het tegenhouden van vluchtelingen', zei secretaris-generaal van Artsen zonder Grenzen (AzG) Jérôme Oberreit.

Directe aanleiding voor het besluit hulpgelden te weigeren is het voornemen van de EU om met landen in Afrika en het Midden Oosten afspraken te maken die gelijk zijn aan de EU-Turkijedeal, waar AzG een fel tegenstander van is. Turkije zegde drie maanden geleden toe alle migranten die de overstek naar Griekenland wagen, terug te nemen. Volgens AzG moet de EU het vluchtelingenbeleid verschuiven van het vooral tegenhouden migranten, naar het helpen van mensen.

De financiële steun die Turkije krijgt van Europa om de opvang van vluchtelingen te verbeteren is volgens AzG vooral een beloning voor verbeterde grensbewaking om asielzoekers tegen te houden. 'Er is niets ook maar een beetje humanitair aan het vluchtelingenbeleid. Dit moet aangevochten worden', sprak Oberreit.

'We kunnen niet geld aannemen van de EU en zijn lidstaten, en tegelijkertijd de slachtoffers van het vluchtelingenbeleid opvangen. Zo simpel is het.'

'Gevaarlijk precedent'

Volgens AzG schept de EU-Turkije-deal 'een gevaarlijk precedent'. Vorige week kondigde de Europese Commissie aan met 16 andere landen in Afrika en het Midden-Oosten vergelijkbare afspraken te willen maken over het tegenhouden en terugnemen van migranten in ruil voor ontwikkelingshulp. 'Onder deze potentiële partners zijn Somalië, Eritrea, Soedan en Afghanistan - de top vier van landen die vluchtelingen genereren. Is Europa's enige aanbod aan vluchtelingen om in landen te blijven die ze wanhopig proberen te ontvluchten?', aldus Jerome Oberreit, internationaal secretaris-generaal van Médicine sans Frontières.

De opmerkelijke beslissing van AzG volgt op toenemend ongenoegen van hulporganisaties over het Europese migratiebeleid. Eerder dit jaar weigerde de vluchtelingenorganisatie UNHCR op Lesbos migranten naar het gesloten opvangkamp Moria te brengen, waar vandaan ze naar Turkije zouden moeten worden teruggestuurd.

Save the Children veroordeelde gisteren het Europese beleid in reactie op de vondst van 25 lichamen in de woestijn tussen Niger en Algerije. 'Internationale leiders in Europa hebben de ophaalbrug opgehaald en geven prioriteit aan het controleren van grenzen, in plaats van het redden van mensen.'

Dagboek: met AzG op de Middelandse Zee

Verslaggeefster Carlijne Vos vaart de komende dagen met Artsen zonder Grenzen over de Middellandse Zee om vluchtelingen die de overtocht wagen hulp te bieden. AzG vaart al maanden met schepen op de Middellandse Zee om mensen te redden, naar eigen zeggen als reactie op het falende EU-beleid. Voor Volkskrant.nl houdt Vos een dagboek bij. Lees het hier.

Op basis van de inkomsten van Artsen zonder Grenzen in 2015, zoals uiteengezet in een rapport van de organisatie, kost het weigeren van EU-geld de organisatie zeker 50 miljoen euro. De beslissing om Europese hulpfondsen te boycotten gaat direct in en geldt voor alle projecten wereldwijd.

AzG ziet deze afspraken als een 'gevaarlijk precedent' voor andere landen die vluchtelingen huisvesten. Zo verwees Kenia naar het Europese asielbeleid toen het land onlangs aankondigde het enorme vluchtelingenkamp Dadaab te sluiten. De overwegend Somalische vluchtelingen die daar wonen zouden terug naar hun land moeten.

Ploumen: 'Erg besluit'

Minister Lilianne Ploumen van Ontwikkelingssamenwerking laat in een reactie weten het 'erg' te vinden 'dat AzG dit besluit heeft genomen'. Ze ziet de hulporganisatie als een belangrijke bondgenoot. 'Het is positief en verstandig dat AZG zelf aangeeft in dialoog te willen blijven', aldus Ploumen.

Volgens Ploumen moet de EU-Turkije deal 'op een aantal punten nog worden uitgewerkt'. Dat kost tijd, benadrukt ze. 'Maar door deze deal verdrinken er niet meer elke week duizenden mensen en kunnen mensensmokkelaars geen geld meer verdienen aan mensen die op de vlucht zijn. Deze mensen moeten we blijven helpen en beschermen. Het kabinet wil hierin graag met maatschappelijke organisaties blijven samenwerken, ook met AzG.'

Artsen zonder Grenzen zorgt op dit moment voor vluchtelingen en migranten in Griekenland, Servië, Frankrijk, Italië en op de Middellandse Zee, naast landen in Afrika, Azië en het Midden-Oosten.

De activiteiten van Artsen zonder Grenzen worden voor 92 procent vanuit publieksdonaties gefinancierd. Daarnaast heeft de organisatie voor specifieke programma's financiële partnerschappen met institutionele donoren. In 2015 bestond de bijdrage van EU agentschappen 19 miljoen euro, terwijl de bijdrage van de afzonderlijke lidstaten 37 miljoen was.

Artsen zonder Grenzen ontving ook 6,8 miljoen euro van de Noorse regering. In 2016 heeft AzG naast een partnerschap met ECHO overeenkomsten met België, Denemarken, Duitsland, Ierland, Luxemburg, Nederland, Spanje, Zweden en het Verenigd Koninkrijk.

Door AzG geredde migranten op de Middellandse Zee. Beeld afp
Artsen zonder Grenzen zegt in totaal de steun van zo'n 50 miljoen euro aan EU-hulpgelden op. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden