NieuwsVirusremmer

Artsen over tekort aan remdesivir bij coronabehandeling: vervelend, maar ‘het is geen wondermiddel’

De Nederlandse ziekenhuizen moeten het wellicht een tijdje zonder virusremmer remdesivir doen. Hoe erg is dat?

Een medewerker van Eva Pharma in Caïro, Egypte. Het bedrijf heeft een licentie om de virusremmer remdesivir te produceren.Beeld Mohamed Hossam / Hollandse Hoogte / EPA

Met een nieuwe levering is de landelijke voorraad van de virusremmer remdesivir, die beheerd wordt door het RIVM, dinsdag weer voor enkele dagen aangevuld. Het middel, dat gebruikt wordt voor patiënten met ernstige coronaklachten, raakte zondag op.  De Europese Commissie heeft bij farmaceut Gilead een aanvraag uitstaan voor nieuwe leveringen, waardoor tekorten volgende maand voorbij zouden zijn. Maar tot die tijd is niet uit te sluiten dat ziekenhuizen het een tijdje zonder moeten doen. Hoe erg is dat?

‘Het is heel vervelend dat het middel even niet beschikbaar is, maar het is geen nationale ramp’, zegt longarts Leon van den Toorn van het Erasmus MC, tevens voorzitter van de Nederlandse vereniging van longartsen NVALT. ‘Het is een middel dat een lichte verbetering kan geven in het ziektebeeld van de coronapatiënt. Het kan de opnameduur in het ziekenhuis verkorten. Patiënten herstellen net wat sneller.’

Het middel wordt vooral gegeven aan patiënten die zuurstof nodig hebben op de gewone afdeling van het ziekenhuis. Aan patiënten met milde klachten of de ernstigste zieken op de ic wordt het niet voorgeschreven.

Geen gamechanger

‘Het is zeker geen wondermiddel’, beaamt Peter de Jager, intensive care-arts in het Jeroen Bosch Ziekenhuis in Den Bosch. Hij heeft zelf twijfels over het belang en de werking van remdesivir. De virusremmer wordt vaak voorgeschreven in combinatie met dexamethason, een ontstekingsremmer die al tientallen jaren bestaat. De Jager zou het veel erger vinden als dat middel niet meer beschikbaar zou zijn. ‘Als we geen dexamethason meer zouden hebben, dan waren de gevolgen veel groter geweest dan bij remdesivir’, aldus De Jager.

Uit onderzoeken blijkt dat patiënten die dexamethason krijgen, korter in het ziekenhuis liggen en minder vaak behandeling op de ic nodig hebben. Wetenschappelijk bewijs voor de werking van remdesivir is minder eenduidig. ‘We weten dat dexamethason werkt, maar weten niet precies wat remdesivir doet’, aldus longarts Van den Toorn. ‘Voor de werking van dexamethason is er duidelijk wetenschappelijk bewijs, voor remdesivir is dat bewijs minder duidelijk.’

Volgens ic-arts De Jager is remdesivir ‘geen gamechanger’. Het middel zit ook in het behandelplan voor coronapatiënten op de gewone ziekenhuisafdeling. ‘Maar als het er niet is, dan kunnen we het ook niet voorschrijven’, zegt De Jager. ‘Er is ook geen vervangend medicijn beschikbaar. Vervelend, maar geen ramp.’

Longarts Van den Toorn: ‘We moeten het even uitzingen zonder remdesivir en hopen dat het medicijn snel weer geleverd kan worden. Het is natuurlijk beter als we het middel twee dagen niet aan onze patiënten kunnen geven dan drie weken. Maar de Nederlandse bevolking moet nu niet denken: o jee, het gaat helemaal verkeerd.’

Hepatitis C

In juni werd remdesivir gepresenteerd als eerste medicijn tegen corona. Het middel, dat de aanmaak van nieuwe virusdeeltjes in het lichaam remt, werd eind juni goedgekeurd door het Europees Medicijnagentschap EMA. ‘Dit eerste coronamedicijn is natuurlijk ontzettend goed nieuws’, schreef Ton de Boer, voorzitter van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) destijds in een column. Maar hij waarschuwde ook al dat het ‘geen wondermiddel’ is.

Remdesivir werd eigenlijk ontwikkeld tegen hepatitis C. De virusremmer werd later ingezet tegen ebola, maar tegen die ziekte bleek het medicijn niet te werken. Bij coronapatiënten wordt remdesivir vooral in combinatie met ontstekingsremmer dexamethason ingezet, waarbij aan de werking van het laatste middel dus meer waarde wordt toegedicht.

Volgens Van den Toorn belandt met de huidige combinatiebehandeling nog maar één op de vijf opgenomen coronapatiënten op de intensive care. Tijdens de eerste golf was dat ongeveer de helft. ‘We hebben sterk de indruk dat dexamethason in combinatie met remdesivir het ziekteverloop gunstig beïnvloedt’, aldus de voorzitter van de vereniging van longartsen. ‘We schatten dat daardoor 30 tot 40 procent minder patiënten naar de ic hoeven.’

Hij plaatst daarbij de kanttekening dat tegenwoordig ook aan iedere opgenomen covid-patiënt bloedverdunners worden gegeven en dat de mogelijkheden zijn toegenomen om grote hoeveelheden zuurstof via de neus te geven. ‘Ook deze veranderingen kunnen bijgedragen hebben aan de verbeterde vooruitzichten voor covid-patienten’, aldus Van den Toorn.

Nijpend tekort virusremmers coronapatiënten - nieuwe doses vandaag geleverd, maar voorraad blijft precair

Hebben jonge vakantiegangers de tweede golf echt aangezwengeld?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden