Artsen in de kou

EEN VAN DE hoofdbeginselen in het strafrecht luidt ne bis in idem: niemand mag voor de tweede maal voor eenzelfde feit worden vervolgd of gestraft....

De zaak ligt echter genuanceerder. Rechtbank en hof oordeelden weliswaar dat de psychiater zich terecht op een noodtoestand heeft beroepen en ontsloegen hem daarom van rechtsvervolging. Maar de Hoge Raad kwam in juni vorig jaar tot een wat ander oordeel.

In het arrest werd een nieuw zorgvuldigheidsvereiste geïntroduceerd: in geval van hulp bij zelfdoding wegens uitzichtsloos en ondraaglijk psychisch lijden dient de arts/psychiater een tweede onafhankelijke deskundige te raadplegen. Die mag geen oordeel geven zonder zelf de patiënt te hebben gezien en onderzocht. Omdat Chabot niet aan deze voorwaarde had voldaan, concludeerde de Hoge Raad tot een formele schuldigverklaring zónder strafoplegging.

Het arrest van de Hoge Raad in de zaak-Chabot is wel gezien als een 'aardverschuiving' in het denken over euthanasie. Niet uit het oog verloren mag echter worden dat de Hoge Raad Chabot wel degelijk schuldig heeft verklaard. Door (mede) af te gaan op het oordeel van andere deskundigen die de patiënte niet zelf hadden onderzocht, had hij onvoldoende behoedzaamheid betracht, vond de Hoge Raad.

Het Medisch Tuchtcollege komt in feite tot geen ander oordeel. Hoewel het hulp bij zelfdoding wegens ondraaglijk psychisch leed niet categorisch afwijst, heeft Chabot in dit geval onvoldoende rekening gehouden met de mogelijkheid dat de doodswens voortkwam uit de depressieve stoornis van de patiënte. Die stoornis had eerst behandeld, c.q. weggenomen moeten worden alvorens er sprake kon zijn van hulp bij zelfdoding. Chabot heeft daar onvoldoende aan gedaan, aldus de uitspraak.

Het tuchtcollege scherpt met zijn uitspraak het zorgvuldigheidsvereiste van de Hoge Raad verder aan. Niet alleen onderzoek door een onafhankelijke deskundige maar: eerst behandelen, anders geen hulp bij zelfdoding.

Hoe Chabot aan deze norm had kunnen voldoen, komt echter nauwelijks aan de orde. De vrouw weigerde iedere vorm van behandeling, maar over dwangbehandeling spreekt het tuchtcollege niet. En daarmee zet het niet alleen een psychiater die naar eer en geweten heeft gehandeld, maar ook collega-artsen die voor soortgelijke beslissingen (komen te) staan, lelijk in de kou.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden