NieuwsAlleen sterven

Artsen en ethici: versoepel bezoekregels voor familie van ziekste coronapatiënten op ic

Ziekenhuizen moeten nadenken over versoepeling van de bezoekregels aan ernstig zieke coronapatiënten. Dat zeggen ic-artsen en ethici van diverse ziekenhuizen tegen de Volkskrant. Ze noemen het hartverscheurend dat familieleden niet naar hun dierbaren toe kunnen en soms niet eens bij hun overlijden aanwezig zijn.

Een vrouw ontsmet haar handen voordat ze het Amphia ziekenhuis in Breda binnenloopt. Beeld Hollandse Hoogte / John van Hamond

Ook het personeel ondervindt daar grote morele stress van. Nu de druk op de ic’s afneemt, vinden ze het tijd voor een andere koers.

‘Ik heb mensen zien huilen die al dertig jaar op de ic werken’, zegt klinisch ethicus Erwin Kompanje van het Erasmus MC in Rotterdam. ‘Ze hebben het gevoel dat hun zorg onder de maat is. Een verpleegkundige zei: ik kan ertegen om patiënten te zien overlijden. Maar waar ik wakker van lig, is dat ik familieleden buiten de deur moet houden.’ Het komt voor dat familieleden voor het eerst hun geliefde terugzien als die komt te overlijden, zegt intensivist Nathalie van Dijk (Maastricht UMC). ‘Ik merk hoe zwaar dat is.’

Normaal kan familie 24 uur per dag op de ic terecht, maar sinds de crisis is bezoek in de meeste ziekenhuizen niet of nauwelijks toegestaan. Doel is om personeel en familieleden te beschermen en verspreiding van het virus te voorkomen.

Bij een verwacht overlijden staan de meeste ic’s een of twee familieleden toe om afscheid te nemen. Dat brengt harde keuzen met zich mee. ‘Het is echt onmenselijk om mensen niet bij het overlijden van een dierbare te laten zijn die ze al veertig jaar kennen’, zegt Kompanje. Artsen en ethici zeggen begrip te hebben voor de strenge maatregelen. Maar toch, zegt Dick Willems, medisch ethicus in het Amsterdam UMC: ‘Wat er nu gebeurt, strookt niet met wat wij goed sterven vinden, daar horen dierbaren bij. Dat is belangrijk voor de familie en het medisch personeel, maar ook een vorm van respect voor de patiënt die buiten bewustzijn ligt.’

Verpleeghuizen

In de voorbije hectische weken was het onmogelijk om veilig te werken als er bezoek zou zijn toegestaan, zegt Evert de Jonge, afdelingshoofd van de ic in het LUMC. ‘Het was de beste keus, maar het ging in tegen alles waar we voor staan. Goed zorgen voor patiënten en hun familie, dat is zo’n wezenlijk kenmerk van ons werk. De familie begrijpt het, maar ik zou graag het beleid de komende weken versoepelen.’

Intensivist Van Dijk: ‘In het heetst van de strijd was er beperkt tijd om te bedenken of we het wel goed deden. Nu er wat rust ontstaat, moeten we op zoek naar meer menselijkheid.’ Die wens leeft breed, zegt voorzitter Diederik Gommers van intensivistenvereniging NVIC in een reactie. ‘Ik heb in mijn eigen ziekenhuis voorgesteld de bezoekersregeling te verruimen, maar het probleem is het tekort aan beschermingsmiddelen. Ook het bezoek moet brillen en mondkapjes dragen en die zijn schaars. Ik vind dat nu eerst de verzorgingshuizen en de thuiszorg aan bod moeten komen. Daar is het personeel soms niet beschermd. We kunnen niet almaar roepen: de ic gaat voor. Pas als het tekort aan mondkapjes is opgelost, kunnen we de bezoekregeling uitbreiden.’

Rouwverwerking

Artsen benadrukken dat ze hun best doen om het contact met de familie goed te regelen. Desondanks gaat het ic-personeel gebukt onder de situatie. Als het slechter gaat met een patiënt, wordt de familie daar normaal gesproken in persoonlijke gesprekken op voorbereid, legt Kompanje uit. ‘Het is belangrijk voor de verwerking dat de familie ziet dat het niet meer gaat. Nu moeten artsen door de telefoon meedelen dat de beademing zal worden gestopt.’

Met de emoties op de werkvloer moet rekening worden gehouden, zegt intensivist Van Dijk. ‘We willen niet dat verpleegkundigen bezwijken.’ Maar hoe logisch de roep om de menselijke maat ook klinkt, er zitten risico’s aan vast, zegt haar collega De Jonge. ‘We zijn ook verantwoordelijk voor onze medewerkers, we moeten voorkomen dat ze ziek worden.’

Kompanje vraagt zich af hoe het personeel eraan toe zal zijn als de laatste covid-patiënt de ic heeft verlaten. ‘Ik geloofde nooit zo in ptss onder verpleegkundigen en artsen. Daar begin ik nu aan te twijfelen.’ 

Lees verder

Scholen wel of niet open? Hoe minister Slob zichzelf in de hoek verfde door te verwijzen naar één onderzoek
Kunnen de scholen na de meivakantie weer voorzichtig open? Die vraag gaat het kabinet dinsdag beantwoorden. Daarbij lijken de uitkomsten van een RIVM-onderzoek cruciaal. Alleen: dat onderzoek is nog niet af.

Studie Harvard: elk kwartaal een lockdown om virus te bedwingen
Het ‘nieuwe normaal’ is nog veel vreemder dan de meeste mensen denken. Zolang er geen vaccin is tegen corona, zullen we drie tot vier keer per jaar op slot moeten om Italiaanse toestanden te voorkomen. Landen doen er goed aan hun extra intensivecarebedden paraat te houden.

Noodlijdend Booking.com wil staatssteun
Booking.com gaat steun aanvragen bij de Nederlandse overheid. De grootste reissite ter wereld krijgt zulke zware klappen van de coronapandemie dat zij die steun nodig heeft om de banen van de medewerkers te beschermen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden