NieuwsEuthanasie

Arts berispt voor euthanasie op wilsonbekwame, demente vrouw

Het Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg heeft een arts berispt vanwege de euthanasie op een demente, wilsonbekwame vrouw, twee jaar geleden in een Haags verpleeghuis. 

Beeld anp

De zaak gaat over een dilemma dat vaker speelt: hoe om te gaan met een euthanasieverklaring als de betrokkene door dementie wilsonbekwaam is geworden? Hoewel bij de zwaar demente vrouw sprake was van ondraaglijk leed en er geen behandelopties waren, is een (eerder opgestelde) wilsverklaring niet voldoende rechtvaardiging voor euthanasie, oordeelt het tuchtcollege. De arts heeft deels onzorgvuldig gehandeld. 

De toen 74-jarige vrouw had eerder in een schriftelijke wilsverklaring laten vastleggen dat zij niet naar een verpleeghuis wilde. Maar ook dat zij het moment van euthanasie zelf wilde kiezen. Toen zij steeds dementer werd, heeft ze niet meer expliciet om euthanasie gevraagd.

De specialist ouderengeneeskunde heeft ter inleiding een slaapmiddel in haar koffie gedaan om de vrouw rustig te maken, in overleg met haar echtgenoot en haar dochter. Maar de arts heeft haar patiënt vooraf niet over de euthanasie ingelicht. De specialist verklaarde dat zij ervan overtuigd was dat de vrouw dood wilde, maar dat het laatste gesprek daarover langs haar heen was gegaan vanwege haar dementie.

Geen ruimte voor interpretatie

‘Gelet op de onomkeerbaarheid van levensbeëindiging en de ethische aspecten die verbonden zijn aan het bewust beëindigen van het leven van een medemens, moet een schriftelijke euthanasieverklaring niet voor meer uitleg vatbaar te zijn. Er is in beginsel geen ruimte voor interpretatie ervan’, oordeelt het tuchtcollege. 

De arts had volgens het tuchtcollege meer moeite moeten doen om met haar patiënt te bespreken wat zij ging doen. Dan had de vrouw nog de mogelijkheid gehad om daar tegenin te gaan en zo de euthanasie tegen te houden. Ook een demente patiënt heeft het recht om over het eigen leven te beschikken. Wat deze patiënt wilde, was volgens het tuchtcollege niet helemaal duidelijk, omdat ze soms zei dat ze dood wilde, maar op een ander moment zei dat dat nog niet meteen hoefde te gebeuren.

Toen de vrouw sinds 2007 steeds vergeetachtiger werd, was ze bang dat zij, net als veel van haar familieleden, dement zou worden. In 2012 werd Alzheimer bij haar vastgesteld, de erfelijke variant. 

Datzelfde jaar nog heeft zij een euthanasieverzoek en een behandelverbod getekend, en aan haar huisarts overhandigd. Daarin staat dat ze beslist niet wilde meemaken wat haar moeder had meegemaakt, die twaalf jaar lang dement in een verpleeghuis heeft gezeten. ‘Dat heeft mij ernstig getraumatiseerd en mijn familie veel verdriet gedaan’, schreef ze. ‘Tegen de tijd dat de kwaliteit van mijn leven in bovengenoemde situatie is terechtgekomen, mag ik vrijwillig geëuthanaseerd worden.’

Maar in een nieuwe verklaring, die zij in 2015 tekende, is één belangrijke wijziging opgenomen: dat haar leven zou worden beëindigd als zij daar zelf de tijd rijp voor achtte. Daarna ging haar situatie snel achteruit. Haar echtgenoot herkende ze nauwelijks meer en ze werd steeds somberder. In de loop van dat jaar werd ze, zoals dat wordt genoemd, wilsonbekwaam: niet meer in staat aan te geven wat ze zelf wou.

‘Nu nog niet’

Eind 2015 ontmoette de arts deze vrouw voor het eerst. In januari 2016 begreep de vrouw nauwelijks meer wat euthanasie was. Regelmatig zei ze tegen haar man dat ze dood wilde. Maar soms voegde ze daaraan toe: ‘Maar nu nog niet.’ Begin maart 2016 werd de vrouw opgenomen op de gesloten afdeling van het verpleeghuis.

De inspectie neemt het de arts kwalijk dat zij nooit met de vrouw heeft kunnen praten over de euthanasieverklaring, omdat de vrouw al wilsonbekwaam was toen ze haar voor het eerst ontmoette. Maar volgens de arts was de wilsverklaring die de vrouw had opgesteld toen ze wel nog bij haar volle verstand was zo duidelijk, dat er geen twijfel mogelijk was over haar doodswens, mocht ze in deze situatie belanden. De berispte arts is in mei 2016, een maand nadat dit gebeurde, met pensioen gegaan. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden