Arrestatie medewerker inlichtingendienst is nieuwe episode in Rusland-thriller VS

De Amerikaanse autoriteiten hebben voor het eerst in het Trump-tijdperk een inlichtingenmedewerker gearresteerd die een geheim document naar de media heeft gelekt. De vrouw wordt ervan beschuldigd een topgeheim NSA-document te hebben doorgesluisd aan website The Intercept, over Russische pogingen stemcomputers te hacken.

Een protest in New York dit weekend, de demonstranten riepen op tot een onafhankelijk onderzoek naar de Russische bemoeienis met de Amerikaanse verkiezingen van vorig jaar.Beeld afp

Een uur nadat The Intercept de primeur maandagmiddag had gepubliceerd, maakte het Amerikaanse Openbaar Ministerie de arrestatie bekend van Reality Leigh Winner, een 25-jarige werknemer van NSA-onderaannemer Pluribus International uit Georgia. Ze kan tien jaar gevangenisstraf krijgen voor spionage.

Het is een nieuwe episode in de thriller over de Russische bemoeienis met de Amerikaanse verkiezingen. Het zet een nieuwe zijlijn in het verhaal neer, met een nieuwe rol voor sommige van de acteurs.

Het aan The Intercept gelekte document is een gedetailleerd schema van een aanval van Russische hackers op Amerikaanse fabrikanten van stemcomputers. De Amerikaanse inlichtingendienst NSA concludeert, zo valt te lezen, dat de Russische militaire inlichtingendienst GROe achter de phishingoperatie zat.

Dat is nieuw: de Russische aanvallen op de electorale infrastructuur waren bekend, maar de conclusie dat ook dit een door het Kremlin gecoördineerde actie was is nog niet eerder (openbaar) getrokken. Overigens is er is nog steeds geen aanwijzing dat die infiltratiepogingen effect hebben gehad op de verkiezingsuitslag.

Reactie

Naast het nieuws zelf is daarom vooral de reactie op het nieuws opvallend. Die toont aan dat de regering-Trump serieus werk maakt van lekkende medewerkers van politie en inlichtingendiensten. Al in februari riep Donald Trump het ministerie van Justitie op de lekken te onderzoeken. 'Die zijn crimineel', zei hij.

Winner, die volgens CNN zes jaar als militair heeft gewerkt en onder meer Farsi en Pasthun spreekt, is zaterdag door de FBI gearresteerd in Georgia. Ze heeft aan de rechercheur bekend, blijkt uit de gisteren gepubliceerde aanklacht van de FBI.

De manier waarop zij is getraceerd lijkt zo afkomstig uit een spionageroman. The Intercept kreeg het top secret document in mei toegestuurd, naar eigen zeggen door een anonieme afzender. Voor publicatie legden de journalisten het voor aan de NSA. Die had er geen commentaar op, maar heeft het document wel onderzocht.

De NSA concludeerde aan de hand van de vouwlijnen dat het een scan was van een vel papier dat opgevouwen was geweest. Daaruit leidde de dienst af dat iemand het document fysiek van het NSA-terrein had gesmokkeld (en dus niet elektronisch had verstuurd) en dat iemand het dus moest hebben uitgeprint. Uit printbestanden bleek dat zes mensen dat hadden gedaan. Van die zes was er eentje die per mail contact had gehad met The Intercept (zo anoniem was ze dus niet).

De 25-jarige Reality Leigh Winner.Beeld reuters

Nationale veiligheid

De onderminister van Justitie, Rod Rosenstein (de man die eerder een volgzame rol speelde bij het ontslag van FBI-directeur James Comey), bleek maandag in zijn nopjes met het onderzoek naar het lek. 'We hebben de verdachte snel kunnen identificeren en arresteren', schreef hij in een verklaring. 'Het lekken van geheim materiaal bedreigt de nationale veiligheid en ondermijnt het vertrouwen in de regering.'

De rechtse website Breitbart berichtte triomfantelijk dat de eerste 'deep state'-arrestatie had plaatsgevonden, een verwijzing naar het verzet tegen Trump vanuit het ambtelijke inlichtingenapparaat.

Een opmerkelijk principiële reactie kwam van Julian Assange, oprichter van Wikileaks. 'De beschuldigde NSA-klokkenluider Reality Leigh Winner moet worden gesteund. Ze is een jonge vrouw die wordt beschuldigd van een moedige poging ons iets te laten weten.'

Assange speelde een belangrijke rol bij het onthullen van de gehackte e-mails van de Democraten afgelopen zomer. Zijn website Wikileaks bleek toen voor de Russische hackers een handig doorgeefluik. Veel Trump-aanhangers sloten Assange toen in de armen als man die zaken durfde te onthullen die de media niet hadden onthuld.

Het hoofdkantoor van de Amerikaanse inlichtingendienst NSA in Fort Meade, Maryland.Beeld afp

Klokkenluiders

Dat de Russen daarbij een belangrijke rol speelden, wilde er bij Trump en veel van zijn fans lange tijd niet in, en is voor veel van hen nog steeds geen uitgemaakte zaak. Assange suggereerde destijds ook dat de documenten misschien zelfs aangeleverd waren door een vermoorde medewerker van de Democratische partij, Seth Rich.

Nu blijkt Assange dus ook 'klokkenluiders' te steunen die op Russische betrokkenheid wijzen. Die onpartijdigheid brengt Trump-aanhangers in verwarring. 'Je vergist je', schrijft eentje. 'Ga niet al onze steun verliezen door haar te verdedigen. Ze heeft niets gelekt om het volk te helpen. Ze deed het ALLEEN om politieke redenen.' (De hack van de Democraten was volgens deze redenering niet politiek gemotiveerd, maar alleen om het volk te helpen.)

Overigens was Barack Obama ook zeer gebeten op lekken. Tijdens zijn regeerperiode werden tien klokkenluiders vervolgd, meer dan twee keer zo veel als door alle voorgaande presidenten.

Lees verder

De supergeheime informatie die president Trump in mei zo knullig deelde met de Russen, behoort tot de geheimste inlichtingen van de spionagediensten. De informatie is zo geheim, dat er slechts over kan worden gesproken met een codewoord.

Met het lekken van die gevoelige informatie naar de pers gingen de inlichtingendiensten deze week vol in de aanval tegen Trump. Wat kan de Amerikaanse president beginnen tegen zijn eigen spionnen?

Lees ook het interview dat de Volkskrant in 2015 had met NSA-klokkenluider Edward Snowden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden