Armste landen steeds minder afhankelijk van ontwikkelingshulp

Ontwikkelingslanden worden steeds minder afhankelijk van ontwikkelingshulp. In 2000 kregen de armste landen ontwikkelingshulp ten bedrage van gemiddeld 60 procent van hun overheidsuitgaven. In 2009 was dat nog 38 procent.

Beeld reuters

Dat stelt ActionAid, een internationale private hulporganisatie die vandaag een onderzoek publiceert met deze bevindingen. Dankzij ontwikkelingshulp, stelt ActionAid in het rapport Real Aid, groeit de economie van de ontvangende landen en wordt de capaciteit om belasting te heffen verbeterd. Overigens nam de ontwikkelingshulp in de onderzochte periode juist toe, van 42 miljard dollar in 2005 naar 66 miljard in 2009.

Armste landen

Onderzocht werden de 54 landen die de rijkelandenclub OESO vorig jaar benoemde als de armste landen. In 2000 waren 13 van die landen voor hun overheidsuitgaven meer dan 60 procent afhankelijk van ontwikkelingshulp. In 2009 waren dat er nog maar 9. In 2000 waren Sao Tome en Oost-Timor de meest hulpafhankelijke landen ter wereld. De ontvangen hulp bedroeg meer dan 300 procent van de totale overheidsuitgaven. Maar in 2009 komen beide landen niet meer voor op de toptwintig van hulpafhankelijke landen, en is hun hulpafhankelijkheid gezakt tot onder de 40 procent.

Anna Thomas, bij ActionAid verantwoordelijk voor het onderzoek, zegt verrast te zijn door haar eigen bevinding dat de hulpafhankelijkheid zo sterk is gedaald. Hulp helpt, stelt zij. 'Dankzij de hulp is de economie in die landen gegroeid, en daardoor stijgen de belastinginkomsten. Bovendien heeft de hulp ertoe bijgedragen dat de belastinginning effectiever is geworden.'

De hulpafhankelijkheid van Ghana daalde van 47 procent in 2000 tot 27 procent in 2009. In Mozambique daalde die van 74 procent tot 58 procent, en in Vietnam van 22 procent tot 13 procent.

Averechts
De effectiviteit van ontwikkelingshulp is de laatste jaren sterk in discussie. Critici stellen dat hulp averechts werkt. De landen die de meeste hulp krijgen, zouden het traagst groeien, en bovendien zou de hulp ertoe leiden dat de prijzen in de arme landen stijgen, waardoor ze niet meer kunnen concurreren op de wereldmarkt.

In 2008 kwam de Nederlandse Inspectie Ontwikkelingssamenwerking en Beleidsevaluatie met een rapport over het Nederlandse Afrikabeleid tot 2006. Ook de IOB stelde dat er te veel geld ging naar begrotingssteun en schuldreductie, en te weinig naar armoedebestrijding.

Dat lijkt aan te sluiten bij het scherpe onderscheid dat ActionAid maakt tussen hulp en echte hulp. Gebonden hulp - waarbij de donor bepaalt wat ermee gebeurt - en schuldreductie worden niet beschouwd als 'echte hulp'. Ook het opleiden van studenten in donorlanden, of het opvangen van vluchtelingen in donorlanden, mag niet als 'echte hulp' worden meegeteld, vindt ActionAid. Volgens Thomas werkt hulp het best als het gericht is op armoedebestrijding, en als het ontvangende land zelf kan bepalen wat er met het geld gebeurt.

Nederland
De hulp van landen als de VS, Canada, Duitsland en Frankrijk is voor meer dan de helft 'onecht'. Hulp van Ierland, Engeland en Luxemburg is voor meer dan 80 procent 'echt'. Nederland doet het met met een aandeel van 73 procent 'echte' hulp niet slecht.

ActionAid is een van de grote private ontwikkelingsmultinationals. De organisatie werkt met 2.500 man in 50 landen en gaf vorig jaar 223 miljoen dollar (ruim 160 miljoen euro) uit.

Ontwikkelingshulp zorgt voor een economische groei in de ontvangende landen, blijkt uit onderzoek. De hulpafhankelijkheid van Ghana en Mozambique is gedaald.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.