Armoedeporno in Bijstandstraat

De Britten hebben een nieuwe Coronation Street: Benefits Street. Een straat in Birmingham vol steuntrekkers die dankzij een docuserie tegen wil en dank zijn uitgegroeid tot celebrities.

BIRMINGHAM - 'Krijg nou wat, daar rijdt White Dee!' Dave bedenkt zich geen moment en holt achter de auto aan waarin de bekendste bijstandsmoeder van Engeland zit. Tevergeefs. Zodra ze haar auto tot stilstand heeft gebracht, zoekt 'White Dee' de veiligheid van haar sociale huurwoning op. 'Jammer, ik had haar graag even gesproken,' zegt de armoedetoerist, 'ze komt zo gaaf over op televisie.'


Het is zaterdagmiddag in de James Turner Street, beter bekend als Benefits Street. Dat is de titel van de vijfdelige documentaireserie van Channel 4 over het dagelijkse leven in de 99 woningen tellende straat, gelegen in Birmingham, waar 95 procent van de bewoners afhankelijk zou zijn van een of andere vorm van sociale bijstand. Na twee afleveringen is bij velen het beeld ontstaan van een straat waar kinderen hordenlopen over tuinhekjes, sofa's ter verhoging van de gezelligheid op de stoep zijn neergezet en waar bewoners diverse artikelen uit het Wetboek van Strafrecht verkennen om hun precaire financiële situatie te verbeteren.


Het best bekeken programma van Channel 4 sinds de Paralympics heeft tot een politiek debat geleid. Rechts Engeland ziet de serie als bewijs dat de verzorgingsstaat failliet is. Een Conservatief Kamerlid wil nog verder in de bijstand snijden omdat het geld toch maar zou vloeien naar 'sigaretten, tatoeages en plasmaschermen'. Links Engeland spreekt zijn afschuw uit over deze poverty porn, waarbij kwetsbare medeburgers ongewild acteren in een neo-Victoriaanse freakshow. Via de sociale media worden de bewoners van de 'Bijstandsboulevard' uitgescholden en bedreigd, met name het koppel Mark en Becky dat zich zou hebben bezondigd aan steunfraude.


Tevens heeft het de tweede stad van Engeland voorzien van de beste toeristische attractie sinds UB40, de reggaegroep die haar naam ontleende aan een bijstandsformulier. Dagjesmensen rijden af en aan om een glimp van junkie Fungi op te vangen, of van Danny, de winkeldief die regelmatig in de gevangenis zit, praktisch gelegen aan het einde van de straat. Of van Smoggy, die de deuren langsgaat met bekertjes waspoeder (50 pence elk). Hoofdrolspeelster is White Dee, de kettingrokende Ma Flodder die straatgenoten helpt met papierwerk, met de soos belt als er problemen zijn en Fungi met wisselend succes op het rechte pad probeert te houden.


Armoedevoyeurs

De 'cast' houdt zich echter schuil, behalve Black Dee, de geestdriftige boezemvriendin van White Dee. Haar kwartiertje van bekendheid duurt al twee weken en ze gaat graag op de foto met armoedevoyeurs. 'Ik heb niets te verbergen. Ik ben trots op mijn straat, op mijn buurt, op mijn vrienden,' zegt ze met een rapversie van het lieflijke Brummie-accent.


In de serie is te zien hoe ze ruzie heeft met de autoriteiten omdat ze de Bedroom Tax weigert te betalen, een heffing voor uitkeringsgerechtigden die te groot wonen. 'Laat Hare Majesteit eerst maar eens een heffing betalen over al haar slaapkamers. Daarna zien we wel weer verder.'


Black Dee toont zich teleurgesteld over de documentairemakers en kan begrijpen dat haar straatgenoten een officieel excuus eisen. 'Ze hadden beloofd dat de serie zou gaan over de gemeenschapszin, maar ze hebben tot nu niets laten zien van de barbecues en kinderfeestjes die we organiseren. Het gaat alleen vooral over benefits. Als ik dat had geweten, had ik niet meegedaan.' Iets verderop vertelt straatgenote Charmaine, die met de kinderwagen naar de tramhalte loopt, dat ze dit had zien aankomen. 'Wij zijn toch al aangeschoten wild. Daarom heb ik nee gezegd tegen de televisiemensen. Ik ben er niet trots op dat ik in de bijstand zit.'


Aan de kop van de straat heeft Suzy, een café-eigenares, al twee weken overlast. 'De documentairemakers hebben de meest asociale figuren eruit gepikt, mensen die ik niet eens ken. Maar in de ogen van miljoenen mensen zijn we nu allemaal uitvreters. Als ik buiten kom, krijg ik allerlei verwensingen naar mijn hoofd geslingerd. Mensen rijden 's nachts toeterend door de straat en het ergste is dat mijn kinderen met een scheef gezicht worden aangekeken op school. Ik heb gehuild. En weet je, de meeste mensen in deze straat hebben wel gewoon werk. Kijk naar al die auto's. Die kun je je niet veroorloven als je alleen maar van the social leeft.'


Voor haar deur heeft zich ondertussen een verkeersopstopping gevormd. Scholieren uit Somerset, in trainingspakken gehulde kerels uit Sunderland en een oudere familie uit Sutton Coldfield staan in de rij om zich te laten vereeuwigen bij het straatnaambordje. Een andere populaire plek om te poseren is de deur van de woning waar de Fungi en Danny wonen, makkelijk te herkennen aan de sticker met spelfout: 'No Junk Mail. Only Roayl Mail'.


Armoedetoerist Darcy, een apothekersassistente, meldt dat Fungi haar favoriet is. 'Hij is zooo aandoenlijk, maar ik hoorde zojuist dat hij in een afkickkliniek zit. Wat denk je? Kan ik het maken om bij Mark en Becky aan te bellen?'


Britse bijstand: 86 euro per week

The Dole, zoals een bijstandsuitkering in Groot-Brittannië heet, bedraagt voor mensen vanaf 25 jaar omgerekend 86 euro per week, terwijl een werkzoekende onder die leeftijd van 68 euro moet rondkomen. De staat betaalt het overgrote deel van de vaste lasten. In navolging van Duitsland, Zweden en Nederland is de Britse overheid de afgelopen jaren begonnen met bezuinigingen op de sociale zekerheid. Zo wordt er bij het weigeren van werk, betaald of onbetaald, sneller gekort op de bijstand, ondergaan arbeidsongeschikten nieuwe keuringen en zullen werkloze jongeren onder de 21 jaar in de toekomst geen automatisch recht meer hebben op bijstand. Tevens heeft de regering bepaald dat het maximum bedrag dat een gezin jaarlijks aan uitkeringen kan ontvangen de grens van 31.400 euro niet meer kan passeren. Momenteel kijkt premier David Cameron met belangstelling naar het 'Nederlandse' idee om ouderen, zieken en gehandicapten door middel van vrijwilligerswerk te laten 'betalen' voor hun zorg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden