nieuws armoede

Armoede in Nederland grootst bij oude ouderen en gezinnen met jonge kinderen

De oudsten zijn in Nederlanders vaak ook de armsten. Dat blijkt uit de opvallende grafiek die het Sociaal en Cultureel Planbureau dinsdag publiceerde bij het rapport Armoede in Kaart 2019. Ruim een op de tien 90-plussers heeft onvoldoende inkomsten om rond te komen.

Door oplopende medische kosten kunnen ouderen op latere leeftijd onder de armoedegrens belanden. De ouderen op de foto hebben niets te maken met de problemen die in het artikel worden beschreven. Beeld de Volkskrant / Pauline Niks

Voor ouderenbond KBO-PCOB was het SCP-rapport dinsdag aanleiding nog maar eens te onderstrepen hoezeer hun achterban onder het geldgebrek te lijden heeft. ‘Ze praten er niet graag openlijk over, omdat ze zich vaak schamen’, zegt Hagar Rooijackers van de bond. Uit de brieven die bij KBO binnenkomen, blijkt volgens Rooijackers dat veel ouderen in stilte grote moeite hebben de eindjes aan elkaar te knopen. ‘Het pijnlijkst zijn de verhalen van mensen die opzien tegen de verjaardagen van hun kinderen en kleinkinderen, omdat ze te weinig geld hebben voor een cadeautje.’

Toch lijkt de grafiek tegelijkertijd het ongelijk te bewijzen van alle seniorenvertegenwoordigers die stellen dat het de ouderen in Nederland slecht gaat. Tot de 80 jaar behoren de Nederlandse ouderen juist tot de groep waarin het grootste deel prima kan rondkomen.

x Beeld x

Hoe het kan dat die ‘jongere ouderen’ er zoveel beter voorstaan dan de alleroudste?

Dat de pas gepensioneerden het minst arm zijn (ze staan er ook opvallend veel beter voor dan de groep 60 tot 65 jaar) heeft te maken met de AOW die ze net krijgen, schrijft het SCP. Die uitkering van 1.158,22 euro per maand helpt ze om in basisbehoeften te kunnen voorzien. Maar als na verloop van tijd de zorgkosten toenemen, lukt het steeds minder ouderen met de AOW uit te komen. Zij moeten hun volledige eigen risico betalen en hebben daarnaast vaak ook zorgkosten aan zorg die niet vergoed wordt. 

Bij budgetonderzoeksbureau Nibud onderschrijven ze die verklaring. ‘Wanneer je in een verzorgingstehuis terecht komt, moet je bijvoorbeeld ook veel geld aan de instelling betalen en krijg je een klein bedrag als zakgeld’, zegt Nibud-directeur Arjan Vliegenthart. ‘Maar het kunnen ook kleine bijkomende kosten zijn. Wie ziek is zit vaak veel thuis en heeft het koud, dus heb je hogere stookkosten.’

Bij ouderenbond KBO-PCOB zien ze daarnaast dat het besteedbaar inkomen van ouderen vaak een duikeling maakt wanneer een partner overlijdt. ‘Zeker bij weduwen gaat dat soms om behoorlijke inkomensdalingen, daardoor kunnen ze bijvoorbeeld ineens hun huis niet meer betalen.’

De oplopende curve in de grafiek is ook voor een deel te verklaren door factoren die niet aan ouder worden te koppelen zijn maar aan verschillen tussen de groepen ouderen, zegt directeur Arjan Vliegenthart. ‘De groep babyboomers die nu met pensioen gaat heeft doorgaans meer pensioen opgebouwd dan de oudste Nederlanders. Die staat er financieel dus ook vaak beter voor.’

Tegelijkertijd is er onder de oudsten ook een aanzienlijke groep die niet de volledige AOW krijgt. Dit zijn bijvoorbeeld Nederlanders die lang in het buitenland hebben gewoond en in die periode dus geen AOW-rechten hebben opgebouwd. ‘Zoals missionarissen’, zegt Rooijackers. ‘En de arbeidsmigranten die op wat latere leeftijd naar Nederland zijn gekomen‘, zegt Vliegenthart. 

Het is daarom zijn verwachting dat de extreme piek langzaam van armen de komende jaren langzaam iets minder scherp zal worden.

Wanneer ben je arm?

Het SCP hanteert twee definities om te bepalen wanneer iemand in armoede leeft. De eerste is het bedrag dat nodig is om in alle basisbehoeften te voorzien. Dat bedrag ligt iets lager dan de tweede definitie van ‘niet veel maar toereikend’, waarbij ook rekening wordt gehouden met de kosten voor ‘ontspanning en sociale participatie’. Voor een alleenstaande komt die laatste grens uit op een besteedbaar inkomen van 1.135 euro per maand, en voor een gezin met kinderen op 2.100 euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden