Armoede geen oorzaak terreur, zeggen leiders

Vervreemding is een belangrijke voedingsbodem voor terrorisme. 'Het is niet armoede, maar de snelle overgang van de ene fase van ontwikkeling naar een andere die onrust en verzet veroorzaakt in samenlevingen,' aldus minister-president Balkenende gisterochtend in New York op een internationale conferentie over de wortels van terrorisme....

Van onze correspondent Jan Tromp

Met een verwijzing naar de aanslagen van 11 september 2001 zei Balkenende dat terroristen doorgaans niet arm zijn en al evenmin slecht geschoold. 'Armoede en een gebrek aan kansen zijn niet de voornaamste redenen waarom mensen naar het wapen van terrorisme grijpen. Dat te veronderstellen zou een belediging zijn van al die mensen die in armoede leven en die we aldus zouden brandmerken als potentiële terroristen.'

Vervreemding als gevolg van snelle overgangen in economische en culturele ontwikkelingen is volgens de minister-president de bron van het kwaad. 'Religie en traditie zijn krachtige instrumenten voor de verdedigers van de status quo. Het kan voor stabiliteit zorgen, maar in de handen van extremisten worden het middelen voor radicalisering en haat.'

Het antwoord op vervreemding kan volgens de premier niet gevonden worden in afscherming van de buitenwereld. Dat zou op den duur slechts de spanningen vergroten. Balkenende: 'Wat nodig is, is openheid en gelijkheid in samenlevingen.'

Hij kwam met een illustratie uit Nederland: 'Het feit dat twee jonge Nederlanders, gerecruteerd voor de jihad, in Kashmir gedood werden door Indiase grenspolitie, heeft onze ogen geopend voor de werkelijke gevaren van het fenomeen. Naar binnen gerichte groepen die niet volledig participeren in onze maatschappij zijn gevoelig voor extremisme. Het antwoord moet zijn dat we aan samenlevingen bouwen die openstaan voor iedereen.'

Aan de conferentie in New York, aan de vooravond van de jaarlijkse algemene vergadering van de VN, nam een groot aantal regeringsleiders deel. Naast Balkenende gaven premiers en presidenten als Aznar van Spanje, Musharraf van Pakistan en Karzai van Afghanistan blijk van hun opvattingen.

De conferentie was een initiatief van de Noorse regering. De opzet was van gedachten te wisselen over de diepere oorzaken van terrorisme, vanuit de idee dat een beter inzicht moet kunnen leiden tot een effectievere bestrijding.

Verscheidene regeringsleiders betoogden wat Balkenende ook al opmerkte: dat er niet meer dan een indirect verband bestaat tussen terrorisme en armoede. Terroristen gebruiken weliswaar het lot van de armen als rechtvaardiging, maar zij komen meestal niet voort uit de laagste klassen. Ook martelaarschap uit religieuze overwegingen werd door een aantal politici vooral als dekmantel aangewezen, niet als werkelijk motief.

Kofi Annan, secretaris-generaal van de Verenigde Naties: 'Terroristen zijn niet gek. Het zijn rationele en doelgerichte personen die weloverwogen te werk gaan om politieke doeleinden te bereiken.'

De aanpak van terrorisme ligt volgens de secretaris-generaal van de VN in het verlengde van de doelstellingen van de wereldorganisatie: diep invretende, langdurige conflicten moeten door onderhandeling langs politieke weg tot een einde worden gebracht. Politici die hierin nalatig zijn, zijn volgens Kofi Annan 'de ronselaars' van nieuwe groepen terroristen.

De secretaris-generaal riep op tot handhaving van de mensenrechten in de strijd tegen het terrorisme. Het mag verleidelijk zijn de hand te lichten met morele en juridische normen om meer greep te krijgen op terrorisme, maar aldus Kofi Annan 'het lokt slechts nieuw geweld en nieuwe rechtvaardiging van geweld uit'.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden