Armoede en psychische problemen dansen een naargeestige tango

Systeem verstopt door te veel bewindvoerders en te weinig psychologen

'Ik wil wel weer naar de psycholoog', mailt ze. Ik ken haar al lang, soms zie ik haar vaak, dan weer tijden niet. Het lijkt me dat ik dit niet via een e-mailconsult moet regelen en mail terug dat we maar even echt moeten praten. Ze slikt al jaren pillen om de drukte in het hoofd te temperen en te slapen. Ooit heeft ze die van een psychiater gehad; of ze nog wat doen is onduidelijk, maar ik krijg haar ook niet van die pillen af. Halverwege haar moeizame leven is ze opnieuw vastgelopen. In haar kist van het verleden zitten allerlei trauma's, met misbruik en mishandeling als belangrijkste. De deksel zit op slot - misschien maar goed ook. Maar trauma's veranderen mensen, ze vormen de glijbaan naar beneden. Ooit was ze bijna dakloos omdat ze de huur niet betaalde, zodat ze sindsdien een bewindvoerder heeft. 'Als ik geld heb, brandt het in mijn hand'. Van 35 euro leefgeld per week kun je niet veel. Ze weet wel dat ze geld overhoudt als ze zou stoppen met roken, maar door alle stress mislukken de stoppogingen. Het is een grote kluwen problemen. Ze vindt dat ze niks kan en mislukt is. De laatste tijd is ze obsessief aan het verzamelen en dat loopt uit de hand, want het huis raakt vol.

Tussen de 300- en 500 duizend mensen hebben problematische schulden. Mensen met schulden hebben meer psychische én meer lichamelijke klachten dan goed opgeleide mensen met een flinke bankrekening. Armoede en psychische problemen dansen een naargeestige tango, en de valpartijen daarvan zie ik. Door voortdurende stress worden mensen kwetsbaar en depressief, en met wat pech zakken ze steeds verder in het moeras. Ze belanden in de bureaucratische molen van de schuldhulpverlening en bewindvoering. In mijn kleine stad is dat blijkbaar een lucratieve zaak, want er zijn -volgens de website van de Raad voor de Rechtsbijstand - maar liefst 36 bewindvoerders verdeeld over zeven bureaus (Amsterdam heeft er twintig). Die hele schuldhulpverleningsindustrie helpt niet, zoals De Correspondent al eens aantoonde, want ben je eenmaal beneden, dan is de trap naar boven vrijwel altijd zoek. Wat we bij ons in de regio aan bewindvoerders te veel hebben, hebben we aan ggz te weinig. Het hele systeem is verstopt, misschien omdat alle hulpverleners onzinnige papieren zitten in te vullen en de managementlaag de afgelopen jaren steeds dikker is geworden.

Als ik haar wil verwijzen, zie ik op de website van de grote ggz-instelling die zo'n beetje de monopolist in de regio is dat de tijd tot de intake veertien weken is. Als ze door die intake komt, moet ze nog tien weken op het begin van een behandeling wachten. Wellicht staat tegen die tijd haar huis dan helemaal vol met gratis spulletjes van Marktplaats, ligt ze nog steeds wakker en slikt ze nog steeds haar pillen. Al kan ik haar probleem niet oplossen, bij de huisarts kan ze in ieder geval wel nog steeds terecht.

Reageren? j.zaat@volkskrant.nl

Meer over