Armoe troef daar in de klei

Roman Moeder is dood, vader verdween in de Arbeitseinsatz. Stijn van der Loo vertelt hoe twee broertjes het moeten zien te redden, in het filmische Slopers.

Al met zijn debuut De Galvano (2004) oogstte zanger, theatermaker en schrijver Stijn van der Loo lof en zijn tweede roman De held Jacob Mulle (2006) werd eveneens goed ontvangen. In zijn pas verschenen roman Slopers toont hij zich opnieuw een fascinerende verteller.


Het verhaal gaat over twee broers, een geliefd thema in boeken die zich op het platteland afspelen. Denk aan Boven is het stil van Gerbrand Bakker en De verzonken jongen van Jan Vantoortelboom. Broers die op de een of andere manier iets met elkaar en hun voorgeschiedenis hebben uit te vechten. In dit geval 'de gebroeders Pek, in sloop en terrazzo'.


We verplaatsen ons naar de jaren vijftig van de vorige eeuw, naar Zuid-Nederland, dicht bij de Duitse grens en nabij een rivier. De jeugdige ik-figuur is een 'vechter, overlever', terwijl zijn slechts negen maanden oudere broer een 'schooiertje', 'dwaas' en 'lefgozer' is. Hun godvruchtige moeder is jong overleden en vader is niet teruggekeerd van de Arbeitseinsatz, maar dat heeft hem geen heldenstatus opgeleverd.


Integendeel. Moeder verzuchtte al: 'God neemt en geeft, zonder haat in Zijn keuze. Maar de mensen. . . Ze zullen hun stenen smijten, en als er één begint pas dan maar op.'


In beeldende taal beschrijft Van der Loo het lot van de twee jongens in een bekrompen gemeenschap en de dagelijkse gang van zaken in het sloopbedrijfje. Het is een fraai stel, de twee broers die 's nachts in tuinstoelen voor de kachel slapen, en hun knechten die ieder zo hun gebreken hebben. Armoe troef daar in de klei.


De ik-figuur vraagt zich af of zijn vaders woorden - 'geen mens hoeft zich door zijn verleden te laten bepalen' - wel kloppen. Even heeft hij het tij mee, maar dan ervaart hij 'hoe snel het kan gaan met een volk voor of een volk tegen'.


Een hoogtepunt is de kleurrijk beschreven dorpskermis, waarin een jaar van ploeteren tot ontlading komt. De waard heeft meer mensenkennis dan meneer pastoor. Van der Loo smeedt de scènes kunstig aan elkaar en zet zijn karakters haarscherp neer, waardoor Slopers zich als een meeslepende film voor je geestesoog ontrolt.


Stijn van der Loo: Slopers. ****


Querido; 240 pagina's; € 18,95.


ISBN 978 90 2144 158 0.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden