Armlastige en verwarde huurders, als corporatie zit je er maar mee

Problemen met betalingsachterstanden, met overlastgevers: woningbouwcorporaties vragen om meer ruimte voor samenwerking met hulpverleners. 'Officieel mag dat niet. Een corporatie heeft geen zorgtaak.'

Beeld raymond rutting

Woningbouwverenigingen willen dat de wet hun meer ruimte biedt om te kunnen samenwerken met zorg- en hulpverleners. Daaraan hebben de corporaties behoefte omdat het aantal huurders met betalingsproblemen en psychiatrische problemen stijgt. Dat zegt Marnix Norder, voorzitter van Aedes, de vereniging van woningcorporaties.

De gasexplosie in een sociale huurwoning in Veendam, waarbij woensdag een 37-jarige psychiatrisch patiënt omkwam, lag donderdag op ieders lippen tijdens een speciale vergadering van de 350 Nederlandse woningcorporaties. Buurtbewoners speculeerden over de mogelijkheid dat de bewoner de ontploffing zelf heeft veroorzaakt. De politie verklaarde later op de dag dat dit niet meer is vast te stellen. De plaatselijke woningbouwvereniging liet weten dat zij met de man in gesprek was over verhuizing naar een andere woning. Hij veroorzaakte al enige tijd overlast.

Aedes-voorzitter Norder noemt 'Veendam' een triest voorbeeld van de problemen die ontstaan doordat een groeiend aantal mensen met psychiatrische aandoeningen op zichzelf woont in plaats van in een gespecialiseerde zorginstelling. 'We weten nog niet precies wat zich in Veendam heeft afgespeeld. Dit incident illustreert wel weer dat corporaties steeds meer mensen huisvesten die meer nodig hebben dan alleen een vloer, vier muren en een dak.'

Zorgtaak

Deden problemen met zulke bewoners zich vroeger incidenteel voor, nu zijn ze 'structureel', aldus Norder. In sommige wooncomplexen zijn huurders met een bijzondere zorgbehoefte volgens hem oververtegenwoordigd; 'mensen die het al moeilijk hebben met zichzelf en soms ook met hun buren of de buurt'. In 2015 rapporteerde driekwart van de woningcorporaties een stijging van het aantal overlastmeldingen. In dat jaar werden tweeduizend 'incidenten' geregistreerd. Binnenkort publiceert Aedes nieuwe cijfers.

Om problematische bewoners beter te spreiden over straten, buurten en zelfs regio's willen de corporaties meer maatwerk kunnen leveren, zegt Norder. Dan hebben ze meer informatie nodig over de aard van de problemen van de kandidaat-huurder. 'Veel corporaties zouden het liefst intensiever met een zorginstelling samenwerken. Officieel mag dat niet. Een corporatie heeft een woontaak, geen zorgtaak. Een corporatie die van die taakstelling afwijkt kan dan zelfs voor de rechter belanden, bijvoorbeeld wegens schending van de privacywetgeving. Tegelijkertijd kan het niet zo zijn dat een corporatie na het tekenen van een huurcontract zijn handen aftrekt van een huurder die met psychische problemen kampt. Want dan zadel je de andere huurders in het complex op met het probleem.'

Marnix Norder in 2013, toen wethouder in Den Haag. Beeld Julius Schrank / de Volkskrant

Hoe corporaties woonoverlast kunnen voorkomen zonder zelf een zorginstelling te worden, wil Aedes onderzoeken. De oplossing ligt mogelijk in nieuwe vormen van samenwerking met gemeenten en zorgverleners. Norder: 'De wettelijke regels zijn nu te beknellend. Er moet iets gebeuren. Medehuurders die maand na maand overlast ondervinden, moeten weten dat er een oplossing gaat komen.'

Betalingsproblemen

De corporaties zien ook steeds meer huurders met andersoortige problemen, zoals financiële. Behalve de minstvermogenden zien de woningbouwverenigingen een nieuwe groep met huurachterstanden ontstaan. Norder: 'Ook mensen met lagere middeninkomens tussen de 25 duizend en 32 duizend euro kunnen de eindjes vaak niet meer aan elkaar knopen. Duidelijk is dat het aantal huurders met betalingsproblemen verder toeneemt', zegt Norder. In 2014 bleek al dat ruim 15 procent van de sociale huurders een 'betaalrisico' heeft.

In de schuldstatistieken - waarvan Aedes de conclusies nog moet publiceren - duiken volgens Norder steeds meer mensen op die in hun levensonderhoud voorzien met tijdelijke arbeidscontracten. Hun inkomen kan sterk fluctueren, wat kan leiden tot een huurachterstand.

'Je kunt zeggen: verhuis maar naar een goedkopere woning. Dat is vaak lastig. Zo'n woning moet er maar net zijn. En een verhuizing neemt in ieder geval veel tijd in beslag. Onder bepaalde omstandigheden besluiten individuele corporaties wel eens tot verlaging van de huur.'

Deze groep wanbetalers roept vaak niet of laat schuldhulp in. Norder: 'Lang niet iedereen weet dat je je met financiële problemen bij de gemeente kunt melden. Gemeenten zouden meer bekendheid kunnen geven aan hun potjes voor financiële hulp. Ook zouden loketten voor huurtoeslag sneller kunnen beslissen over een tijdelijke verhoging van de toeslag. Wij zeggen: Rijk en gemeenten, doe met ons mee. Woningbouwcorporaties zijn er niet voor armoedebestrijding. Dat is een overheidstaak.'

Aedes presenteerde gisteren het toekomstdocument Woonagenda 2021. Daarin beloven de corporaties de komende jaren 34 duizend nieuwe sociale huurwoningen per jaar te bouwen. Ook komt iedere corporatie binnenkort met een plan voor het CO2-neutraal maken van al hun woningen voor 2050.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden