'Arme landen betalen rijke landen 250 miljard rente'

Hij noemt zichzelf een realist, en geen 'alternatieve wereldverbeteraar'. Prof. J. HARROD, deskundig op het gebied van de internationale economie, wil met cijfers aantonen dat het Westen flink verdient aan de rente van leningen aan ontwikkelingslanden....

Nederlanders denken ten onrechte dat ze genereus zijn bij de financiering van de opvang van vluchtelingen. Maar ze kregen in 1997 per hoofd van de bevolking vierhonderd gulden aan rente en winst uit de landen waar vluchtelingen vandaan komen; in totaal zes miljard gulden. Prof. J. Harrod (63), specialist in internationale economie en oud-hoogleraar aan het Institute of Social Studies (IIS), wil met cijfers aantonen dat de opvatting dat hulp aan politieke vluchtelingen onbetaalbaar wordt, geen hout snijdt.

Vandaag houdt Harrod in de Haagse Lucaskerk een rede over mensenschendingen en economische belangen. Daarmee sluit hij de week af waarin een vluchtelingenkaravaan door Nederland trok om aandacht voor asielzoekers en vluchtelingen te vragen. Harrod heeft een aantal boeken op zijn naam staan over internationale economie, arbeidsverhoudingen en de Derde Wereld. Hij doceerde in Jamaica en Washington en werkte in Zwitserland jarenlang als adviseur van de Verenigde Naties. Hij deelde zijn leerstoel bij het ISS met Jan Pronk.

Harrod: 'Ik ben geen naïeve wereldverbeteraar. Ik wil graag dat burgers feiten te horen krijgen, zodat ze zelf kunnen oordelen. Die feiten zijn dat de rijke landen verleden jaar samen ruim 4400 miljard gulden hadden uitstaan aan leningen aan arme landen. Ruim 250 miljard gulden aan rente betaalden die landen in 1997, aan de regeringen en banken waarbij ze in het krijt stonden.

'In datzelfde jaar hadden multinationals voor 470 miljard gulden in de Derde Wereld geïnvesteerd. Met een lage schatting maakten ze dat jaar 85 miljard gulden winst. Rente en winst uit de Derde Wereld leveren bewoners uit de rijke wereld zo'n vierhonderd gulden per jaar op.'

Harrod noemt zich een realist die weet dat burgers, geholpen door sommige media, al snel denken dat een land 'vol' zit en dat die nieuwkomers bij elkaar veel te veel kosten. 'Natuurlijk kosten ze geld, maar vergeet niet dat echte vluchtelingen, en ik benadruk ''echte'', naar Nederland komen omdat ze vervolgd zijn door corrupte landen waar Nederland zaken mee doet en geld van krijgt.'

Harrod is het - moreel gesproken - eens met de Nederlandse bisschoppen die er onlangs voor pleitten om ook economische vluchtelingen toe te laten, omdat armoede ook een vorm van geweld is. 'Maar het is niet reeël. Armoede is net zo'n schending van de mensenrechten als marteling, maar anderhalf miljard mensen kun je niet verplaatsen, en de wereld is nu eenmaal verdeeld in nationale staten met verschillende niveaus van ontwikkeling.'

Harrod waarschuwt tegen toenemende geluiden dat de kosten van het verlenen van asiel aan mensen die vluchten voor onderdrukking en schendingen van mensenrechten, kosten zijn die een natie niet langer kan betalen. 'Je kunt de voordelen die een land verkrijgt uit leningen áán en investeringen ín een land dat de mensenrechten schendt, berekenen. Die cijfers zijn openbaar. Dat voordeel blijkt steeds weer vele malen groter dan de kosten voor vluchtelingen uit die landen.'

De oud-hoogleraar heeft overigens de indruk dat er in Nederland wel erg veel vluchtelingen en asielzoekers binnenkomen: 'Veel meer dan de regeringen kunnen martelen.' Hij vindt dat een Nigeriaan die zijn land om politieke redenen ontvlucht, recht van spreken heeft als hij zegt dat Nederland zoveel voordeel put uit de relatie met Nigeria, dat het geld moet overhebben voor mensen die als slachtoffer van een regime hun land moesten verlaten.

'Desnoods zou extra belasting kunnen worden ingevoerd bij banken en bedrijven die werken met corrupte regimes . De regering zou een fonds kunnen reserveren voor zulke politiek vluchtelingen.'

De vluchtelingenkaravaan uitte de klacht dat Nederland deel is van 'Fort Europa'; de muren zijn te hoog voor vluchtelingen. Harrod vindt Fort Europa een 'nare uitdrukking', maar kan ermee leven: 'Het moet wel, want de sociale spanningen die een grootschalige immigratie veroorzaakt, zouden onbeheersbaar worden.'

Hij pleit voor een quota-systeem voor vluchtelingen. 'Je kunt erover discussiëren hoeveel immigranten een land kan hebben. Als je dat hebt vastgesteld, houd je je aan de quota. Alleen voor wat ik ''echte asielzoekers'' noem, kun je dan nog plaats inruimen. Maar dan moeten ze wel kunnen aantonen dat ze bij terugkeer op het station of vliegveld in het land van herkomst worden gedood.'

Harrod ('ik zeg dit als burger en niet als wetenschapper') vindt dat burgers een beroep zouden moeten doen op hun regeringen, ABN-Amro's en Shell's om iets aan de schuldenlast van ontwikkelingslanden te doen. 'Rente op schulden is belangrijker geworden dan winsten van de internationals. Burgers zouden hun regeringen en banken moeten vragen of het voortgaan op deze wijze wel zo slim is, als blijkt dat geld lenen aan landen met corrupte regimes stromen vluchtelingen genereert.'

Henk Müller

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden