Arjen Robben: nog op zoek naar de balans

In zijn eerste seizoen bij PSV verzekerde de 19-jarige Arjen Robben zich meteen vaneen basisplaats. Toch had de Groningse linksbuiten morgen ook bij tegenstander Ajax kunnen spelen....

Door Robèrt Misset

Op een kunstgrasveldje in het fraai gerenoveerde trainingscentrum De Herdgang speelt Arjen Robben een partijtje voetvolley met teamgenoot Remco van der Schaaf. De technisch begaafde Robben heeft zwaar de pest in dat hij het moet afleggen tegen het koppel Ooijer en Vennegoor of Hesselink. 'Het is weliswaar een spelletje, maar ik wil wel winnen', zegt de 19-jarige Groninger.

Enkele dagen eerder leidt PSV tegen Vitesse comfortabel met 3-0 als assistent-trainer Erwin Koeman woedend de dug-out uit stormt. Nonchalance in de ploeg kan de 41-jarige oud-international niet verdragen, ook niet als de wedstrijd allang is beslist. 'Ik houd de spelers altijd scherp.'

Koeman en Robben maakten beiden als jong talent de overstap van FC Groningen naar PSV. De één jaar oudere broer van Ajax-coach Ronald Koeman wist in zijn eerste periode in Eindhoven geen basisplaats te veroveren. Robben heeft zich in zijn eerste seizoen bij PSV zo snel ontwikkeld dat hij al niet meer uit de basis weg te denken is. Toch is het nog geen twee jaar geleden dat Robben vanuit Bedum vijftien kilometer naar school fietste om zijn rijwiel vervolgens in het Oosterpark-stadion van FC Groningen te stallen.

'Ik had geen verwachtingen van dit seizoen', vertelt Robben. 'Alles was nieuw bij PSV, ik moest mijn plaats vinden in de spelersgroep en mijn sociale leven veranderde ingrijpend. Ik verliet het ouderlijk huis en ging samenwonen in Eindhoven. Dat is op jonge leeftijd een flinke stap. Ik ben snel volwassen geworden. Daarom heb ik nauwelijks aanpassingsproblemen gekend. Ik had geen heimwee. De overgang verliep ook soepel, omdat ik snel aan spelen toekwam. Ik heb veel ervaring kunnen opdoen.'

Koeman: 'Ik kwam als jochie van zeventien alleen naar Eindhoven. Ik zat met Michel Valke bij een hospita. Ik was nog zo groen als gras. Mijn moeder vroeg bezorgd of ik een beetje op Arjen wilde passen. Maar tegenwoordig hebben jonge spelers al een vriendin en krijgen ze van PSV een appartement aangeboden. De huidige generatie is sneller volwassen dan vroeger, ook jonge talenten leven al zelfstandig. Robben is dan ook verder in zijn ontwikkeling dan ik in 1979. Ik was alleen tactisch een stuk beter.'

Met een ironisch lachje: 'Ik was niet zo snel als Arjen, dan móet je dus wat slimmer zijn.'

Robben zocht ook op het veld naar zijn ritme, tot hij als invaller in de uitwedstrijd tegen Borussia Dortmund alle schroom van zich afwierp. Eindelijk demonstreerde de linksbuiten van PSV zijn sierlijke passeerbewegingen. Op de tribunes in Dortmund vroeg vader Hans Robben, voormalig jeugdtrainer bij FC Groningen, zich af, hoe zoon Arjen 'goed kon invallen in een team dat zo slecht draaide.'

'Ook ik had het gevoel dat hij tegen Borussia een mentale barrière overwon. Arjen is zo ongeveer met de bal aan zijn voet geboren. Bovendien heeft Arjen als kind veel geturnd, daaraan heeft hij die soepele manier van bewegen overgehouden. Toch zit mijn zoon pas op zestig procent van zijn kunnen. Hij is er nog lang niet.'

Koeman instemmend: 'Als jong talent loop je bij een topclub op de toppen van je tenen. Ik weet uit ervaring hoe groot de overgang van FC Groningen naar PSV is. Maar Arjen heeft snel bijgeleerd.'

Robben zegt de jeugdige onbevangenheid uit zijn periode bij FC Groningen te hebben behouden. 'Lekker voetballen, mijn acties maken, dat doe ik nog steeds. De tegenstander opzoeken en hem dan passeren, dat is mijn sterke punt. Ik doe alles op intuïtie. Dat maakt elke actie tot een avontuur. Maar bij PSV word ik wel gedwongen de juiste keuzes te maken. Ik moet niet drie, vier man willen passeren als een bal breed de betere optie is.'

Die balans heeft Robben nog niet gevonden, meent Koeman. 'Ik denk dat Robben zelf niet weet of hij binnen- of buitenom gaat. Arjen heeft het voordeel dat hij zowel met als zonder bal heel snel is. Maar hij mist nog het overzicht in zijn spel. Tegen Vitesse voerde Robben zijn acties te ver door, terwijl hij de bal twee keer op Vennegoor had moeten leggen. Dat moet hij nog leren.'

Als jochie van zestien maakte Robben in december 2000 tegen Feyenoord zijn debuut in het betaald voetbal. Een clubkostuum had hij nog niet. MaarFeyenoord-verdediger Kees van Wonderen vroeg zich verwonderd af, wie dat ventje was dat hem meteen durfde uit te dagen met een dubbele schaar. 'Die wedstrijd is tot nu toe het hoogtepunt in mijn carrière', vertelt Robben. 'Op die dag is het allemaal begonnen.

'Trainer Jan van Dijk zei dat ik dezelfde acties moest maken als bij de A-junioren. Ik kende Van Wonderen alleen van de televisie, maar ik zocht hem meteen op. Ik speelde lekker en we wonnen ook nog. De volgende dag zat ik weer op school, maar voor mijn gevoel kwam er geen andere Arjen Robben binnen. Dat is dan toch de Groningse nuchterheid. Je moet in Bedum wel jezelf blijven.'

Met een staande ovatie nam het Groningse publiek afscheid van zijn jonge held, een jaar later werd Robben in het Oosterpark door dezelfde supporters uitgefloten. 'Het deed me pijn dat de mensen die toen voor me op de banken stonden, zich nu tegen me keerden. Er werd in die periode meer van mij verwacht, terwijl ik pas zeventien was. Achteraf is het goed geweest voor mijn ontwikkeling.'

Vader Robben: 'Ook medewerkers van de club floten hem uit, omdat Arjen in zijn gedachten al bij PSV zou zijn. Zelfs thuis sprak hij niet over PSV. Maar zo is het publiek in Groningen, alles of niks. Voetbaltechnisch heeft Arjen niet veel geleerd in zijn laatste jaar bij FC Groningen, maar in mentaal opzicht is hij enorm gegroeid.'

PSV was een bewuste keuze, benadrukt Arjen. 'De gemoedelijkheid in Brabant sluit ook beter aan op de Groningse mentaliteit dan die in het Westen.' Vader Hans bestrijdt echter het vooroordeel van de introverte en bleue Groninger die niet naar de hoofdstad durft. 'Als voetballer past Arjen misschien wel beter bij Ajax dan bij PSV. Ik denk dat hij het in Amsterdam ook zou redden.'

Maar Amsterdam bezondigde zich aan 'randstedelijke arrogantie', toen technisch-directeur Leo Beenhakker zich namens Ajax bij de familie Robben in Bedum meldde. Hans Robben: 'Zijn presentatie deugde niet. Beenhakker begroette mijn vrouw met 'zo meissie'. Dat moet je bij ons niet doen. Wij hebben respect voor meneer Beenhakker, van hem verwachten wij eenzelfde houding. Vervolgens legde hij een map op tafel en ik zag meteen dat Arjens naam verkeerd was gespeld. Arjan Robben stond er op.

'Beenhakker zei achteloos dat het een typefout van de secretaresse was. Arjen en ik keken elkaar aan en we wisten genoeg. Beenhakker gaf ons het gevoel dat hij Arjen even onder zijn arm mee wilde nemen. We hadden niks te kiezen. Met Frank Arnesen hebben we bij onze eerste ontmoeting over alles gesproken, behalve voetbal. Hij toonde zich oprecht geïnteresseerd in Arjen. Toen wisten we meteen dat hij naar PSV zou gaan.'

Ook Koeman had in 1979 de keuze tussen PSV en een club uit de randstad, Feyenoord. 'In die tijd had ik met mijn vader eerst een gesprek met Peter Stephan van Feyenoord en twee uur later met de toenmalige PSV-secretaris Ben van Gelder. Ik was destijds een vrij bescheiden jongen en net als Robben volgde ik mijn gevoel. Mijn vader wist al meteen voor welke club ik zou kiezen.'

Ronald Koeman vertrok vanuit Groningen wél naar Ajax en hij leek onlangs niet alleen zijn broer te prikkelen met de kwinkslag dat een jong talent ook wel enige lef moet tonen om naar Amsterdam te komen. Erwin Koeman, relativerend: 'Ronald was al iets ouder toen hij naar Ajax vertrok. Hij heeft een ander karakter dan ik. Toen ik in 1984 weer voor FC Groningen speelde, kon ik ook naar Ajax. Maar het bestuur van Ajax treuzelde. Met lef heeft de keuze van Robben niets te maken. En zou hij bij mijn broer zoveel hebben gespeeld als nu bij PSV?'

Robben heeft niet de flair van de één jaar oudere Feyenoorder Van Persie, beaamt zijn vader. 'Ik zeg altijd tegen Arjen: ''Laten ze je maar een saaie Piet vinden, wat is daar mis mee?'' Maar Arjen liet zich nooit afbluffen door zijn leeftijdgenootjes uit het Westen. Bij de Nederlandse jeugdselecties eiste hij regelmatig vrije trappen op. Dan zei Arjen tegen een medespeler: ''Je mag dan wel uit Amsterdam of Rotterdam komen, nu ben ik aan de beurt''.'

Als talent gehard op de pleintjes in de grote stad of zorgvuldig gekoesterd in de provincie, Arjen Robben ziet geen verschil. 'Ik vind het overdreven te stellen dat jonge spelers een voorsprong hebben als ze hebben geleerd te overleven in het straatvoetbal.' Glimlachend: 'Ik kom uit een warm nest. Op de grasveldjes in Bedum kun je ook een goede voetballer worden.'

Zo moet een nieuwe episode in het jongensboek van Arjen Robben worden voltooid: 'In mijn eerste jaar bij PSV al op het bordes van het stadhuis staan, dat zou fantastisch zijn. Daar heb ik als jongetje van gedroomd.' En daarna: 'Ik kijk nooit naar de toekomst, ik leef van dag tot dag.'

Maar Erwin Koeman houdt hem strak aan de teugels. 'Je moet kritisch blijven bij een jonge speler. Iedereen kent Arjen Robben na dit seizoen. Straks ligt de lat weer hoger en de vraag is hoe Robben daar geestelijk mee omgaat. Ik ken genoeg talenten die zijn afgevallen omdat ze de volgende stap in hun carrière niet konden zetten. In feite legt Arjen pas volgend seizoen zijn examen als topvoetballer af.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden