Arjan Peters

'Collega-schrijvers spreek ik niet. Geen behoefte aan. Nooit gehad ook. Op een paar enkelingen na dan, die één ding gemeen hadden: ze waren niet te koop. Ze hebben zelfmoord gepleegd, zijn aan de drank gestorven, of op een bankje doodgevroren.' Dit zei Heere Heeresma in 2005, toen ik de 73-jarige auteur interviewde in het Hilton hotel in Amsterdam, niet ver van de buurt waar hij zijn jeugd had doorgebracht. Daar ging het gesprek over, want zijn prachtboek Een jongen uit plan Zuid was toen net verschenen. Na afloop vroeg hij of ik een reis voor de boeg had. 'Nee, ik woon in deze stad. U ook?' Afgemeten antwoord: 'Dat gaat u niets aan.' Volgens Cherry Duyns (in het Heeresma-nummer van Uitgelezen boeken) woonde hij toen in Bussum, 'boven een shoarma-tent'. Zijn laatste levensdagen sleet Heeresma in het Rosa Spier Huis in Laren, waar hij kon wonen dankzij een financiële ondersteuning door familie.


Heeresma is op 26 juni 2011 gestorven. Gouden onderwerp voor een biografie! Dat werd vorige week andermaal duidelijk, toen op het VPRO Boeken-festival een forumgesprek over de schrijver plaatsvond in De Engelenbak in Amsterdam met zijn uitgever Wim Hazeu, zijn zoon Heere Heeresma junior, en een neef van moeders kant Jaap van der Zwan. Schrijfster Helga Ruebsamen zou ook komen, maar had per e-mail afgezegd omdat ze haar hand had verbrand bij het bereiden van een Marokkaanse dadelkoek. Een enorme blaar maakte het haar onmogelijk de auto te besturen om van haar woonplaats Den Haag naar Amsterdam te komen, en 'de trein is me te riskant'.


Kostelijk, zou Heeresma hebben geroepen. Of het verhaal helemaal wáár was, zou hem minder hebben kunnen schelen. Hij was een echte verteller, zei Wim Hazeu (die net zijn Marten Toonder-biografie heeft voltooid), bij wie de Dichtung misschien boeiender was dan de Wahrheit.


Wat in de Heere-biografie niet mag ontbreken, sprak zoon Heere junior, zijn 'de niet-literaire activiteiten die mijn vader heeft ontplooid, zoals daar zijn de wasserette-keten in Zuid-Frankrijk, en de peepshow in Parijs'. Waar komt die náám trouwens toch vandaan, vroeg forumleider Anton de Goede. 'Die gaat wel acht generaties terug', aldus junior, 'en oorspronkelijk komt die naam van de koning van Friesland'.


De aspirant biograaf heeft het nodige uit te zoeken. Maar hij kan óók Wahrheit aantreffen als hij Dichtung verwacht. Ooit hoorde ik Heeresma breeduit vertellen over zijn vader, een legendarische godsdienstleraar, op wiens graf deze tekst zou staan: 'Gods woord is mijn vaste grond.' Waar bevindt zich dat graf dan? 'Zeg ik niet, want dat is geen publiciteit', vond Heeresma. Maar hij verried zich eenmaal, toen hij in de proza-schets 'Aan vaders hand' (uit 1986) het woord Zorgvlied liet vallen. Nu heb ik er een foto van; de steen, met die woorden, en onder de naam van de moeder 'leefde de schrift'. Daaronder de naam van broer Faber, die in 1969 op Ibiza is begraven (en geruimd). Heere Heeresma zelf is ook hier op Zorgvlied begraven.


Later op de middag kwam ik Heere junior opnieuw tegen in een steeg die Gebed zonder end heet. 'Mijn vader is het afgelopen jaar twee keer waargenomen', zei hij, 'in Paraguay en in Argentinië. Pas op, er zijn filmopnames van.' Een stipendium en een paar schokvaste schoenen lijken me het minste, voor de biograaf die dit aandurft.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden