Arjan Peters

Op 10 november 1983 is het zover. Gerard Reve komt signeren. Een mooie dag in het leven van de boekhandelaar die dit voor elkaar kreeg: Bart van Dulmen, die sinds 1969 eigenaar was van de Dordtse winkel De Bengel, en later van de dependance 't Ramsjgat.


In zijn zojuist verschenen memoires Geen dag zonder boek (Dordt pers; € 20,-) blikt hij terug op de dag dat Gerard Reve met Joop Schafthuizen naar De Bengel kwam om het fotoboek Albvm Reve te signeren. Een heel aimabel persoon, Gerard Reve, herinnert Van Dulmen zich, hij maakte zelfs tijd om een schoolmeisje een interview te geven.


De boekhandelaar zocht Gerard en Joop tien dagen later op in Schiedam, waar Joop een flat had, om nog wat boeken te laten signeren. 'Ook nu weer was Gerard erg aardig en kwam op een gegeven moment aan met een kroontjespen waarmee hij, zoals hij zei, De Avonden had geschreven. Die schonk hij mij op 21 november 1983. Ik heb de pen natuurlijk in mijn archief bewaard.'


Een foto van de pen staat erbij. 'Zo te zien is hij goed gebruikt.'


In de volgende alinea krijgt Van Dulmens trots een kleine knauw te verduren: 'Achteraf hoorde ik dat hij vaker zo'n pen had uitgereikt aan anderen met hetzelfde verhaal. Het kan natuurlijk waar zijn. De Avonden is een lang verhaal en pennen slijten ook.'


Dat het kan, is waar. Méér moet Van Dulmen niet willen weten, om een flinter hoop te houden. Hij zou er onverstandig aan doen dit verhaal te gaan checken, bijvoorbeeld bij Reve-biograaf Nop Maas. Neem het zojuist verschenen derde deel, De late jaren, waarin de Dordtse signeersessie overigens geen plaats heeft gekregen. Het boek bevat sterke staaltjes van Reves fabuleerkunde. Aan zijn reeds bekende claims dat hij markies zou zijn, en deel had genomen aan de politionele acties in voormalig Nederlands-Indië, kunnen we toevoegen: een vleselijke verhouding met prinses Irene in het begin van de jaren zeventig. 'Hij wilde er geen ruchtbaarheid aan geven om de oude koningin geen verdriet te doen maar', zo schreef Reve in 1987 aan uitgever Bert de Groot, 'Irene was een onverzadigbare nymfomane.'


Even later schrijft Nop Maas, en die kan het als ervaren onderzoeker weten, dat het 'in de correspondentie van Reve vaak moeilijk te taxeren is in hoeverre de beschreven seksuele avonturen zich werkelijk hebben afgespeeld of niet'. Dat betekent dat Reve dus zonder blikken of blozen kon fantaseren.


Zeker is dat de zoon over wie hij aan Rudy Kousbroek schreef, niet bestond. En dat die zoon met zijn vriendin, die 'galeriehoudster' was, bij Reve allerlei monochroom blauwe schilderijen van ene Yves Klein in veiligheid had gebracht, schreef hij alleen om Klein-fan Kousbroek gek te maken.


En Karel van het Reve was helemaal niet zijn broer, maar slechts zijn halfbroer, 'en ik gevoel geen verwantschap met hem'. Ook aan dichteres Ida Gerhardt schreef Reve over een zoon van 23 jaar, die Gabriël zou heten.


Waarachtig imponerend vond ik de manier waarop Reve in 1987 onderhandelde met de NCRV over een Reve-documentaire die de omroep wilde maken. Hij vroeg een honorarium. Dat wilde de NCRV niet geven. Reve zei toen door de telefoon dat dit principe in strijd was met de Schrift, waarin staat: 'Gij zult het gebrek van den profeet vervullen; den nooddruftigen liedzanger zult gij zekerlijk spijzigen'.


Waar stond dit dan, vroegen ze. Reve antwoordde: ik dacht in Leviticus of Spreuken. Schoorvoetend kwam de NCRV over de brug. Maar naar de vindplaats zoeken ze nu nog.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden