Arjan Peters

Godfried Bomans kwam veel naar buiten. Critici hebben wel verzucht dat de schrijver zich te vaak leende voor bonte avonden en tv-programma's, zodat zijn werk versnipperd raakte. Anderzijds stellen die critici zich nooit de vraag of sommige talenten niet gebaat zijn bij de versnippering van stukje hier en lezing daar. Hadden we soms liever gehad dat Bomans lang binnen was gebleven en ons had vergast op een romancyclus waarin hij zijn ziel had blootgelegd?


Liever speelde hij de humorist op de korte baan. Daar was hij goed in. Als we op 2 maart aanstaande zijn 100ste geboortedag gedenken en op 1 november Erik uit de kast halen, is dat omdat we Bomans nog willen herlezen.


In het foto-album Ter herinnering (Elsevier; € 8,95) schrijft Gerry van der List dat Bomans zijn tijd vooruit was, juist omdat hij zo vaak als een stand-up comedian optrad en aan tv-spelletjes meedeed. Wat vroeger als bedenkelijke exploitatie van een schrijverschap gold, wordt nu als een kwaliteit uitgelegd. De auteur heeft voor die openbaarheid wel een prijs moeten betalen: in zijn hele leven kreeg hij één prijs (in Limburg werd hij in 1964 benoemd tot drager van de Hoge Orde van de Gulden Humor), en hij werd lange tijd niet serieus genomen.


Schrijvers die erg zichtbaar zijn, gelden in sommige kringen nog steeds als verdacht. De mediacratie is een feit, foeterde schrijver Peter Drehmanns onlangs op de opiniepagina's, in een debat met Özkan Akyol van het succesvolle debuut Eus. Het uitgeversbedrijf prostitueert zich, aldus Drehmanns, 'bijvoorbeeld door het criminele verleden van een Turks-Nederlandse auteur schaamteloos te kapitaliseren'.


Forse uitspraak. Is een uitgever ineens een pooier als hij zijn auteur naar goed gebruik naar De Wereld Draait Door of Pauw & Witteman stuurt? In zijn eerste opiniestuk (de Volkskrant, 3 december) voerde Drehmanns ook aan dat H.C. ten Berge (P.C. Hooftprijs 2006) zijn laatste roman De stok van Schopenhauer noodgedwongen in eigen beheer had gepubliceerd. Zijn uitgever Meulenhoff is namelijk zo commercieel geworden dat hij de onverkoopbare Ten Berge (74) liever kwijt was.


Zo ver zijn we al gezonken, bedoelde Drehmanns. Even voor de goede orde: ik ben braaf in De stok van Schopenhauer begonnen, maar moest mijn poging na vijftig pagina's staken. Onleesbare blubber van een freak die losgaat op een paar historische foto's, die in het boek staan afgedrukt. Volkomen begrijpelijk dat de uitgever deze uit de hand gelopen hobby niet wilde aanmoedigen. Voor je het weet, wordt het een trilogie.


Terecht dus dat óók een P.C. Hooftprijswinnaar niet automatisch wordt uitgegeven. Graag eerst beoordelen. En dan: het boek is er alsnog gekomen, zij het in eigen beheer. Voor alle liefhebbers van marginalia.


Hoe hevig de discussies ook verlopen, over één ding bestaat overeenstemming: de auteur moet zichtbaar zijn, anders kan hij het vergeten. Toch is dit een axioma. Er zijn tal van schrijvers geweest (J.D. Salinger, B. Traven, M. Vasalis) die in zelfgekozen afzondering werkten, of niet eens meer publiceerden, en die altijd in de belangstelling bleven. Frida Vogels (82) heeft in haar leven één interview gegeven. Vijf jaar geleden mocht ik de schrijfster van De harde kern opzoeken in Bologna. In 1994 won ze de Libris Prijs, maar kwam die niet in het Amstel Hotel ophalen. 'Het is heel goed mogelijk de publiciteit te vermijden als je dat wilt', zei ze.


De ene schrijver komt graag buiten, de andere blijft liever binnen. Geen van tweeën doet iets laakbaars. De waarheid kan verfrissend klaar zijn.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden