Aristide naar huis tegen ieders zin

AMSTERDAM - Zowel Washington als Haïti had Jean Bertrand Aristide verzocht niet vóór de presidentsverkiezingen van zondag terug te keren naar zijn vaderland. Maar de oud-president en priester, sinds 2004 in ballingschap in Zuid-Afrika, kan naar eigen zeggen niet langer wachten. Hij moet terug voor zijn stichting onderwijsprojecten in het nog altijd zwaar getroffen Haïti. Hij wordt vanochtend verwacht.

Mannen hangen in Port-au-Prince posters op van oud-president Jean-Bertrand Aristide Beeld getty

De terugkeer van de 57-jarige Aristide werpt opnieuw een schaduw over de stembusgang, die moet bepalen wie de opvolger wordt van de zittende Haïtiaanse president René Préval. Ga maar na: tweemaal werden de verkiezingen in het Caribisch land al uitgesteld, nadat de eerste ronde in november ontaardde in wijdverbreide fraude, intimidatie, straatgeweld en de uiteindelijke gedwongen terugtrekking van Jude Célestin, de kandidaat van de regering.

Daarnaast kampen honderdduizenden straatarme Haïtianen nog altijd met de gevolgen van de verwoestende aardbeving van 12 januari 2010, alsook met de in oktober vorig jaar uitgebroken cholera-epidemie. Een plaag die, zo bleek deze week uit onderzoek in het medisch tijdschrift The Lancet, veel meer slachtoffers zal maken dan tot nu toe werd aangenomen.

Corruptie
Bovendien zijn de Haïtianen getuige van een heuse thuiskomst van omstreden oud-leiders. Op 16 januari keerde de verbannen ex-dictator Jean-Claude Duvalier na bijna een kwart eeuw ballingschap in Frankrijk terug naar Haïti. Volgens 'Baby Doc' was hij teruggekomen om zijn getroffen landgenoten te helpen.

Later bleek echter dat de 59-jarige Duvalier, die in 1986 bij een volksopstand werd verdreven, door zijn bezoek aan Haïti miljoenen dollars op een Zwitserse rekening veilig had proberen te stellen. Vervolgens werd Duvalier aangeklaagd voor corruptie en verduistering van overheidsgeld. Maar ook voor misdaden tegen de menselijkheid tijdens zijn bloedige bewind (1971-1986), waaronder marteling.

Priester
En nu zijn de Haïtianen getuige van de terugkeer van Aristide, uitgerekend de politieke figuur die met steun van de allerarmste Haïtianen een einde wist te maken aan de dictatuur van Duvalier. Het is niet de eerste keer dat Aristide uit ballingschap terugkomt. In 1994 keerde hij met de hulp van Amerikaanse troepen ook al terug naar de Haïtiaanse hoofdstad Port-au-Prince. Nadat de priester/politicus drie jaar eerder bij een militaire staatsgreep was afgezet en naar het buitenland was gevlucht.

Maar op 29 februari 2004 ontvluchtte Aristide na een volksopstand opnieuw zijn vaderland. Een Amerikaans vliegtuig bracht hem naar Zuid-Afrika - zelf houdt hij nog altijd vol dat hij destijds door de Amerikanen is 'ontvoerd'.

Waarom Aristide juist nu teruggaat naar Haïti? Niet om het Haïtiaanse onderwijs te helpen, menen waarnemers. De belangrijkste reden lijkt dat beide kandidaten bij de presidentsverkiezingen van komende zondag geduchte tegenstanders van Aristide zijn. Zowel Mirlande Manigat als Michel Martelly zou na een overwinning de terugkeer van Aristide hebben kunnen tegenhouden.

Volkszanger
Manigat en Martelly zijn nog altijd verwikkeld in een felle strijd om de Haïtiaanse kiezers. De 50-jarige Martelly is groot geworden als de maatschappelijk kritische en vaak uitdagende volkszanger 'Sweet Micky'. Zo liet hij in het verleden bij optredens dikwijls zijn broek op het podium zakken. Nu eist hij in chique pakken werkgelegenheid voor de Haïtiaanse jongeren, beter onderwijs en landbouwhervormingen.

Martelly is populair onder arme Haïtianen, maar heeft ook de steun van de internationaal bekende rapper Wyclef Jean. De hiphopster mocht zelf niet aan de verkiezingen meedoen, omdat hij niet voldeed aan all voorwaarden van de Haïtiaanse kiescommissie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.