Ariel Sharon en het Big Bang-scenario

Bladerend in zijn agenda moet Ariel Sharon een zucht van verlichting hebben geslaakt. De joodse feestdagen Rosh Hashanah en Yom Kippur zijn in aantocht!...

Alex Burghoorn

Het is even doorbijten voor de premier van Israël. Immers, de finale van de hitnatkut staat nog op het programma: de terugtrekking uit de Gazastrook is pas voltooid als de Israëlische soldaten over een week of twee, drie de vlag hebben gestreken. Het moment suprème valt ongeveer samen met het optreden van Sharon tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York. In het gezelschap van de leiders van de wereld zal hij daar nog éénmaal de terugtrekking toelichten. En de lof oogsten.

Maar dan, als het spektakelstuk erop zit, is de tijd gekomen om weer na te denken en trekt Sharon zich in terug op zijn boerderij in Negev-woestijn. De joodse kalender zet de stemming. Rosh Hashanah, het Joodse Nieuwjaar, valt op 4 okober, en wordt gewoonlijk aangegrepen voor meditatie over de toekomst - Yom Kippur, de Grote Verzoendag, op 13 oktober, voor meditatie over het verleden.

Piekeren doet Sharon in de wachttoren van zijn Sycamore Ranch, zo schreef commentator Yossi Verter onlangs in Haaretz. Alleen, uitkijkend over zijn landerijen. De vraag die de premier dan moet beantwoorden is: gaat hij voor de Big Bang?

De terugtrekking uit Gaza heeft bijna revolutionaire krachten losgemaakt in de Israëlische politiek. 'Het is onmogelijk het belang van Sharons beslissing te overdrijven', schreef Verter. 'Het zou wel eens het politieke landschap in Israël op een ongeëvenaarde manier kunnen beïnvloeden. Nooit heeft de beslissing van een man zulke gevolgen kunnen hebben.'

De Likud-partij heeft alles in stelling gebracht om de eigen premier te wippen - de deur naar vervroegde algemene verkiezingen is daarmee opengezet. Het zijn 'haat en wraak' die de motor zijn achter de plannen van de partijtop, zei Sharon gisteren. De Likud-leden gruwen van de Gaza-terugtrekking en willen zo snel mogelijk af van hun leider. De uitdager heeft zich dinsdag gemeld: Benjamin Netanyahu, oud-premier en tot drie weken geleden minister van Financiën. Hij kan rekenen op ruime steun van de Likud-leden.

Ariel Sharon is klaar voor de strijd om het leiderschap van Likud, zegt hij steeds voor de microfoon. Hij heeft de partij in 1973 immers eigenhandig opgebouwd. Maar binnenskamers gaan de gedachten al langere tijd andere kanten op. Het Big Bang-scenario is het spectaculairst - het kent de volgende stappen.

1. Sharon breekt met Likud.

2. Sharon richt een nieuwe partij op.

3. Sharon put daarbij uit de linkervleugel van de conservatieve Likud, en de rechtervleugels van de liberale Shinui en socialistische Arbeidspartij.

4. Sharon verleidt Arbeidspartij-leider Shimon Peres en Shinui-leider Yosef Lapid toe te treden tot zijn nieuwe partij.

5. Sharon wint met zijn adjudanten glansrijk de verkiezingen. (Het trio kan volgens peilingen rekenen op eenderde van de stemmen).

6. Sharon rekent af met de Oude Politiek van Israël.

Het is een scenario waar de Israëlische kranten zich de vingers bij aflikken. Vooral de voltooiing van de revolutie, punt 6, is natuurlijk prachtig. (Al klinkt dat afrekenen met de Oude Politiek stoerder dan het in werkelijkheid zou zijn: met Sharon (77), Peres (82) en Lapid (73) zou Israël worden geregeerd door een soort Raad van Dorpsoudsten.)

De partijtop van Likud wil dolgraag afrekenen met Sharon, maar niets wijst er op dat de Israëlische kiezers dat ook willen. De meerderheid steunt de terugtrekking. Het is het roemruchte midden van het electoraat. In vredesbesprekingen met de Palestijnen geloven ze niet meer, maar ze verlangen wel naar meer bescherming tegen terreuraanslagen. Ariel Sharon is hun man: zonder overleg doet hij wat hem goeddunkt voor het land.

Het is daarom dat Sharon de troeven in handen heeft - als de Palestijnse terreurbewegingen de kalmte blijven bewaren tenminste. De tegenstanders van Sharon zijn op papier geen winners. De Likud kan onder leiding van de radicale Netanyahu op maar 20 van de 120 zetels rekenen. De Arbeidpartij komt met Peres naar verwachting niet veel verder: het fiasco van de Oslo-akkoorden kleeft de socialisten nog altijd aan.

De kans dat het tot de Big Bang komt is klein: het scenario is te mooi om waar te zijn. Maar een Baby Bang valt te verwachten, omdat de afstand tussen Likud en Sharon met de dag groter wordt.

Alleen, wat Sharon straks op zijn ranch zorgen moet baren, is dat oude helden als David Ben Gurion en Moshe Dayan ook ooit buiten de gevestigde partijen om aan de verkiezingen hebben deelgenomen. De kiezers hebben hen toen puntje bij paaltje kwam toch afgedankt.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden