Argos, waakhond der waakhonden, dook in nepnieuws avant la lettre

Argos Medialogica, de waakhond van de waakhonden, dook in Brandpunts lugubere hoofdenaffaire uit 1989.

In 1989 had Brandpunt groot nieuws met een reportage over handel in mensenhoofden in Nederland. Sterverslaggever Willibrord Frequin was via een tussenpersoon in contact gekomen met de handelaar en liet zien hoe je, als je dat wilde, aan een (over de lengte) in tweeën gezaagd hoofd kon komen. De lugubere beelden spraken voor zich, net als de geïnterviewde handelaar, die zei dat de hoofden uit universitaire instellingen afkomstig waren. 'Die hebben jullie gepikt?' vroeg Frequin destijds aan de geanonimiseerde man. 'Dat is daar ontvreemd ja', bevestigde de crimineel (Oh nou pardon).

Lichaamsdelen, hoofden, die verhandeld werden voor onder andere 'bizarre seks'. Het was een scoop van jewelste. Alleen, een paar weken later bleek het niet waar te zijn. Er waren wel hoofden gestolen, maar van echte handel was geen sprake. Brandpunt (Willibrord) bleek iets te enthousiast geweest en had bepaalde zaken geënsceneerd. Een gevalletje nepnieuws avant la lettre.

Deze 'hoofdenaffaire' was het onderwerp van de uitzending van Argos Medialogica van dinsdagavond. Argos Medialogica controleert de journalistiek en is daarmee dus de luis in de pels van de luis in de pels. Elke journalist zal je met het kwijl op z'n kin vertellen hoe ontzettend belangrijk Argos is en hoe onmisbaar het werk dat ze doen. Totdat ze zelf een keer aan de beurt zijn. Om een of andere reden weigerde KRO-NCRV de tape van de betreffende uitzending van Brandpunt beschikbaar te stellen. Het had - zo probeerde Hans Laroes, hoofdredacteur Journalistiek van KRO-NCRV, in een mail aan Argos uit te leggen - misschien iets te maken met rechten of anders wel met afspraken waarvan ze nou eigenlijk niet meer precies wisten of en waarom die gemaakt waren. Hoe dan ook, beetje onsportief.

Het maakte de aflevering van Medialogica niet minder interessant en opzienbarend. Er werd uitgebreid gesproken met onder andere voormalig eindredacteur van Brandpunt Ton Verlind, voormalig KRO-directeur Gerard Hulshof, politiewoordvoerder Klaas Wilting en Brandpunt -redacteur Mieke Lamers. Al dat spit- en graafwerk resulteerde uiteindelijk in de conclusie dat: ja, Willibrord had in een eerdere reportage zijn geluidsman verkleed als XTC-laborant en ja, bij de hoofdenreportage had diezelfde geluidsman zijn schoenen en broek afgestaan aan 'de handelaar' (die zo onherkenbaar wilde blijven) en daarmee de geloofwaardigheid van de reportage op het spel gezet. Maar Medialogica kwam met een mooi nieuw feitje. Hans Kemperman, een voormalig preparator met een fascinatie voor de dood, die ook nog eens heel sfeervol werd geïnterviewd op een kerkhof, gaf toe dat hij destijds al aan de hoofden kon ruiken dat ze uit een instelling in Amsterdam moesten komen. 'Ik herkende de geur. Dat rook altijd een beetje zoetig' (Ja, kijk het vooral even terug).

De hoofdenaffaire was, in de woorden van voormalig KRO-directeur Hulshof, 'desastreus voor Brandpunt en de KRO'. Als Kemperman destijds gewoon gezegd had wat hij rook, had Brandpunt (en Willibrord) een heel ander verhaal kunnen maken. Eindredacteur Ton Verlind zei nu zich 'belazerd' te voelen. Begrijpelijk. Maar goed, het is inmiddels wel al bijna dertig jaar geleden. Misschien ook wel tijd het hoofd in de schoot te leggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden