Argos: De schenkingen van 'weldoener' Van den Ende komen vooral ten goede aan de familie Van den Ende

Joop van den Ende, die bekend staat als een van de grootste weldoeners in de culturele wereld, doet opvallend veel goed voor eigen kring. De personen die baat hebben bij de gulle gaven van zijn Vandenende Foundation, zijn vooral Joop van den Ende en zijn familie. Dat blijkt uit onderzoek van radioprogramma Argos, weekblad De Groene en onderzoeksplatform Investico.

Joop van den Ende en zijn vrouw Janine. Foto anp

De Vandenende Foundation wordt bestuurd door Van den Ende zelf, zijn vrouw Janine, zijn zwager, zijn accountant (al 35 jaar) en zijn advocaat. De Belastingdienst zou vinden dat dit bestuur niet onafhankelijk genoeg is, en zou vorig jaar hebben geëist dat Van den Ende zelf uit het bestuur van zijn stichting zou gaan. Toen die dreigde te stoppen met geld geven, nam de Belastingdienst genoegen met een mildere oplossing. De komende maanden, zegt Van den Ende tegen Argos, zullen er twee nieuwe, onafhankelijke bestuurders aan het bestuur worden toegevoegd.

Belastingvoordeel

Van den Ende schenkt geld aan zijn Foundation. Die stichting staat geregistreerd als een anbi-instelling (Algemeen Nut Beogende Instelling). Dit betekent dat Van den Ende zijn giften mag aftrekken van de belasting, en dat de Foundation zelf een reeks belastingvoordelen krijgt. Voorwaarde voor al die belastingvoordelen is wel dat niemand over dat geld mag beschikken 'alsof het zijn eigen vermogen was'. Maar omdat Van den Ende schenkt aan een stichting waar hijzelf en zijn familie de dienst uitmaken, was aan die regel niet voldaan. De aanvulling van het bestuur moet dat probleem oplossen.

Het grootste deel van de 65 miljoen euro die de Foundation de afgelopen zeven jaar uitgaf, ging naar het Amsterdamse De La Mar Theater. Volgens Argos ging dat om 46 miljoen euro. Dat theater wordt vooral bespeeld door Stage Entertainement, het musicalbedrijf waarin Van den Ende nog steeds 40 procent van de aandelen bezit, en dus zou Van den Ende zelf er veel baat bij hebben. Verder kreeg zijn vrouw een miljoen euro van de Foundation om een fototentoonstelling te organiseren, en kreeg zijn dochter Iris een opdracht in het kader van Muziek in de Klas, een project dat wordt gesteund door koningin Maxima en de Vandenende Foundation.

Geestelijke verrijking

'Tendentieus, onvolledig en op diverse punten onjuist', reageerde Joop van den Ende op de radio-uitzending van Argos. Het beeld dat van de VandenEnde Foundation en hem als cultureel ondernemer wordt geschetst noemt hij 'onzuiver en beledigend'.

Tegen De Telegraaf zei hij: 'Deze uitzending van Argos wil de indruk wekken dat ik in al mijn activiteiten zaken naar mijn hand zet en het eigen belang voorop stel. Dat is niet juist. Genoemde media doen geen recht aan de belangeloze financiële steun die mijn vrouw en ik al tientallen jaren geven aan de cultuur in Nederland, in totaal ruim 155 miljoen euro sinds 2001. Ik benadruk dat het enige voordeel dat ik van onze schenkingen geniet een geestelijke verrijking is. Ik heb mijn leven lang met open vizier zaken gedaan en voel me gekwetst door het beeld dat door deze media van mij, mijn vrouw en de VandenEnde Foundation wordt gecreëerd.'

Jo Houben, directeur van de Stichting Cultuur+Ondernemen, die voor de culturele sector een gedragscode opstelde, is zeer kritisch op de constructies van Van den Ende. 'Als je naar de governance in het cultureel terrein kijkt is het verboden. Dan zit je tot over je oren in de belangenverstrengeling.'